MSBSHSE Class 6 History Chapter 8 Answer | Maharashtra MSBSHSE Class 6 History Lesson 8 Answer 2025-2026 |

Chapter- 8                      मौर्य साम्राज्यानंतरची राज्ये

1) गुप्त राजवटीतील शहरांमध्ये कोणत्या सार्वजनिक सुविधा उपलब्ध होत्या?

 

उत्तर: गुप्त राजवटीतील शहरांमध्ये रुग्णालये (इस्पितळे) उपलब्ध होती. या ठिकाणी गरिबांना विनामूल्य वैद्यकीय सेवा दिली जात होती, यावरून राज्याची लोककल्याणकारी धोरणे स्पष्ट होतात.

2) गुप्त साम्राज्यात गरिबांसाठी कोणती विशेष व्यवस्था होती?

 

उत्तर: गरिबांसाठी मोफत वैद्यकीय उपचारांची व्यवस्था होती. यामुळे समाजातील दुर्बल घटकांची काळजी राज्य घेत होते, हे दिसून येते.

3) गुप्त काळातील विहार व मंदिरे कशी होती?

 

उत्तर: गुप्त काळातील विहार व मंदिरे अतिशय भव्य आणि सुंदर होती. ती स्थापत्यकलेची उत्कृष्ट उदाहरणे मानली जातात.

4) गुप्त काळात लोकांना व्यवसाय निवडण्याबाबत कोणते स्वातंत्र्य होते?

 

उत्तर: लोकांना आपला व्यवसाय निवडण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य होते. कोणत्याही व्यवसायावर बंधने नव्हती.

5) गुप्त साम्राज्यात लोकांच्या प्रवासस्वातंत्र्याबद्दल काय सांगितले आहे?

 

उत्तर: लोकांना कोठेही जाण्यास कोणताही मज्जाव नव्हता. त्यामुळे नागरिकांना पूर्ण हालचालीचे स्वातंत्र्य होते.

6) सरकारी अधिकारी व सैनिकांना कशी वागणूक दिली जात होती?

 

उत्तर: सरकारी अधिकारी आणि सैनिकांना नियमितपणे पगार दिला जात असे. त्यामुळे प्रशासन प्रामाणिक व शिस्तबद्ध राहिले.

7) गुप्त काळातील लोकांचे सामाजिक वर्तन कसे होते?

 

उत्तर: त्या काळातील लोक दारू पीत नसत आणि हिंसा करत नसत. समाज शांतताप्रिय आणि सुसंस्कृत होता.

8) गुप्त राजवटीतील प्रशासनाबाबत काय निष्कर्ष काढता येतो?

उत्तर: गुप्त राजवटीतील प्रशासन योग्य, न्याय्य आणि सुव्यवस्थित पद्धतीने चालवले जात होते.

9) समुद्रगुप्त कोणत्या कलेसाठी ओळखला जातो?

उत्तर: समुद्रगुप्त वीणा वाजवणारा कलाकार राजा म्हणून ओळखला जातो.

10) समुद्रगुप्ताच्या व्यक्तिमत्त्वाची माहिती कशावरून मिळते?

उत्तर: समुद्रगुप्ताच्या सोन्याच्या नाण्यांवर तो वीणा वाजवत असल्याचे चित्र आहे, यावरून त्याचा कलाप्रेमी स्वभाव दिसतो.

11) समुद्रगुप्ताच्या सोन्याच्या नाण्यांचे ऐतिहासिक महत्त्व काय आहे?

उत्तर: ही नाणी त्याच्या राजकीय तसेच सांस्कृतिक व्यक्तिमत्त्वाची माहिती देतात.

12) दुसऱ्या चंद्रगुप्ताच्या काळात कोणता परदेशी प्रवासी भारतात आला?

उत्तर: दुसऱ्या चंद्रगुप्ताच्या काळात फाहियान हा चिनी बौद्ध भिक्खू भारतात आला.

13) फाहियान कोण होता?

 

उत्तर: फाहियान हा चीनमधील बौद्ध भिक्खू आणि प्रवासी होता.

14) फाहियान भारतात का आला होता?

 

उत्तर: बौद्ध धर्माचा अभ्यास करण्यासाठी आणि बौद्ध ग्रंथ संकलनासाठी तो भारतात आला होता.

15) फाहियानने भारतातील प्रवासाचे काय केले?

 

उत्तर: फाहियानने भारतातील प्रवासाचे सविस्तर वर्णन लिहून ठेवले.

16) फाहियानच्या लेखनातून कोणती माहिती मिळते?

 

उत्तर: त्याच्या लेखनातून गुप्त साम्राज्यातील उत्कृष्ट राज्यव्यवस्था कळते.

17) फाहियान भारतात कुठे-कुठे फिरला?

 

उत्तर: फाहियान संपूर्ण भारतभर फिरला.

18) फाहियान नालंदा विद्यापीठात किती काळ राहिला?

उत्तर: फाहियान दोन वर्षे नालंदा विद्यापीठात राहिला.

19) नालंदा विद्यापीठाचे महत्त्व काय होते?

उत्तर: नालंदा विद्यापीठ हे प्राचीन भारतातील प्रसिद्ध शिक्षणकेंद्र होते.

20) फाहियानचा नालंदा विद्यापीठाशी काय संबंध होता?

उत्तर: त्याने तेथे दोन वर्षे राहून बौद्ध धर्माचा अभ्यास केला.

21) फाहियान भारतातून परत गेल्यावर काय केले?

 

उत्तर: चीनमध्ये गेल्यावर त्याने बौद्ध ग्रंथांचे चिनी भाषेत भाषांतर केले.

22) फाहियानचे कार्य बौद्ध धर्मासाठी का महत्त्वाचे आहे?

उत्तर: त्याच्या भाषांतरामुळे बौद्ध धर्माचा प्रसार चीनमध्ये झाला.

23) गुप्त काळातील सामाजिक जीवन कसे होते?

उत्तर: सामाजिक जीवन शांत, नैतिक आणि सुव्यवस्थित होते.

24) गुप्त काळातील आरोग्यव्यवस्थेबद्दल काय कळते?

 

उत्तर: आरोग्यसेवा विकसित होती आणि गरिबांसाठी मोफत उपचार होते.

25) गुप्त काळात धार्मिक सहिष्णुता होती का?

उत्तर: होय, बौद्ध विहार व हिंदू मंदिरे दोन्ही भरभराटीत होती.

26) गुप्त काळातील प्रशासन यशस्वी का होते?

 

उत्तर: नियमित पगार, शिस्त आणि लोककल्याणकारी धोरणांमुळे.

27) फाहियानच्या लेखनाचे ऐतिहासिक महत्त्व काय आहे?

उत्तर: ते गुप्त काळाचा विश्वसनीय ऐतिहासिक स्रोत आहे.

28) गुप्त काळाला सुवर्णयुग का म्हणतात?

 

उत्तर: कला, संस्कृती, प्रशासन आणि शांततेमुळे.

29) या उताऱ्यात कोणत्या राजघराण्याचा उल्लेख पुढे येतो?

 

उत्तर: वर्धन राजघराणे.

30) हा उतारा आपल्याला कशाची माहिती देतो?

उत्तर: गुप्त राजवटीतील प्रशासन, समाजजीवन, परदेशी प्रवासी आणि नालंदा विद्यापीठाचे महत्त्व.

Answer by Dimpee Bora