MSBSHSE Class 6 History Chapter 1 Answer | Maharashtra MSBSHSE Class 6 History Lesson 1 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 1                     भारतीय उपखंड आणि इतिहास

१. इतिहास म्हणजे काय?

उत्तर: घडलेल्या सर्व प्रकारच्या भूतकालीन घटनांची सुसंगत मांडणी म्हणजे इतिहास होय.

२. इतिहासाचे चार प्रमुख आधारस्तंभ कोणते आहेत?

उत्तर: स्थल, काल, व्यक्ती आणि समाज हे इतिहासाचे चार प्रमुख आधारस्तंभ आहेत.

३. कोणत्या घटकांशिवाय इतिहास लिहिला जाऊ शकत नाही?

उत्तर: स्थल, काल, व्यक्ती आणि समाज या चार घटकांशिवाय इतिहास लिहिला जाऊ शकत नाही.

४. ‘स्थल’ हा घटक कशाशी संबंधित आहे?

उत्तर: ‘स्थल’ हा घटक भूगोलाशी म्हणजेच भौगोलिक परिस्थितीशी संबंधित आहे.

५. इतिहास आणि भूगोल यांचे नाते कसे आहे?

उत्तर: इतिहास आणि भूगोल यांचे नाते अतूट आहे.

६. भौगोलिक परिस्थिती इतिहासावर कसा परिणाम करते?

उत्तर: भौगोलिक परिस्थिती मानवाचे जीवन, व्यवसाय, अन्न, वस्ती आणि संस्कृती यांवर परिणाम करते.

७. आहार, वेशभूषा व घरबांधणी कशावर अवलंबून असतात?

उत्तर: या गोष्टी आपण राहतो त्या परिसराच्या भौगोलिक वैशिष्ट्यांवर अवलंबून असतात.

८. समाजजीवन कशावर अवलंबून असते?

उत्तर: समाजजीवन भौगोलिक परिस्थितीवर अवलंबून असते.

९. डोंगराळ प्रदेशातील लोकांचे जीवन कसे असते?

उत्तर: डोंगराळ प्रदेशातील लोकांचे जीवन अधिक कष्टाचे असते.

१०. डोंगराळ प्रदेशात सुपीक शेतजमीन का कमी असते?

उत्तर: डोंगराळ भागात भूपृष्ठ खडबडीत असल्यामुळे सुपीक शेतजमीन कमी असते.

११. मैदानी प्रदेशात सुपीक शेतजमीन का जास्त असते?

उत्तर: मैदानी प्रदेश सपाट असल्यामुळे शेतीसाठी अधिक सुपीक जमीन उपलब्ध असते.

१२. डोंगराळ प्रदेशातील लोकांना कोणत्या अन्नावर अवलंबून रहावे लागते?

उत्तर: त्यांना शिकारीवर व जंगलातून मिळणाऱ्या पदार्थांवर अधिक अवलंबून रहावे लागते.

१३. भौगोलिक परिस्थितीचा खाण्यापिण्यावर कसा परिणाम होतो?

उत्तर: पिकांची उपलब्धता वेगळी असल्यामुळे आहारात फरक पडतो.

१४. कोणत्या गोष्टी जगण्याची साधने ठरतात?

उत्तर: हवामान, पर्जन्यमान, पीक, वनस्पती व प्राणी ही जगण्याची साधने ठरतात.

१५. जीवनपद्धती व संस्कृती कशावर आधारित असतात?

उत्तर: त्या त्या प्रदेशातील जगण्याच्या साधनांवर आधारित असतात.

१६. मानव समाज कुठे दीर्घकाळ वस्ती करतो?

उत्तर: जिथे जगण्याच्या साधनांची मुबलकता असते, तिथे मानव समाज दीर्घकाळ वस्ती करतो.

१७. ग्राम-वसाहती व नगरे कशी निर्माण होतात?

उत्तर: कालांतराने दीर्घकाळच्या वस्त्यांचे ग्राम-वसाहती व नगरे तयार होतात.

१८. कोणत्या कारणांमुळे वस्ती उजाड होते?

उत्तर: पर्यावरणाचा ऱ्हास, दुष्काळ, आक्रमणे इत्यादी कारणांमुळे वस्ती उजाड होते.

१९. इतिहास आणि भूगोल यांचे नाते कसे सिद्ध होते?

उत्तर: अनेक ऐतिहासिक घडामोडींवरून इतिहास व भूगोल यांचे अतूट नाते सिद्ध होते.

२०. भारत देश भौगोलिकदृष्ट्या कसा आहे?

उत्तर: भारत देश विस्ताराने मोठा आणि बहुतेक भाग सलग आहे.

२१. भारताच्या उत्तरेला कोणता पर्वतरांग आहे?

उत्तर: भारताच्या उत्तरेला हिमालय पर्वतरांग आहे.

२२. हिमालय पर्वताचे महत्त्व काय आहे?

उत्तर: हिमालयामुळे भारत मध्य आशियापासून सुरक्षित राहिला आहे.

२३. हिंदुकुश पर्वतातील कोणत्या खिंडी प्रसिद्ध आहेत?

उत्तर: खैबर आणि बोलन खिंडी प्रसिद्ध आहेत.

२४. ‘रेशीम मार्ग’ म्हणजे काय?

उत्तर: चीनपासून अरबी प्रदेशापर्यंत जाणारा प्राचीन व्यापारी मार्ग म्हणजे रेशीम मार्ग.

२५. रेशीम मार्गाचे नाव असे का पडले?

उत्तर: या मार्गावरून रेशीम व्यापार मोठ्या प्रमाणावर होत होता.

२६. प्राचीन भारतात परदेशी लोक कशातून आले?

उत्तर: खैबर व बोलन खिंडीतील मार्गांमधून परदेशी लोक भारतात आले.

२७. प्राचीन भारताचा इतिहास अभ्यासताना काय लक्षात घ्यावे लागते?

उत्तर: त्या काळातील भूप्रदेश व भौगोलिक रचना लक्षात घ्यावी लागते.

२८. १९४७ पूर्वी कोणते देश भारताचा भाग होते?

उत्तर: पाकिस्तान आणि बांगलादेश भारताचा भाग होते.

२९. भारतीय इतिहासाच्या जडणघडणीत किती भूप्रदेश महत्त्वाचे आहेत?

उत्तर: सहा भूप्रदेश महत्त्वाचे आहेत.

३०. सिंधु-गंगा-ब्रह्मपुत्रा मैदानी प्रदेशाचे महत्त्व काय आहे?

उत्तर: हा प्रदेश सुपीक असल्यामुळे शेती, वस्ती आणि संस्कृतीच्या विकासासाठी महत्त्वाचा आहे.

Answer by Dimpee Bora