MSBSHSE Class 11 History Books Solution | Maharashtra MSBSHSE Class 11 History lesson 7 Answer 2025-2026 |

Chapter-7                                 स्वागत है !

प्र.१. सिकंदराने कोणत्या देशावर स्वारी केली?

उ. सिकंदराने इसवी सनपूर्व चौथ्या शतकात भारतावर स्वारी केली. त्याने आपल्या विशाल साम्राज्याचा विस्तार करण्यासाठी पूर्वेकडे मोर्चा वळवून भारतीय भूमीत प्रवेश केला.

प्र.२. सिकंदराला जिंकलेल्या प्रदेशांवर दीर्घकालीन सत्ता प्रस्थापित करता आली का?

उ. नाही, सिकंदराला जिंकलेल्या प्रदेशांवर दीर्घकालीन सत्ता प्रस्थापित करता आली नाही. कारण त्याचे सैन्य थकले होते आणि स्थानिक लोकांनी पुन्हा स्वातंत्र्य प्राप्त करण्यासाठी उठाव केले.

प्र.३. सिकंदराच्या स्वारीविषयी माहिती कुठून मिळते?

उ. सिकंदराच्या भारतावरच्या स्वारीविषयीची माहिती आपल्याला एरिवन, कर्टिस, डिओडोरस, प्लुटार्क आणि जस्टिन या ग्रीक इतिहासकारांच्या लेखनातून मिळते. या लेखकांनी त्या काळातील घटनांचे सविस्तर वर्णन केले आहे.

प्र.४. सिकंदराच्या स्वारीच्या वेळी कोणत्या साम्राज्याची सत्ता कमकुवत झाली होती?

उ. त्या काळी अखमेनिड (Achaemenid) साम्राज्याची सत्ता सिंध, पंजाब आणि अफगाणिस्तान या प्रदेशांमध्ये कमकुवत झाली होती, त्यामुळे सिकंदराला भारतात प्रवेश करणे सोपे गेले.

प्र.५. अखमेनिड साम्राज्याचे कोणते प्रदेश भारतात होते?

उ. अखमेनिड साम्राज्याचे सिंध, पंजाब आणि अफगाणिस्तान हे प्रदेश भारतातील त्यांच्या ताब्यात होते. या भागांतील राजकीय अस्थिरतेमुळे सिकंदराला विजय मिळवणे सोपे गेले.

प्र.६. या प्रदेशांत कोणती स्थिती निर्माण झाली होती?

उ. अखमेनिड सत्तेच्या पतनानंतर या प्रदेशांत लहान लहान स्वतंत्र राज्ये निर्माण झाली. ही राज्ये आपापसात संघर्ष करत असल्याने एकसंध नेतृत्व निर्माण झाले नाही.

प्र.७. त्या संघर्षाचा सिकंदराला कसा फायदा झाला?

उ. भारतीय राज्ये एकत्र येऊन सिकंदराच्या विरोधात उभी राहिली नाहीत. त्यामुळे त्याला सहज विजय मिळाला आणि त्याची स्वारी वेगाने पुढे सरकली.

प्र.८. सिकंदर मॅसिडोनियाचा राजा कधी झाला?

उ. सिकंदर इसवी सनपूर्व ३३४ मध्ये मॅसिडोनियाचा राजा झाला. वडील फिलिप याच्या मृत्यूनंतर त्याने राजगादी स्वीकारली आणि साम्राज्यविस्ताराची मोहीम सुरू केली.

प्र.९. सिकंदराने अखमेनिड सम्राट दारियस तिसऱ्याचा पराभव कधी केला?

उ. इसवी सनपूर्व ३३१ मध्ये सिकंदराने गोगामेला येथे अखमेनिड सम्राट दारियस तिसऱ्याचा पराभव करून पर्शियन साम्राज्यावर विजय मिळवला.

प्र.१०. दारियसचा पराभव करून सिकंदराने कोणत्या प्रदेशापर्यंत मजल मारली?

उ. दारियसचा पराभव करून सिकंदराने इराणमधील शिस्तान प्रांतापर्यंत आपला विजयाचा झेंडा फडकवला.

प्र.११. शिस्तानवरून सिकंदराने कोणत्या दिशेने मोर्चा वळवला?

उ. शिस्तानवरून सिकंदराने आपला मोर्चा काबूलकडे वळवला आणि भारताच्या सीमेच्या दिशेने प्रस्थान केले.

प्र.१२. काबूलनंतर सिकंदर कुठे पोहोचला?

उ. काबूल जिंकल्यानंतर सिकंदर हिंदुकुश पर्वताच्या पायथ्याशी पोहोचला. हा भारतात प्रवेश करण्याचा मार्ग होता.

प्र.१३. सिकंदराने तळ कुठे ठोकला?

उ. सिकंदराने नाइकिया (Nicaea) नावाच्या ठिकाणी तळ ठोकला, जे उत्तरापथ या प्रसिद्ध व्यापारी मार्गावर वसलेले होते.

प्र.१४. नाइकिया हे कोणत्या मार्गावर होते?

उ. नाइकिया हे उत्तरापथ या प्राचीन व्यापारी मार्गावर होते, जो भारतातील विविध महत्त्वाच्या नगरांना जोडत असे.

प्र.१५. नाइकियात सिकंदराची कोणाशी भेट झाली?

उ. नाइकियात सिकंदराची भेट तक्षशिलाच्या राजा आंभी (Ambhi) याच्याशी झाली.

प्र.१६. आंभीने सिकंदराचे कसे स्वागत केले?

उ. आंभीने सिकंदराचे अत्यंत आदरपूर्वक स्वागत केले आणि त्याच्याशी हातमिळवणी करून मैत्री केली.

प्र.१७. शशीगुप्त (शिसिकोट्टस) कोण होता?

उ. शशीगुप्त किंवा शिसिकोट्टस हा दुसरा भारतीय राजा होता ज्याने सिकंदराला स्वेच्छेने शरणागती पत्करली.

प्र.१८. सर्व भारतीय राज्यांनी सिकंदराला शरणागती पत्करली का?

उ. नाही, सर्व राज्यांनी शरणागती पत्करली नाही. काही राज्यांनी सिकंदराशी निकराची लढाई केली.

प्र.१९. सिकंदराने कोणते प्रदेश जिंकले?

उ. सिकंदराने आपल्या मोहिमेत काबूल, सिंध आणि पंजाबमधील बहुतेक राज्यांवर विजय मिळवला.

प्र.२०. सिकंदर आणि राजा पुरू (पोरस) यांची लढाई कुठे झाली?

उ. सिकंदर आणि राजा पुरू यांची प्रसिद्ध लढाई झेलम नदीच्या तीरावर झाली.

प्र.२१. त्या लढाईत कोणाचा पराभव झाला?

उ. त्या लढाईत राजा पुरूचा पराभव झाला, परंतु त्याच्या पराक्रमामुळे सिकंदर प्रभावित झाला.

प्र.२२. पुरूच्या पराक्रमाबद्दल सिकंदराची प्रतिक्रिया काय होती?

उ. सिकंदर पुरूच्या शौर्याने आणि युद्धकौशल्याने अत्यंत प्रभावित झाला. त्याने पुरूला पुन्हा राज्य परत दिले आणि मैत्री केली.

प्र.২৩. पुरूच्या सैन्याचे वैशिष्ट्य काय होते?

उ. पुरूच्या सैन्यात मोठ्या प्रमाणावर युद्धहत्तींचा वापर करण्यात आला होता, जे ग्रीकांसाठी पूर्णपणे नवीन होते.

प्र.२४. ग्रीक सैनिकांसाठी युद्धातील कोणते आव्हान नवीन होते?

उ. ग्रीक सैनिकांना युद्धात प्रथमच हत्तींच्या फळीचा सामना करावा लागला, जे त्यांच्यासाठी एक कठीण आव्हान होते.

प्र.२५. ग्रीक इतिहासकारांनी पुरूविषयी काय लिहिले आहे?

उ. ग्रीक इतिहासकारांनी पुरूच्या शौर्य, धैर्य आणि युद्धकौशल्याचे भरभरून कौतुक केले आहे.

प्र.२६. झेलमपलीकडे सिकंदर कुठे पोहोचला?

उ. झेलम नदी पार केल्यानंतर सिकंदर निसा नावाच्या ग्रीक वसाहतीपाशी पोहोचला.

प्र.२७. निसाच्या लोकांनी सुरुवातीला काय केले?

उ. निसाच्या लोकांनी सुरुवातीला सिकंदराला विरोध केला, पण नंतर शांततेने त्याचे स्वागत केले आणि त्याच्याशी संधी केली.

प्र.२८. सिकंदर कोणकोणत्या नद्यांच्या दिशेने पुढे गेला?

उ. सिकंदर चिनाब आणि रावी नद्यांच्या दिशेने पुढे गेला आणि त्या परिसरातील राज्यांवर विजय मिळवला.

प्र.२९. सिकंदर शेवटी कोणत्या नदीपर्यंत पोहोचला?

उ. सिकंदर शेवटी विवास (Beas) नदीपर्यंत पोहोचला, जी त्याच्या भारत मोहिमेची शेवटची मर्यादा ठरली.

प्र.३०. विवास नदीपर्यंत पोहोचल्यावर काय घडले?

उ. विवास नदीपर्यंत पोहोचल्यावर सिकंदराच्या सैनिकांची उमेद संपली. त्यांनी थकवा, उष्णता आणि लांब प्रवासामुळे पुढे जाण्यास नकार दिला. त्यामुळे सिकंदराला परत फिरावे लागले.

Answer By Dimpee Bora