CGBSE Class 9 Sanskrit Chapter 12 Answer | Chhattisgarh CGBSE Class 9 Sanskrit Lesson 12 Answer 2026 |

 Chapter- 12         लौहतुला

१. प्रश्नः – ‘लौहतुला’ पाठः कस्मात् ग्रन्थात् गृहीतः अस्ति?

उत्तरः – ‘लौहतुला’ पाठः पञ्चतन्त्रम् इति ग्रन्थात् गृहीतः अस्ति।

२. प्रश्नः – पञ्चतन्त्रस्य रचनाकारः कः?

उत्तरः – पञ्चतन्त्रस्य रचनाकारः विष्णुशर्मा अस्ति।

३. प्रश्नः – जीर्णधनः कः आसीत्?

उत्तरः – जीर्णधनः वणिक्पुत्रः आसीत्।

४. प्रश्नः – जीर्णधनः किमर्थं देशान्तरं गन्तुम् इच्छति स्म?

उत्तरः – सः विभवक्षयात् देशान्तरं गन्तुम् इच्छति स्म।

५. प्रश्नः – जीर्णधनस्य गृहे का वस्तु आसीत्?

उत्तरः – तस्य गृहे लौहतुला आसीत्।

६. प्रश्नः – तुला कीदृशी आसीत्?

उत्तरः – सा पूर्वपुरुषोपार्जिता आसीत्।

७. प्रश्नः – जीर्णधनः तुलां कुत्र निक्षिप्तवान्?

उत्तरः – सः तां कस्यचित् श्रेष्ठिनः गृहे निक्षिप्तवान्।

८. प्रश्नः – जीर्णधनः कियत्कालं देशान्तरे आसीत्?

उत्तरः – सः सुचिरकालं देशान्तरे आसीत्।

९. प्रश्नः – पुनरागत्य सः किं उक्तवान्?

उत्तरः – सः उक्तवान्— “दीयतां मे सा निक्षेपतुला।”

१०. प्रश्नः – श्रेष्ठी किं प्रत्यवदत्?

उत्तरः – सः अवदत् यत् तुला मूषकैः भक्षिता।

११. प्रश्नः – ‘मूषकैर्मक्षिता’ इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तरः – मूषकैः (चूहों द्वारा) खा ली गई।

१२. प्रश्नः – जीर्णधनः श्रेष्ठिनं किं अवदत्?

उत्तरः – सः अवदत्— यदि मूषकैः भक्षिता, तर्हि दोषः नास्ति।

१३. प्रश्नः – ततः जीर्णधनः कुत्र गन्तुम् उक्तवान्?

उत्तरः – सः नद्यां स्नानार्थं गन्तुम् उक्तवान्।

१४. प्रश्नः – जीर्णधनः कं सह गन्तुम् इच्छति स्म?

उत्तरः – सः श्रेष्ठिनः पुत्रं सह गन्तुम् इच्छति स्म।

१५. प्रश्नः – श्रेष्ठिनः पुत्रस्य नाम किम् आसीत्?

उत्तरः – तस्य नाम धनदेवः आसीत्।

१६. प्रश्नः – श्रेष्ठी स्वपुत्रं किं उक्तवान्?

उत्तरः – सः उक्तवान्— “वत्स! पितृव्योऽयं तव, गच्छ।”

१७. प्रश्नः – जीर्णधनः किमर्थं बालकं नद्याः तटे नीतवान्?

उत्तरः – सः तं गुफायां गोपयितुम्।

१८. प्रश्नः – विवादः अन्ते कुत्र गतः?

उत्तरः – विवादः न्यायालयं गतः।

१९. प्रश्नः – न्यायालये कः न्यायं दत्तवान्?

उत्तरः – धर्माधिकारी न्यायं दत्तवान्।

२०. प्रश्नः – श्रेष्ठी किमर्थं मिथ्यावचनं उक्तवान्?

उत्तरः – लोभात् सः मिथ्यावचनं उक्तवान्।

२१. प्रश्नः – जीर्णधनस्य बुद्धिः कीदृशी आसीत्?

उत्तरः – तस्य बुद्धिः चतुरा आसीत्।

२२. प्रश्नः – ‘निक्षेप’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तरः – ‘निक्षेप’ इति धरोहर।

२३. प्रश्नः – ‘विभवक्षय’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तरः – धनहानिः।

२४. प्रश्नः – अस्य कथायाः मुख्यसन्देशः कः?

उत्तरः – यः यथा आचरति, तथा फलम् प्राप्नोति।

२५. प्रश्नः – जीर्णधनः कथं श्रेष्ठिनं प्रत्युत्तरं दत्तवान्?

उत्तरः – सः बुद्ध्या प्रत्युत्तरं दत्तवान्।

२६. प्रश्नः – श्रेष्ठी किमर्थं चिन्तितः अभवत्?

उत्तरः – पुत्रलोपात् सः चिन्तितः अभवत्।

२७. प्रश्नः – अस्य कथायां कः दोषः प्रदर्शितः?

उत्तरः – लोभदोषः प्रदर्शितः।

२८. प्रश्नः – जीर्णधनः किमर्थं न्यायालयं गतः?

उत्तरः – न्यायप्राप्त्यर्थम्।

२९. प्रश्नः – धर्माधिकारी कथं न्यायं अकरोत्?

उत्तरः – सः तर्केण सत्यं ज्ञात्वा न्यायं अकरोत्।

३०. प्रश्नः – अस्मात् पाठात् का शिक्षा लभ्यते?

उत्तरः – असत्यं न वदेत्, लोभः विनाशकारकः भवति।

Answer by Dimpee Bora