MPBSE Class 9 Sanskrit Chapter 14 Solution | Madhya Pradesh MPBSE Class 9 Sanskrit Lesson 14 Answer 2026

Chapter 14

                                                          साहसे श्रीर्वसति

1. साहसे श्रीर्वसति कथांशस्य नायकः कः?

उत्तर: साहसे श्रीर्वसति कथांशस्य नायकः सिन्धुवादः अस्ति, यः स्वकीय साहसपराक्रमबुद्ध्या जीवनसंकटे धनं अर्जयति।

2. सिन्धुवादः कः आसीत्?

उत्तर: सिन्धुवादः सार्थवाहः आसीत्, यः यात्रावृत्तान्तं श्रावयन् कथां प्रकटयति।

3. प्रथमद्वीपे कुतः भयमन्वभवन्?

उत्तर: प्रथमद्वीपे राजपुत्रः भयमन्वभवन्, यः मर्तुकामोऽपि जीवनसंकटे सिन्धौ निमज्ज्य रक्षा प्रार्थयमानः आसीत्।

4. द्वितीयद्वीपे किं उपभुज्य आनन्दमनुभूतवन्तः?

उत्तर: द्वितीयद्वीपे राजपुत्रः तथा सहचराः समृद्धा मृद्वोकाः फलकानि उपभुज्य आनन्दमनुभूतवन्तः।

5. सिन्धुवादस्य ग्रामः कः?

उत्तर: सिन्धुवादस्य ग्रामः विदामपुर आसीत्, यत्र वणिजग्रगण्याः जीवनं यथासम्भवम् यापयन्ति।

6. सालहतद्वीपे किं प्रचुरमुपलभ्यते?

उत्तर: सालहतद्वीपे चन्दनद्रुमप्रभवं चन्दनम् प्रचुरमुपलभ्यते।

7. सिन्धुवादः अन्ततः कुत्र गतवान्?

उत्तर: सिन्धुवादः अन्ततः द्वीपमध्यं प्रति पोतं सम्प्राप्य यात्रा सम्पन्नाय गतवान्।

8. द्वितीयद्वीपे निशायां भीतिः कुतो अभवत्?

उत्तर: द्वितीयद्वीपे निशायां अत्यायत्प्रमाणस्य अजगरस्य उपस्थिति कारणेन भीतिः अभवत्।

9. सिन्धुवादः कति सहचराभ्यां प्रथमद्वीपात् कुत्र च पलायितः?

उत्तर: सिन्धुवादः एकसहचरः सहितः पोतं आरोह्य द्वीपात् पलायितः।

10. नररूपः पिशाचः किं कृतवान्?

उत्तर: नररूपः पिशाचः जघान्, निनद्रौ च क्रूरकर्म कृत्वा यात्रिणः भयकृत्य तान् पृष्टवान्।

11. पोताध्यक्षः सिन्धुवादं किमर्थम् अभिनन्दयामास?

उत्तर: पोताध्यक्षः सिन्धुवादं अभिनन्दयामास यतः सः यात्रापूर्वकं पण्यजातं प्रदर्श्य परिजनेभ्यः दातुम् इच्छति।

12. सिन्धुवादः जीवनसंकटे किम् अकरोत्?

उत्तर: सिन्धुवादः साहसपराक्रमबुद्ध्या प्राणान् संकटे निवास्य धनं अर्जयामास।

13. राजपुत्रः किन्ने विवशः द्वीपान्तरे गमनाय?

उत्तर: राजपुत्रः निराशः, प्राणसंकटे सिन्धौ निमज्ज्य गमनाय विवशः।

14. पोताध्यक्षः पण्यजातं किं कृतवान्?

उत्तर: पोताध्यक्षः पण्यजातं विक्रीयाधीनं राजपुत्राय प्रदर्शयामास।

15. राजपुत्रस्य प्राणसंकटे हेतु किं मुख्यं कारणम्?

उत्तर: प्राणसंकटे मुख्यं कारणम् नरपिशाचमुखकन्दराप्रवेशात् अपायः।

16. सिन्धुवादः प्रथमद्वीपे किमर्थम् भयमुपलभत्?

उत्तर: सिन्धुवादः भयमुपलभत् यतः नः मृत्युकामः राजपुत्रः तत्र सुप्तः आसीत्।

17. द्वितीयद्वीपे पण्यवस्तूनां संग्रहस्य उद्देशः कः?

उत्तर: पण्यवस्तूनां संग्रहस्य उद्देशः समृद्धि अर्जनं तथा पोताध्यक्षेण परिजनेभ्यः वितरणाय।

18. सिन्धुवादस्य पोतं प्राप्त्या यात्रिणः कः आनंदं अनुभवति?

उत्तर: यात्रिणः फलितानि द्राक्षाफलानि उपभुज्य समृद्धिप्रसन्नता अनुभवति।

19. सिन्धुवादः कः प्रकारेण धनं अर्जयामास?

उत्तर: सिन्धुवादः साहसपराक्रमबुद्ध्या चतुर्यया धनं अर्जयामास।

20. राजा बलिः द्वीपे कः आसीत्?

उत्तर: राजा बलिः प्रथमद्वीपे राज्ञा स्वकीय भूपालः आसीत्।

21. सिन्धुवादः पण्यवस्तूनि कुत्र संप्राप्तवान्?

उत्तर: सिन्धुवादः पण्यवस्तूनि सालहतद्वीपात् संप्राप्तवान्।

22. द्वीपान्तरे किं प्रमुखं भयदायकं आसीत्?

उत्तर: द्वीपान्तरे प्रमुखं भयदायकं अत्यायत्प्रमाणस्य अजगरस्य उपस्थिति आसीत्।

23. यात्रिणः पण्यवस्तूनि केन प्रेषितानि?

उत्तर: पण्यवस्तूनि पोतवाहैः प्रेषितानि।

24. सिन्धुवादः पण्यवस्तूनां अदर्शनस्य कारणं किं आसीत्?

उत्तर: अदर्शनस्य कारणम् सहसादृश्यगमनं आसीत्।

25. पोताध्यक्षस्य संदेशस्य उद्देश्यं किम्?

उत्तर: उद्देश्यं परिजनेभ्यः धनं वितरितुम् तथा यात्रिणः सेतु निर्मितुम् आसीत्।

26. सिन्धुवादः यात्रायां कुत्र अश्नाति?

उत्तर: सिन्धुवादः पोतं आरोह्य यात्रायां पोताध्यक्षस्य आदेशेन अश्नाति।

27. फलकाश्रयेण सिन्धुवादः किं कार्यं अकरोत्?

उत्तर: फलकाश्रयेण सिन्धुवादः समुद्रमार्गे सुरक्षितं फलसंग्रहं यथासंभवम् उपयोजयामास।

28. सिन्धुवादस्य ग्रामवासी कथं परिचिताः?

उत्तर: ग्रामवासी विदामपुरवासी, वणिजग्रगण्या इत्यादि परिचिताः।

29. राजपुत्रस्य भय एव किन्तु दैवसंकल्पः कुतो अभवत्?

उत्तर: भय एव किन्तु दैवसंकल्पः भगवतः कृपया सिन्धु प्रवाहे सुरक्षितः अभवत्।

30. सिन्धुवादः किस प्रकार से पोतारोहणं अकरोत्?

उत्तर: सिन्धुवादः सङ्केतं ग्रहीत्वा पोतं आरोह्य व्यवस्थितं अकरोत्।

31. प्रथमद्वीपे किन्ने भय उत्पन्नम्?

उत्तर: भय उत्पन्नम् नररूपधरोऽन्तकस्य प्रकटनात्।

32. द्वितीयद्वीपे पण्यवस्तूनां सेवनं केन अकरोत्?

उत्तर: सेवनं राजपुत्रेण तथा सहचरैः अकरोत्।

33. फलसंग्रहणस्य प्रयोजनम् किम्?

उत्तर: प्रयोजनम् समृद्धि तथा पोताध्यक्षेण परिजनेभ्यः वितरणाय।

34. सिन्धुवादः डरातिमात्मतुल्याकारकप्रमाणाभ्याम् कुतः सुरक्षितः?

उत्तर: सिन्धुवादः सावधानीपूर्वक पोतवाहैः तथा शिरःस्थपट्टेन सुरक्षितः।

35. फलसंग्रहणं किन्ने सफलम्?

उत्तर: फलसंग्रहणं सत्कर्मयोग्य साहसपराक्रमबुद्ध्या सफलम्।

36. सिन्धुवादस्य साहसस्य फलम् किं?

उत्तर: फलम् धनसमृद्धि, जीवनसुरक्षा च प्राप्ता।

37. यात्रा कालक्रमे भय एव उत्पन्नं कुतः?

उत्तर: भय एव अत्यायत्प्रमाणस्य अजगरस्य सन्निधौ।

38. पोताध्यक्षः सिन्धुवादं अभिनन्दयामास किमर्थम्?

उत्तर: अभिनन्दनम् यथार्थतः पोतारोहणं सफलं जातम्, परिजनेभ्यः दानाय तत्पण्यं प्रदर्शयितुम्।

39. सिन्धुवादः कुतः फलसंग्रहं प्रारब्धवान्?

उत्तर: फलसंग्रहः सालहतद्वीपात्, चन्दनद्रुमप्रभवं चन्दनं संकल्य प्रारब्धवान्।

40. सिन्धुवादस्य साहसस्य शिक्षणं कः लभति?

उत्तर: शिक्षणं यात्रिणः, बालकाः तथा शिष्या लभन्ते, यत् साहसपराक्रमबुद्ध्या संकटं व्याप्य धनं सुरक्षितं क्रियते।

Answer by Mrinmoee