MSBSHSE Class 8 History Chapter 11 Answer | Maharashtra MSBSHSE Class 8 History Lesson 11 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 11                    समतेचा लढा

प्रश्न 1: ठक्कर बाप्पा कोण होते?

उत्तर: ठक्कर बाप्पा उर्फ अमृतलाल विठ्ठलदास ठक्कर हे सामाजिक सुधारक आणि अस्पृश्यतेविरोधी कार्यकर्ते होते. त्यांनी समाजातील समता व सामाजिक न्यायासाठी कार्य केले.

प्रश्न 2: ठक्कर बाप्प्याने अस्पृश्यतेचा प्रश्न कुठे मांडला?

उत्तर: त्यांनी हा प्रश्न काँग्रेस पक्षाच्या व्यासपीठावर मांडला.

प्रश्न 3: येरवडा तुरुंगात असताना ठक्कर बाप्प्याने काय केले?

उत्तर: येरवडा तुरुंगात असताना त्यांनी सनातनी हिंदू पंडितांशी वाद करून अस्पृश्यतेला शास्त्राधार नसल्याचे प्रतिपादन केले.

प्रश्न 4: ठक्कर बाप्प्यांनी कोणत्या संघास प्रेरणा दिली?

उत्तर: त्यांनी हरिजन सेवक संघास प्रेरणा दिली.

प्रश्न 5: हरिजन सेवक संघाच्या प्रेरणेवर कोण कार्यरत झाले?

उत्तर: ठक्कर बाप्पा, अप्पासाहेब पटवर्धन इत्यादी कार्यकर्ते समतेच्या कामात स्वतःला झोकून दिले.

प्रश्न 6: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे नेतृत्व कोणत्या संघर्षास सुरूवात दिली?

उत्तर: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखाली दलितांच्या सामाजिक आणि राजकीय संघर्षास सुरुवात झाली.

प्रश्न 7: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे ध्येय काय होते?

उत्तर: स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता या तत्त्वांवर समाजाची उभारणी करणे हे त्यांचे ध्येय होते.

प्रश्न 8: दलितांवरील अन्याय कधी संपेल असे आंबेडकरांनी ठरवले?

उत्तर: जातिसंस्था समूळ नष्ट झाल्याशिवाय दलितांवरील अन्याय आणि विषमता संपणार नाही, असे आंबेडकरांचे मत होते.

प्रश्न 9: आंबेडकरांनी सामाजिक समतेबाबत काय धारणा व्यक्त केली?

उत्तर: सामाजिक समता हा दलितांचा हक्क आहे, असे आंबेडकरांनी ठामपणे सांगितले.

प्रश्न 10: आंबेडकरांचे अनुयायांना दिलेला संदेश काय होता?

उत्तर: "अनुयायाना शिका, सघाटत व्हा आणि संघर्ष करा" असा स्फूर्तिदायक संदेश त्यांनी दिला.

प्रश्न 11: बाबासाहेबांनी विधिमंडळात कोणते विधेयक संमत केले?

उत्तर: मुंबई प्रांताच्या विधिमंडळात त्यांनी सार्वजनिक पाणवठे अस्पृश्यांसाठी खुले करण्याचे विधेयक संमत केले.

प्रश्न 12: विधेयक संमत झाल्यानंतर प्रत्यक्षात काय झाले?

उत्तर: तरीही प्रत्यक्षात दलितांना पाणवठे खुले झाले नाहीत.

प्रश्न 13: महाड येथे दलितांनी कोणता सत्याग्रह केला?

उत्तर: महाड येथे दलितांनी चवदार तळ्यावर सत्याग्रह केला.

प्रश्न 14: महाड सत्याग्रहाचे उद्दिष्ट काय होते?

उत्तर: दलितांना सार्वजनिक तळ्यात प्रवेश मिळावा आणि विषमतेचा विरोध करण्यासाठी हा सत्याग्रह केला गेला.

प्रश्न 15: महाड सत्याग्रहात दलितांनी कोणत्या ग्रंथाचे दहन केले?

उत्तर: त्यांनी विषमतेचा पुरस्कार करणाऱ्या 'मनुस्मृती'चे दहन केले.

प्रश्न 16: नाशिकच्या काळाराम मंदिरात काय सत्याग्रह झाला?

उत्तर: नाशिकच्या काळाराम मंदिरात १९३० मध्ये दलितांना मंदिरात प्रवेश मिळावा, यासाठी सत्याग्रह सुरू केला.

प्रश्न 17: नाशिक सत्याग्रहाचे नेतृत्व कोण करीत होते?

उत्तर: या सत्याग्रहाचे नेतृत्व कर्मवीर दादासाहेब गायकवाड यांनी केले.

प्रश्न 18: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी समाजात जागृती निर्माण करण्यासाठी काय केले?

उत्तर: त्यांनी समाजात जागृती निर्माण करण्यासाठी विविध वृत्तपत्रे सुरू केली.

प्रश्न 19: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी कोणती वृत्तपत्रे सुरू केली?

उत्तर: 'मूकनायक', 'बहिष्कृत भारत', 'जनता', 'समता' ही वृत्तपत्रे त्यांनी सुरू केली.

प्रश्न 20: या वृत्तपत्रांचा उद्देश काय होता?

उत्तर: समाजातील दु:ख, अन्याय आणि अस्पृश्यतेविरोधात जनतेला जागरूक करणे हे उद्दिष्ट होते.

प्रश्न 21: आंबेडकरांच्या चळवळीचे वृत्तपत्रांसह काय संबंध होता?

उत्तर: वृत्तपत्रे ही चळवळीचे अविभाज्य अंग होती आणि जनतेला स्फूर्ती देणारी साधने होती.

प्रश्न 22: महाड सत्याग्रहाचे समाजावर काय परिणाम झाला?

उत्तर: महाड सत्याग्रहामुळे दलितांचे स्वाभिमान वाढले आणि समाजातील विषमता उजेडात आली.

प्रश्न 23: 'मनुस्मृती'चे दहन का केले?

उत्तर: मनुस्मृतीने अस्पृश्यतेला शास्त्राधार दिला असल्याने तिचा विरोध करण्यासाठी दहन केले.

प्रश्न 24: ठक्कर बाप्पा सामाजिक समतेसाठी काय केले?

उत्तर: त्यांनी हरिजन सेवक संघास प्रेरणा दिली आणि समतेच्या कामात स्वतःला झोकून दिले.

प्रश्न 25: अप्पासाहेब पटवर्धन यांचा योगदान काय होते?

उत्तर: अप्पासाहेब पटवर्धन यांनी दलित उत्थानासाठी सामाजिक आणि शैक्षणिक कार्यात सहभाग घेतला.

प्रश्न 26: सत्याग्रहांच्या माध्यमातून समाजात काय बदल घडवून आणला?

उत्तर: दलितांना सार्वजनिक ठिकाणी प्रवेश मिळाला, विषमता कमी झाली आणि समाजात समानतेची भावना रुजली.

प्रश्न 27: दलित चळवळीचे नेतृत्व कोणत्या तत्त्वांवर होते?

उत्तर: स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता या तत्त्वांवर दलित चळवळीचे नेतृत्व चालले.

प्रश्न 28: ठक्कर बाप्प्यांचे कार्य समाजासाठी का महत्त्वाचे ठरले?

उत्तर: त्यांनी अस्पृश्यतेविरोधात शाश्वत संदेश दिला आणि समाजातील समानतेसाठी प्रेरणा दिली.

प्रश्न 29: आंबेडकरांच्या चळवळीचा भारतीय समाजावर काय परिणाम झाला?

उत्तर: समाजात सामाजिक न्यायाची भावना रुजली, दलितांचे स्वाभिमान वाढले आणि सामाजिक समता प्रस्थापित होण्यास बळ मिळाले.

प्रश्न 30: या उताऱ्यातून मुख्य संदेश काय मिळतो?

उत्तर: समाजातील अन्याय, अस्पृश्यता आणि विषमता दूर करण्यासाठी सतत संघर्ष करणे आवश्यक आहे; नेतृत्व, धैर्य, समर्पण आणि जनजागृतीद्वारे समाजात बदल घडवता येतो, असे संदेश या उताऱ्यातून मिळतो.

Answer by Dimpee Bora