CGBSE Class 9 Sanskrit Chapter 8 Answer | Chhattisgarh CGBSE Class 9 Sanskrit Lesson 8 Answer 2026 |

 Chapter- 8       सिकतासेतुः

१. प्रश्नः – ‘सिकतासेतुः’ पाठः कस्मात् ग्रन्थात् गृहीतः अस्ति?

उत्तरः – ‘सिकतासेतुः’ पाठः कथासरित्सागर नामक ग्रन्थात् गृहीतः अस्ति।

२. प्रश्नः – कथासरित्सागरस्य रचनाकारः कः?

उत्तरः – कथासरित्सागरस्य रचनाकारः सोमदेव अस्ति।

३. प्रश्नः – तपोदत्तः कः आसीत्?

उत्तरः – तपोदत्तः एकः बालकः आसीत्।

४. प्रश्नः – तपोदत्तः बाल्ये किं न अधीतवान्?

उत्तरः – सः बाल्ये विद्यां न अधीतवान्।

५. प्रश्नः – तपोदत्तः कैः गर्हितः अभवत्?

उत्तरः – सः कुटुम्बिभिः, मित्रैः ज्ञातिजनैश्च गर्हितः अभवत्।

६. प्रश्नः – तपोदत्तः किमर्थं तपस्यां कर्तुम् आरब्धवान्?

उत्तरः – सः तपोबलात् विद्यां प्राप्तुम् इच्छन् तपस्यां कर्तुम् आरब्धवान्।

७. प्रश्नः – इन्द्रः किमर्थं वेशं परिवर्त्य आगतः?

उत्तरः – सः तपोदत्तस्य मार्गदर्शनार्थं वेशं परिवर्त्य आगतः।

८. प्रश्नः – इन्द्रः कुत्र सेतुं निर्मातुं प्रयतते स्म?

उत्तरः – सः गङ्गानद्यां सेतुं निर्मातुं प्रयतते स्म।

९. प्रश्नः – इन्द्रः केन सेतुं निर्मातुं प्रयत्नं करोति स्म?

उत्तरः – सः सिकताभिः (बालू से) सेतुं निर्मातुं प्रयत्नं करोति स्म।

१०. प्रश्नः – तपोदत्तः इन्द्रं दृष्ट्वा किं अकरोत्?

उत्तरः – सः तस्य उपहासं अकरोत्।

११. प्रश्नः – तपोदत्तः किम् उक्तवान्?

उत्तरः – सः उक्तवान् यत् तीव्रप्रवाहायाः नद्याः जले सिकताभिः सेतुर्निर्माणं असम्भवम्।

१२. प्रश्नः – इन्द्रः तपोदत्तं किं प्रत्युवाच?

उत्तरः – इन्द्रः उक्तवान् यत् यदि त्वं अध्ययनं विना विद्यां प्राप्तुं शक्नोषि तर्हि अहम् अपि सिकताभिः सेतुं निर्मातुं शक्नोमि।

१३. प्रश्नः – तपोदत्तः किं ज्ञातवान्?

उत्तरः – सः स्वदोषं ज्ञातवान्।

१४. प्रश्नः – तपोदत्तः तपस्यां किम् अकरोत्?

उत्तरः – सः तपस्या त्यक्तवान्।

१५. प्रश्नः – ततः सः कुत्र गतः?

उत्तरः – सः गुरुकुलं गतः।

१६. प्रश्नः – गुरुकुले सः किं कर्तुम् आरब्धवान्?

उत्तरः – सः विधिवत् अध्ययनं कर्तुम् आरब्धवान्।

१७. प्रश्नः – “परिधानैरलङ्कारैः…” श्लोकस्य भावार्थः कः?

उत्तरः – विद्या विना मनुष्यः शोभां न प्राप्नोति।

१८. प्रश्नः – तपोदत्तः पूर्वं किं चिन्तितवान्?

उत्तरः – सः चिन्तितवान् यत् मया महत् दोषः कृतः।

१९. प्रश्नः – जलोच्छलनध्वनिः कस्य संकेतः आसीत्?

उत्तरः – सः गङ्गानद्याः प्रवाहस्य संकेतः आसीत्।

२०. प्रश्नः – तपोदत्तः किम् मन्यते स्म?

उत्तरः – सः मन्यते स्म यत् पुरुषः मूर्खः अस्ति।

२१. प्रश्नः – इन्द्रस्य कर्म किमर्थं आसीत्?

उत्तरः – तस्य कर्म शिक्षार्थम् आसीत्।

२२. प्रश्नः – पाठस्य मुख्यसन्देशः कः?

उत्तरः – विद्या गुरुपदेशेन एव लभ्यते।

२३. प्रश्नः – तपोदत्तः कथं सुधारं प्राप्तवान्?

उत्तरः – सः आत्मचिन्तनं कृत्वा सुधारं प्राप्तवान्।

२४. प्रश्नः – अस्य पाठस्य शीर्षकं ‘सिकतासेतुः’ किमर्थम्?

उत्तरः – सिकताभिः सेतुर्निर्माणस्य प्रसङ्गात् शीर्षकं ‘सिकतासेतुः’ इति अस्ति।

२५. प्रश्नः – तपोदत्तस्य पूर्वजीवनस्य अवस्था कीदृशी आसीत्?

उत्तरः – सः विद्याहीनः तथा निन्दितः आसीत्।

২६. प्रश्नः – इन्द्रस्य उपदेशस्य प्रभावः कः आसीत्?

उत्तरः – तपोदत्तः सत्यं ज्ञात्वा गुरुकुलं गतः।

२७. प्रश्नः – असम्भवकार्यस्य उदाहरणं किम्?

उत्तरः – सिकताभिः सेतुर्निर्माणम्।

२८. प्रश्नः – विद्यालाभस्य साधनानि कानि?

उत्तरः – अध्ययनम्, लेखनाभ्यासः, गुरुपदेशः।

२९. प्रश्नः – तपोदत्तः कदा पश्चात्तापं कृतवान्?

उत्तरः – सः स्वदोषं ज्ञात्वा पश्चात्तापं कृतवान्।

३०. प्रश्नः – अस्मात् पाठात् किं शिक्षां लभामहे?

उत्तरः – वयं ज्ञातुम् शक्नुमः यत् परिश्रमं विना, गुरुपदेशं विना च विद्या न लभ्यते।

Answer by Dimpee Bora