MSBSHSE Class 7 History Chapter 2 Answer | Maharashtra MSBSHSE Class 7 History Lesson 2 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 2                      शिवपूर्वकालीन भारत

१. महाराणा प्रताप कोण होते? त्यांच्या जीवनकार्याचे वर्णन करा.

उत्तर: महाराणा प्रताप हे मेवाडचे पराक्रमी शासक होते. उदयसिंहाच्या मृत्यूनंतर ते मेवाडच्या गादीवर आले. मेवाडचे स्वातंत्र्य टिकवण्यासाठी त्यांनी मुघल सम्राट अकबराविरुद्ध अखेरपर्यंत संघर्ष केला. पराक्रम, धैर्य, स्वाभिमान व त्याग या गुणांमुळे महाराणा प्रताप इतिहासात अजरामर झाले.

२. महाराणा प्रताप आणि अकबर यांच्यातील संघर्षाचे कारण काय होते?

उत्तर: अकबराला संपूर्ण भारतावर सत्ता प्रस्थापित करायची होती, तर महाराणा प्रतापांना मेवाडचे स्वातंत्र्य अबाधित ठेवायचे होते. म्हणूनच महाराणा प्रतापांनी मुघल सत्तेला कधीही शरणागती पत्करली नाही आणि अकबराविरुद्ध संघर्ष चालू ठेवला.

३. महाराणा प्रताप इतिहासात महान का मानले जातात?

उत्तर: महाराणा प्रतापांनी स्वातंत्र्य, स्वाभिमान व राष्ट्राभिमानासाठी कठीण परिस्थितीतही संघर्ष केला. पराभव, कष्ट व वनवास सहन करूनही त्यांनी शरणागती स्वीकारली नाही, म्हणून ते महान मानले जातात.

४. चांदबिबी कोण होत्या?

उत्तर: चांदबिबी या अहमदनगरच्या निजामशाहीतील हुसेन निजामशाह यांच्या कर्तबगार कन्या होत्या. त्या धैर्यवान व शूर योद्धा म्हणून प्रसिद्ध होत्या.

५. अहमदनगरच्या लढ्यात चांदबिबीचे योगदान स्पष्ट करा.

उत्तर: इ.स. १५९५ मध्ये मुघलांनी अहमदनगरवर हल्ला केला. त्या वेळी चांदबिबीने अत्यंत धैर्याने अहमदनगरचा किल्ला लढवला. तिच्या नेतृत्वामुळे निजामशाहीने मुघल सैन्याला कडवा प्रतिकार केला.

६. चांदबिबीचे धैर्य इतिहासात का महत्त्वाचे आहे?

उत्तर: पुरुषप्रधान समाजात चांदबिबीने सैन्याचे नेतृत्व करून शत्रूशी सामना केला. तिचे धैर्य, नेतृत्वगुण आणि स्वराज्यनिष्ठा यामुळे ती इतिहासात आदर्श स्त्री योद्धा मानली जाते.

७. दुर्गावती कोण होत्या?

उत्तर: दुर्गावती या गोंड राज्याच्या शूर राणी होत्या. पतीच्या मृत्यूनंतर त्यांनी अकबराविरुद्ध संघर्ष केला.

८. राणी दुर्गावतीच्या संघर्षाचे महत्त्व स्पष्ट करा.

उत्तर: राणी दुर्गावतीने अकबराविरुद्ध लढताना शरणागती न पत्करता प्राणार्पण केले. त्यांच्या बलिदानातून स्वातंत्र्य व आत्मसन्मानाचे मूल्य स्पष्ट होते.

९. अकबराचे धार्मिक धोरण कसे होते?

उत्तर: अकबराचे धार्मिक धोरण उदार व सहिष्णू होते. तो सर्व धर्मांच्या प्रजेला समान वागणूक देत असे आणि कोणत्याही धर्माविरुद्ध भेदभाव करत नसे.

१०. ‘दीन-इ-इलाही’ म्हणजे काय?

उत्तर: अकबराने सर्व धर्मांतील उदात्त तत्त्वांचा समन्वय साधून ‘दीन-इ-इलाही’ हा नवा धर्म स्थापन केला. मात्र, त्याचा स्वीकार कोणावरही बंधनकारक केला नाही.

११. अकबराला सुजाण शासक का मानले जाते?

उत्तर: अकबराने धार्मिक सहिष्णुता, न्यायप्रियता आणि समन्वयाची भूमिका स्वीकारली. त्यामुळे त्याला सुजाण व जागरूक शासक मानले जाते.

१२. औरंगजेब कसा सत्तेवर आला?

उत्तर: शाहजहानच्या पुत्रांमधील सत्तास्पर्धेत औरंगजेब यशस्वी झाला. त्याने वडील शाहजहान यांना स्थानबद्ध करून इ.स. १६५८ मध्ये बादशाहपद मिळवले.

१३. दारा शुकोह कोण होता?

उत्तर: दारा शुकोह हा शाहजहानचा थोरला मुलगा होता. तो धार्मिक सहिष्णुतेबद्दल प्रसिद्ध होता.

१४. दारा शुकोहचे सांस्कृतिक योगदान स्पष्ट करा.

उत्तर: दारा शुकोहने पन्नासहून अधिक संस्कृत उपनिषदांचे फारसी भाषेत भाषांतर केले. यामुळे भारतीय तत्त्वज्ञानाचा प्रसार झाला.

१५. या उताऱ्यातील व्यक्तींचे सामूहिक ऐतिहासिक महत्त्व स्पष्ट करा.

उत्तर: महाराणा प्रताप, चांदबिबी, दुर्गावती, अकबर, दारा शुकोह व औरंगजेब या व्यक्तींमुळे मध्ययुगीन भारतातील स्वातंत्र्यलढा, धार्मिक धोरणे, प्रशासन आणि सांस्कृतिक समन्वय स्पष्टपणे समजतो.

Answer by Dimpee Bora