MSBSHSE Class 8 History Chapter 1 Answer | Maharashtra MSBSHSE Class 8 History Lesson 1 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 1                    इतिहासाची साधने.

प्र.1: चित्रपट म्हणजे काय?

उ: चित्रपट हा आधुनिक तंत्रज्ञानाचा एक आगळा आविष्कार आहे. हालचाल करणारी चित्रे, ध्वनी व दृश्य यांच्या साहाय्याने कथा, घटना किंवा विचार प्रभावीपणे मांडण्याचे माध्यम म्हणजे चित्रपट होय.

प्र.2: चित्रपटाला आधुनिक तंत्रज्ञानाचा आविष्कार का म्हणतात?

उ: चित्रपट निर्मितीसाठी कॅमेरा, ध्वनीमुद्रण, प्रकाशयोजना, संपादन यांसारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर होतो. त्यामुळे चित्रपटाला आधुनिक तंत्रज्ञानाचा आविष्कार मानले जाते.

प्र.3: विसाव्या शतकात चित्रपट तंत्रज्ञानात कोणती प्रगती झाली?

उ: विसाव्या शतकात मूक चित्रपटांपासून बोलपट, रंगीत चित्रपट, ध्वनी-प्रकाश तंत्रज्ञान, डिजिटल चित्रपट अशी मोठी प्रगती झाली.

प्र.4: भारतीय चित्रपटसृष्टीची मुहूर्तमेढ कोणी रोवली?

उ: दादासाहेब फाळके यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीची मुहूर्तमेढ रोवली.

प्र.5: दादासाहेब फाळकेंनी कधी भारतीय चित्रपटसृष्टीची सुरुवात केली?

उ: दादासाहेब फाळकेंनी इ.स. १९१३ मध्ये भारतीय चित्रपटसृष्टीची सुरुवात केली.

प्र.6: दादासाहेब फाळके यांचे भारतीय इतिहासातील महत्त्व काय आहे?

उ: दादासाहेब फाळके हे भारतीय चित्रपटसृष्टीचे जनक मानले जातात. त्यांच्या कार्यामुळे भारतीय चित्रपटांना स्वतंत्र ओळख मिळाली.

प्र.7: भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याशी संबंधित कोणत्या चित्रफिती उपलब्ध आहेत?

उ: दांडी यात्रा, मिठाचा सत्याग्रह, चलेजाव आंदोलन यांसारख्या ऐतिहासिक घटनांच्या ध्वनी चित्रफिती उपलब्ध आहेत.

प्र.8: ध्वनी चित्रफितींचे ऐतिहासिक महत्त्व काय आहे?

उ: ध्वनी चित्रफितींमुळे ऐतिहासिक घटना जशाच्या तशा पाहता येतात, त्यामुळे इतिहास अधिक जिवंत व विश्वासार्ह वाटतो.

प्र.9: चित्रफितींमुळे इतिहास समजणे कसे सोपे होते?

उ: दृश्य व ध्वनी स्वरूपामुळे घटना प्रत्यक्ष अनुभवासारखी वाटते, त्यामुळे इतिहास समजणे अधिक सोपे व परिणामकारक होते.

प्र.10: प्राचीन व मध्ययुगीन काळाच्या तुलनेत आधुनिक काळात काय बदल झाला आहे?

उ: आधुनिक काळात ऐतिहासिक साधने विपुल प्रमाणात व विविध स्वरूपात उपलब्ध आहेत.

प्र.11: आधुनिक काळातील ऐतिहासिक साधने अधिक का उपलब्ध आहेत?

उ: आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे लेखन, छायाचित्रण, चित्रफिती व अभिलेख जतन करणे सोपे झाले आहे.

प्र.12: आधुनिक काळातील भौतिक साधनांची स्थिती कशी आहे?

उ: आधुनिक काळातील भौतिक साधने बऱ्याच प्रमाणात सुस्थितीत उपलब्ध आहेत.

प्र.13: अभिलेखागार म्हणजे काय?

उ: ऐतिहासिक कागदपत्रे, लिखित साधने, नोंदी सुरक्षितपणे जतन करून ठेवण्याचे ठिकाण म्हणजे अभिलेखागार होय.

प्र.14: अभिलेखागारातील लिखित साधनांचे महत्त्व काय आहे?

उ: या साधनांमुळे इतिहासाचा अभ्यास सखोलपणे करता येतो आणि घटनांची माहिती मिळते.

प्र.15: लिखित साधनांचा वापर करताना कोणती काळजी घ्यावी लागते?

उ: साधनकर्त्याचे विचार, त्याचा दृष्टिकोन व प्रेरणा तपासून घ्यावी लागते.

प्र.16: लिखित साधनांमध्ये पक्षपात का असू शकतो?

उ: लेखकाच्या वैयक्तिक विचारसरणीमुळे किंवा स्वार्थामुळे लिखित साधनांमध्ये पक्षपात असू शकतो.

प्र.17: ऐतिहासिक साधनांचे परीक्षण का आवश्यक आहे?

उ: सत्य व वस्तुनिष्ठ इतिहास लेखनासाठी साधनांचे परीक्षण करणे आवश्यक आहे.

प्र.18: ऐतिहासिक साधने जतन करणे का महत्त्वाचे आहे?

उ: साधनांचे जतन केल्याने इतिहासाची माहिती नष्ट होत नाही.

प्र.19: ऐतिहासिक साधनांचे जतन केल्याने कोणता फायदा होतो?

उ: इतिहासाचा समृद्ध वारसा भावी पिढ्यांपर्यंत पोहोचवता येतो.

प्र.20: आधुनिक साधनांमुळे इतिहासाचा अभ्यास कसा बदलला आहे?

उ: इतिहास अधिक अचूक, सजीव व संशोधनप्रधान झाला आहे.

प्र.21: चित्रपट हे ऐतिहासिक साधन म्हणून कसे उपयुक्त ठरतात?

उ: चित्रपट घटनांचे दृश्य-ध्वनी स्वरूप सादर करतात, त्यामुळे इतिहास समजण्यास मदत होते.

प्र.22: चित्रफिती इतिहासासाठी अधिक विश्वासार्ह का मानल्या जातात?

उ: त्या प्रत्यक्ष घटनांचे चित्रण करतात, त्यामुळे त्यांची सत्यता अधिक वाटते.

प्र.23: प्राचीन काळात ऐतिहासिक साधनांची कमतरता का होती?

उ: त्या काळात तंत्रज्ञान व जतनाची साधने मर्यादित होती.

प्र.24: आधुनिक काळात इतिहास संशोधन अधिक सोपे का झाले आहे?

उ: विपुल साधने, अभिलेखागारे व तंत्रज्ञान उपलब्ध असल्यामुळे.

प्र.25: ऐतिहासिक वारसा म्हणजे काय?

उ: भूतकाळातील साधने, स्मारके, लिखित नोंदी व परंपरा म्हणजे ऐतिहासिक वारसा होय.

प्र.26: ऐतिहासिक वारसा जपण्याची जबाबदारी कोणाची आहे?

उ: समाज, सरकार व इतिहास अभ्यासकांची ही सामूहिक जबाबदारी आहे.

प्र.27: चित्रपट व इतिहास यांचा संबंध स्पष्ट करा.

उ: चित्रपट इतिहासातील घटनांचे प्रभावी सादरीकरण करतात व इतिहास जनसामान्यांपर्यंत पोहोचवतात.

प्र.28: आधुनिक साधनांमुळे इतिहास लेखनावर काय परिणाम झाला आहे?

उ: इतिहास लेखन अधिक वस्तुनिष्ठ, पुराव्यावर आधारित व समृद्ध झाले आहे.

प्र.29: इतिहास अभ्यासात साधनांची विश्वासार्हता का महत्त्वाची आहे?

उ: चुकीच्या साधनांमुळे इतिहास विकृत होऊ शकतो.

प्र.30: दिलेल्या उताऱ्याचा मुख्य आशय काय आहे?

उ: या उताऱ्यात चित्रपटाचे महत्त्व, आधुनिक ऐतिहासिक साधने, त्यांचे जतन व इतिहासाच्या अभ्यासातील उपयोग यांचे सविस्तर वर्णन केले आहे.

Answer by Dimpee Bora