MPBSE Class 7 Sanskrit Chapter 11 Solution | Madhya Pradesh MPBSE Class 7 Sanskrit Lesson 11 Answer 2026

 Chapter 11

                                                  अमरवाणी संस्कृतभाषा

1. प्रश्नः संस्कृतभाषा ‘देवभाषा’ इति किमर्थं कथ्यते?

उत्तरः संस्कृतभाषा दैवीयप्रेरणया उत्पन्ना इति मन्यते, अतः सा देवभाषा इति कथ्यते।

2. प्रश्नः संस्कृतसप्ताहः कदा भवति?

उत्तरः श्रावणमासस्य द्वादशीतः भाद्रपदमासस्य तृतीयापर्यन्तं संस्कृतसप्ताहः भवति।

3. प्रश्नः संस्कृतदिवसः कदा आयोज्यते?

उत्तरः श्रावणीपूर्णिमायां संस्कृतदिवसः आयोज्यते।

4. प्रश्नः संस्कृतभाषायाः प्राचीनता कथं वर्णिता?

उत्तरः संस्कृतभाषा अतिप्राचीना अस्ति तथा आदिज्ञानस्य आधाररूपेण प्रतिष्ठिता अस्ति।

5. प्रश्नः आदिज्ञानस्य आधाराः के सन्ति?

उत्तरः ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद, अथर्ववेद — एते चत्वारः वेदाः आदिज्ञानस्य आधाराः सन्ति।

6. प्रश्नः वेदाङ्गानि कानि सन्ति?

उत्तरः शिक्षा, कल्पः, ज्योतिषम्, छन्दः, व्याकरणम्, निरुक्तम् — एतानि षट् वेदाङ्गानि सन्ति।

7. प्रश्नः उपनिषदां संख्या कति?

उत्तरः उपनिषदः अष्टोत्तरशतम् (१०८) सन्ति।

8. प्रश्नः संस्कृतभाषायाः आध्यात्मिकं महत्त्वं किम्?

उत्तरः संस्कृतभाषायां रचितेषु धर्मदर्शनग्रन्थेषु गूढरहस्यानि दैवीयतत्त्वानि निहितानि सन्ति, येन भारतं जगद्गुरुः आसीत्।

9. प्रश्नः विदेशीयाः भारतीयदर्शनस्य अध्ययनं किमर्थं कुर्वन्ति?

उत्तरः भौतिकजगति आध्यात्मिकशान्तिप्राप्तये विदेशीयाः भारतीयदर्शनस्य अध्ययनं कुर्वन्ति।

10. प्रश्नः “भारतस्य प्रतिष्ठे द्वे” इति किमर्थं उच्यते?

उत्तरः भारतस्य प्रतिष्ठा संस्कृतं संस्कृतिश्च — एते द्वे आधाररूपे सन्ति।

11. प्रश्नः संस्कृतिः कस्मिन् आश्रिता अस्ति?

उत्तरः संस्कृतिः संस्कृतभाषायामेव आश्रिता अस्ति।

12. प्रश्नः पुरुषार्थाः के सन्ति?

उत्तरः धर्मः, अर्थः, कामः, मोक्षः — एते चत्वारः पुरुषार्थाः सन्ति।

13. प्रश्नः संस्काराः कुत्र प्रतिपादिताः?

उत्तरः षोडशसंस्काराः धर्मपुराणस्मृतिग्रन्थेषु प्रतिपादिताः।

14. प्रश्नः संस्कृतसाहित्यस्य परम्परा कथं अस्ति?

उत्तरः संस्कृतसाहित्ये आदिकविवाल्मीकितः आरभ्य बहूनां कवीनां समृद्धपरम्परा दृश्यते।

15. प्रश्नः आदिकविः कः उच्यते?

उत्तरः वाल्मीकि आदिकविः उच्यते।

16. प्रश्नः कालिदासस्य किम् महत्त्वम्?

उत्तरः कालिदास संस्कृतसाहित्यस्य महान् कविः अस्ति, यस्य कृतयः विश्वप्रसिद्धाः सन्ति।

17. प्रश्नः कादम्बरी कस्य कृतिः?

उत्तरः कादम्बरी बाणभट्ट इत्यस्य कृतिः अस्ति।

18. प्रश्नः अभिज्ञानशाकुन्तलम् कस्य रचना?

उत्तरः अभिज्ञानशाकुन्तलम् कालिदास इत्यस्य नाटकं अस्ति।

19. प्रश्नः रामायणम् कस्य महाकाव्यम्?

उत्तरः रामायण वाल्मीकि इत्यनेन विरचितम्।

20. प्रश्नः महाभारतम् कस्य कृतिः?

उत्तरः महाभारत व्यास इत्यस्य कृतिः मन्यते।

21. प्रश्नः योगशास्त्रस्य प्रवर्तकः कः?

उत्तरः पतञ्जलि योगशास्त्रस्य प्रवर्तकः अस्ति।

22. प्रश्नः पाणिनिः कस्मिन् क्षेत्रे प्रसिद्धः?

उत्तरः पाणिनि व्याकरणशास्त्रे प्रसिद्धः।

23. प्रश्नः आर्यभट्टः कस्मिन् क्षेत्रे प्रसिद्धः?

उत्तरः आर्यभट्ट गणितज्योतिषयोः क्षेत्रे प्रसिद्धः।

24. प्रश्नः संस्कृतभाषा सङ्गणकाय उपयुक्ता किमर्थम्?

उत्तरः सुदृढसुबद्धव्याकरणकारणात् संस्कृतभाषा सङ्गणकाय उपयुक्ता अस्ति।

25. प्रश्नः संस्कृतभाषायाः प्रभावः कुत्र दृश्यते?

उत्तरः समस्तभारतीयभाषासु तथा अन्यवैदेशिकभाषासु अपि संस्कृतस्य प्रभावः दृश्यते।

26. प्रश्नः पारिभाषिकशब्दनिर्माणे संस्कृतस्य किम् योगदानम्?

उत्तरः आधुनिकप्राविधिकक्षेत्रे पारिभाषिकशब्दनिर्माणे संस्कृतस्य साहाय्यं स्वीक्रियते।

२7. प्रश्नः संस्कृतं राष्ट्रं कथं बध्नाति?

उत्तरः संस्कृतभाषा सम्पूर्णराष्ट्रं एकसूत्रेण बध्नाति।

२8. प्रश्नः संस्कृतस्य ऐतिहासिकं महत्त्वं किम्?

उत्तरः संस्कृतभाषा प्राचीनभारतीयइतिहासस्य मुख्याधारः अस्ति।

29. प्रश्नः संस्कृतस्य सामाजिकं महत्त्वं किम्?

उत्तरः संस्कृतभाषा समाजस्य मूल्यपरम्परां धारयति।

30. प्रश्नः संस्कृतवर्षं कदा उद्घोषितम्?

उत्तरः १९९९-२००० वर्षं संस्कृतवर्षम् इति उद्घोषितम्।

31. प्रश्नः अधुना भारतदेशे कति संस्कृतविश्वविद्यालयाः सन्ति?

उत्तरः अधुना भारतदेशे पञ्चदश संस्कृतविश्वविद्यालयाः सन्ति।

32. प्रश्नः संस्कृतं कठिनम् इति धारणा कथं मिथ्या?

उत्तरः वस्तुतः संस्कृतं सरला, सरसा, सुबोधा च भाषा अस्ति।

33. प्रश्नः कर्णाटके कस्मिन् ग्रामे जनाः संस्कृतेन वदन्ति?

उत्तरः मत्तूर ग्रामे जनाः संस्कृतेन वदन्ति।

34. प्रश्नः मध्यप्रदेशे कस्मिन् ग्रामे जनाः संस्कृतेन वदन्ति?

उत्तरः झिरी ग्रामे जनाः संस्कृतेन वदन्ति।

35. प्रश्नः संस्कृतभाषायाः साहित्यिकं वैभवं कथं अस्ति?

उत्तरः संस्कृतसाहित्ये गद्य, पद्य, नाटक, काव्य, गीत, नीति, स्तोत्र, कथा इत्यादीनां विशालः भण्डारः अस्ति।

36. प्रश्नः संस्कृतभाषा जनभाषा कदा आसीत्?

उत्तरः पुराकाले संस्कृतभाषा जनभाषा आसीत्।

37. प्रश्नः अधुना संस्कृतभाषा किमर्थं प्रासङ्गिकी अस्ति?

उत्तरः आधुनिकशिक्षायां, विज्ञानक्षेत्रे, सांस्कृतिकजीवने च संस्कृतस्य महत्त्वं अद्यापि अस्ति।

38. प्रश्नः संस्कृतस्य वैज्ञानिकं योगदानं किम्?

उत्तरः गणित, ज्योतिष, व्याकरण, आयुर्वेदादिषु क्षेत्रेषु संस्कृतग्रन्थाः विश्वस्य मार्गदर्शनं कुर्वन्ति।

39. प्रश्नः अस्माभिः संस्कृतस्य प्रचाराय किं करणीयम्?

उत्तरः अस्माभिः संस्कृतं पठित्वा तस्य प्रसाराय प्रयत्नः करणीयः।

40. प्रश्नः संस्कृतभाषा किमर्थं ‘अमरवाणी’ इति कथ्यते?

उत्तरः संस्कृतभाषा अतिप्राचीना, ज्ञानसमृद्धा, विश्वव्यापिनी च अस्ति, अतः सा ‘अमरवाणी’ इति कथ्यते।

Answer by Mrinmoee