MPBSE Class 7 Sanskrit Chapter 14 Solution | Madhya Pradesh MPBSE Class 7 Sanskrit Lesson 14 Answer 2026

 Chapter 14 

                                                         लोकमान्यतिलकः

प्रश्न:1 लोकमान्य बालगंगाधर तिलकः कदा जन्म अभवत्?

उत्तर: बालगंगाधर तिलकः जुलाईमासस्य त्रयोविंशतितमे दिनाङ्के, 1856 ख्रिस्ताब्दे महाराष्ट्रप्रान्ते जन्म अभवत्।

प्रश्न:2 तिलकः कुत्र जन्मितः आसीत्?

उत्तर: तिलकः महाराष्ट्रप्रान्ते रत्नगिरिमण्डले जन्मितः।

प्रश्न:3 तिलकस्य जनकः कः आसीत्?

उत्तर: तिलकस्य जनकः गङ्गाधरः कुशलशिक्षकः लेखकः च आसीत्।

प्रश्न:4 तिलकः कः आसीत्?

उत्तर: तिलकः महान् देशभक्तः आसीत्।

प्रश्न:5 छात्रजीवने तिलकः कं निश्चयम् अकरोत्?

उत्तर: सः छात्रजीवने एव निश्वयम् अकरोत् यत् “अहं शासकीयसेवां न करिष्यामि।”

प्रश्न:6 तिलकः आजीवनं किमर्थं संलग्नः आसीत्?

उत्तर: तिलकः भारतस्य स्वतन्त्रतायाः कृते आजीवनं सङ्घर्ष करिष्यामि इति संलग्नः आसीत्।

प्रश्न:7 लोकमान्यतिलकः केन उपाधिना विभूषितः?

उत्तर: तिलकः ‘लोकमान्यः’ इति उपाधिना विभूषितः।

प्रश्न:8 तिलकः राष्ट्रसेवायाः कृते कस्य कृते संलग्नः अभवत्?

उत्तर: तिलकः राष्ट्रसेवायाः कृते देशस्य स्वतन्त्रतायाः कृते संलग्नः अभवत्।

प्रश्न:9 तिलकः केन कार्यक्रमे जनजागरणस्य कृते प्रारम्भः अकरोत्?

उत्तर: सः शिवराजोत्सवस्य गणेशोत्सवस्य च प्रारम्भम् अकरोत्।

प्रश्न:10 तिलकः के समाचारपत्रयोः सम्पादनं अकरोत्?

उत्तर: तिलकः केसरी-मराठेति समाचारपत्रयोः सम्पादनं अकरोत्।

प्रश्न:11 तिलकस्य प्रभावेण देशे किम् सञ्जाता?

उत्तर: तिलकस्य प्रभावेण देशे स्वतन्त्रतायै नवचेतना सञ्जाता।

प्रश्न:12 असहमानाः आङ्ग्लाः तिलकस्य सम्बन्धे किं कृतवन्तः?

उत्तर: असहमानाः आङ्ग्लाः तस्योपरि राजद्रोहस्य मिथ्याभियोगं न्यायालये प्रस्तुतवन्तः।

प्रश्न:13 न्यायालये तिलकः कति वर्षभोग्येन दण्डितः?

उत्तर: न्यायालये तिलकः षट्वर्षभोग्येन कारावासेन दण्डितः।

प्रश्न:14 तिलकः कारागारे किं रचयत्?

उत्तर: सः कारागारे ‘गीतारहस्य’ नामकं ग्रन्थम् अरचयत्।

प्रश्न:15 तिलकः महान् कर्मयोगी कथं आसीत्?

उत्तर: तिलकः अकथयत्, “उद्यमहीनस्य सहायतां परमात्मा अपि न करोति। कर्मशीलस्य सहायतां प्रभुः करोति।”

प्रश्न:16 तिलकः कदा दिवङ्गतः?

उत्तर: अगस्तमासस्य प्रथमदिनाङ्के 1920 तमे वर्षे तिलकः दिवङ्गतः।

प्रश्न:17 बालगङ्गाधर तिलकः देशस्य किम्?

उत्तर: बालगङ्गाधर तिलकः अस्माकं देशस्य गौरवम्।

प्रश्न:18 केन उक्तम्, “तिलकः भारतभालस्य ‘तिलकम्’ इव भाति”?

उत्तर: कोनापि सुष्ठु उक्तम्।

प्रश्न:19 तिलकः संस्कृतभाषायाम् कुशल आसीत् वा?

उत्तर: तिलकः संस्कृतभाषायाः, गणितस्य, विधिशास्त्रस्य च प्रकाण्डपण्डितः आसीत्।

प्रश्न:20 तिलकः छात्रजीवने एव किम् अकरोत्?

उत्तर: सः निश्वयम् अकरोत् यत् “अहं शासकीयसेवां न करिष्यामि।”

प्रश्न:21 लोकमान्यतिलकः कस्य कृते प्रसिद्धः?

उत्तर: लोकमान्यतिलकः राष्ट्रसेवायाः कृते प्रसिद्धः।

प्रश्न:22 तिलकस्य योगदानं भारतस्य स्वतन्त्रतायाः कृते कथं महत्वपूर्णम्?

उत्तर: तस्य योगदानं जनजागरणस्य, उत्सवानां प्रारम्भस्य च माध्यमेन स्वतन्त्रतायै नवचेतना सञ्चारयत्।

प्रश्न:23 तिलकः देशस्य स्वतन्त्रतायै आजीवनं कस्य कृते संलग्नः अभवत्?

उत्तर: सः स्वतन्त्रतायै सङ्घर्षकर्तृकर्मणि आजीवनं संलग्नः अभवत्।

प्रश्न:24 तिलकः न्यायालयात् किम् उक्तवान्?

उत्तर: सः अवदत्, “अस्मात् न्यायालयात् परमेश्वरस्य न्यायालयः उच्चतरः अस्ति। तस्मिन् अहं निर्दोषः अस्मि।”

प्रश्न:25 तिलकः कोणस्य उपाधिना प्रसिद्धः?

उत्तर: तिलकः ‘लोकमान्यः’ इति उपाधिना प्रसिद्धः।

प्रश्न:26 तिलकः विद्यार्थीजीवने कस्य विषयेषु पण्डितः आसीत्?

उत्तर: तिलकः गणित, संस्कृतभाषा, विधिशास्त्रे च प्रकाण्डपण्डितः आसीत्।

प्रश्न:27 तिलकस्य मृत्यु कदा अभवत्?

उत्तर: सः अगस्तमासस्य प्रथमदिनाङ्के 1920 तमे वर्षे दिवङ्गतः।

प्रश्न:28 तिलकः कौनसे ग्रन्थ रचयत्?

उत्तर: सः कारागारे ‘गीतारहस्य’ नामकं ग्रन्थम् अरचयत्।

प्रश्न:29 तिलकः स्वतन्त्रतायै कस्य कृते सदा संलग्नः आसीत्?

उत्तर: तिलकः आजीवनं भारतस्य स्वतन्त्रतायै सङ्घर्षकर्तृकर्मणि संलग्नः आसीत्।

प्रश्न:30 तिलकः अपने जीवन में किम् उक्तवान् कर्मयोग सम्बन्धे?

उत्तर: सः उक्तवान्, “उद्यमहीनस्य सहायतां परमात्मा अपि न करोति। कर्मशीलस्य सहायतां प्रभुः करोति।”

प्रश्न:31 लोकमान्य तिलकः कस्य प्रेरकः आसीत्?

उत्तर: सः देशभक्तिपरः, कर्मशीलः च प्रेरकः आसीत्।

प्रश्न:32 तिलकः गणेशोत्सवस्य प्रारम्भं कस्य कृते अकरोत्?

उत्तर: जनजागरणस्य कृते।

प्रश्न:33 तिलकः केसरी-मराठेति समाचारपत्रयोः सम्पादनं कथं अकरोत्?

उत्तर: तिलकः देशसेवायाः उद्देश्येन संपादनम् अकरोत्।

प्रश्न:34 असहमानाः आङ्ग्लाः तिलकस्य विरुद्धं न्यायालये किम् प्रस्तुतवन्तः?

उत्तर: मिथ्याभियोगं।

प्रश्न:35 न्यायाधीशेन तिलकः दण्डितः कथं?

उत्तर: षट्वर्षभोग्येन कारावासेन।

प्रश्न:36 तिलकः निर्दोषः कथं आसीत्?

उत्तर: सः न्यायपूर्वकः, देशसेवा हेतु निर्दोषः आसीत्।

प्रश्न:37 तिलकः गीतारहस्य ग्रन्थं कुत्र अरचयत्?

उत्तर: कारागारे।

प्रश्न:38 बालगङ्गाधर तिलकः भारतस्य किम्?

उत्तर: अस्माकं देशस्य गौरवम्।

प्रश्न:39 कोनापि तिलकस्य सन्मानं कथं व्यक्तवान्?

उत्तर: उक्तवान्, “तिलकः भारतभालस्य ‘तिलकम्’ इव भाति।”

प्रश्न:40 तिलकः स्वराज्य विषयकं किम् अघोषयत्?

उत्तर: सः अघोषयत्, “स्वराजः मम जन्मसिद्धः अधिकारः अस्ति।”

Answer by Mrinmoee