Chapter 10

 भूकम्पविभीषिका


1. एकपदेन उत्तरं लिखत –

(क) कस्य दारुणविभीषिका गुर्जरक्षेत्रं ध्वंसावशेषेषु परिवर्तितवती?

उत्तरम् — भूकम्पस्य

(ख) कीदृशानि भवनानि धराशायीनि जातानि?

उत्तरम् — बहुभूमिकानि

(ग) दुर्वारजलधाराभिः किम् उपस्थितम्?

उत्तरम् — महाप्लावनम्

(घ) कस्य उपशमनस्य स्थिरोपायः नास्ति?

उत्तरम् — भूकम्पस्य

(ङ) कीदृशाः प्राणिनः भूकम्पेन निहन्यन्ते?

उत्तरम् — विवशाः


2. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत –

(क) समस्तराष्ट्रः कीदृशे उल्लासे मग्नम् आसीत्?

उत्तरम् — समस्तराष्ट्रं गीतवादित्रनृत्ययुक्ते उल्लासे मग्नम् आसीत्।

(ख) भूकम्पस्य केन्द्रबिन्दुः कः जनपदः आसीत्?

उत्तरम् — भूकम्पस्य केन्द्रबिन्दुः भुजनगरः आसीत्।

(ग) पृथिव्याः स्खलनात् किं जायते?

उत्तरम् — पृथिव्याः स्खलनात् महाकम्पनं जायते।

(घ) समग्रं विश्वं कैः आतङ्कितं दृश्यते?

उत्तरम् — दारुणभूकम्पैः समग्रं विश्वं आतङ्कितं दृश्यते।

(ङ) केषां विस्फोटैः अपि भूकम्पः जायते?

उत्तरम् — ज्वालामुखपर्वतानां विस्फोटैः अपि भूकम्पः जायते।


3. स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत –

(क) भूकम्पविभीषिका विशेषेण कच्छजनपदं ध्वंसावशेषेषु परिवर्तितवती।

प्रश्नः — भूकम्पविभीषिका कं जनपदं विशेषेण ध्वंसावशेषेषु परिवर्तितवती?

(ख) वैज्ञानिकाः कथयन्ति यत् पृथिव्याः अन्तर्गर्भे, पाषाणशिलानां संघर्षणेन कम्पनं जायते।

प्रश्नः — वैज्ञानिकाः किं कारणं भूकम्पस्य वदन्ति?

(ग) विवशाः प्राणिनः आकाशे पिपीलिकाः इव निहन्यन्ते।

प्रश्नः — के प्राणिनः आकाशे पिपीलिकाः इव निहन्यन्ते?

(घ) एतादृशी भयावहघटना गढवालक्षेत्रे घटिता।

प्रश्नः — भयावहा घटना कुत्र घटिता?

(ङ) तदिदानीं भूकम्पकारणं विचारणीयं तिष्ठति।

प्रश्नः — किम् इदानीं विचारणीयं तिष्ठति?


1. भूकम्पः केन केन जन्यते?

उत्तरम् — भूकम्पः पाषाणशिलानां संघर्षेण, ज्वालामुखपर्वतानां विस्फोटेन च जन्यते।

2. 2001 ईस्वीये वर्षे किं घटनं जातम्?

उत्तरम् — 2001 ईस्वीये वर्षे गणतन्त्रदिने गुजरातप्रदेशे भूकम्पस्य दारुणविभीषिका जाता।

3. भुजनगरे किं किं विनष्टम्?

उत्तरम् — भुजनगरे बहुभूमिकानि भवनानि ध्वस्तानि, विद्युत्-दीपस्तम्भाः उत्खाताः, भूमिः फालद्वये विभक्ता च अभवत्।

4. भूकम्पसमये मानवाः कथं पीडिताः अभवन्?

उत्तरम् — भूकम्पसमये मानवाः ध्वस्तभवनेषु सम्पीडिताः, क्षुत्क्षामाः, करुणं क्रन्दन्तः, मृतप्रायाः च अभवन्।

5. वैज्ञानिकाः भूकम्पस्य कारणं किं वदन्ति?

उत्तरम् — वैज्ञानिकाः वदन्ति यत् पृथिव्याः अन्तर्गर्भे पाषाणशिलाः संघर्षेण त्रुट्यन्ति चेत् कम्पनं जायते।

6. लावारसस्य प्रवाहः कथं भयावहः भवति?

उत्तरम् — लावारसः यदा नदीवेगेन प्रवहति तदा पार्श्वस्थनगराणि ग्रामाणि च क्षणेनैव विनश्यन्ति।

7. प्रकृतिः कदा विनाशाय कारणं भवति?

उत्तरम् — प्रकृतिः यदा अशान्ता भवति, तदा एव सा विनाशाय कारणं भवति।