MPBSE Class 7 Sanskrit Chapter 8 Solution | Madhya Pradesh MPBSE Class 7 Sanskrit Lesson 8 Answer 2026

 Chapter 8 

                                                           गुरुगोविन्दसिंहः

1. प्रश्न: गुरुगोविन्दसिंहः कः आसीत् तथा सिक्खसमाजे तस्य स्थानं किम् आसीत्?

उत्तर: गुरुगोविन्दसिंहः सिक्खानां दशमः तथा अन्तिमः गुरुः आसीत्। सः शौर्य, धैर्य, त्याग, दूरदृष्टि तथा सेवाभावनया युक्तः महान् धर्मसंरक्षकः आसीत्।

2. प्रश्न: गुरुगोविन्दसिंहस्य चरित्रस्य प्रमुखानि वैशिष्ट्यानि कानि आसन्?

उत्तर: तस्य चरित्रस्य शौर्यं, धैर्यं, त्यागः, दूरदृष्टिः, सेवाभावना, आत्मविश्वासः च प्रमुखानि वैशिष्ट्यानि आसन्।

3. प्रश्न: गुरुगोविन्दसिंहः समाजजागरणाय किं कृतवान्?

उत्तर: सः आबाल्यात् जनानां शक्तिं जागरयितुम् आत्मविश्वासेन कार्यं कृतवान्। धर्मनिष्ठां वर्धितुम् अहर्निशं प्रयत्नं कृतवान्।

4. प्रश्न: सिक्खधर्मस्य प्रवर्तकः कः आसीत्?

उत्तर: Guru Nanak एव सिक्खधर्मस्य प्रवर्तकः तथा प्रथमः गुरुः आसीत्।

5. प्रश्न: गुरुगोविन्दसिंहस्य जन्म कदा कुत्र च अभवत्?

उत्तर: गुरुगोविन्दसिंहस्य जन्म 1666 तमे वर्षे कार्तिकशुक्लसप्तम्यां Patna नगरे अभवत्।

6. प्रश्न: तस्य मातुः पितुः च नाम किम् आसीत्?

उत्तर: तस्य मातुः नाम गुजरी आसीत्, पितुः नाम Guru Tegh Bahadur आसीत्।

7. प्रश्न: तस्मिन् काले भारतस्य स्थिति कीदृशी आसीत्?

उत्तर: तस्मिन् काले क्रूरस्य मुगलशासकस्य Aurangzeb शासनम् आसीत्, यः भारतीयसंस्कृतेः विनाशाय प्रयत्नशीलः आसीत्।

8. प्रश्न: गुरुगोविन्दसिंहः दुष्टशक्तिनिग्रहार्थं किं कृतवान्?

उत्तर: सः प्रजासु धर्मजागरणं कृतवान्, पीडितानां जनानां सङ्घटनं रचितवान् तथा आत्मरक्षणाय खड्गधारणम् आदिष्टवान्।

9. प्रश्न: ‘खालसा’ दीक्षा का नाम किमर्थं प्रसिद्धा?

उत्तर: ‘खालसा’ ईश्वरीयदीक्षा इति प्रसिद्धा। यस्य हृदये ईश्वरभक्तिः, दया, तपः, संयमः च सन्ति, सः एव खालसा भवति।

10. प्रश्न: सिक्खानां पञ्च बाह्यचिह्नानि कानि सन्ति?

उत्तर: केशबन्धनम्, कङ्कतिका-स्थापनम्, कङ्कणधारणम्, कट्यां वस्त्रधारणम्, सर्वदा खड्गधारणम् — एतानि पञ्च बाह्यचिह्नानि सन्ति।

11. प्रश्न: एतानि पञ्चचिह्नानि किं स्मारयन्ति?

उत्तर: एतानि समर्पणं, परिशुद्धता, दैवभक्तिः, शीलं, शौर्यं च स्मारयन्ति।

12. प्रश्न: गुरुगोविन्दसिंहः काव्यरचनायाम् अपि कुशलः आसीत् वा?

उत्तर: आम्, सः वीररसे सहजकविः आसीत्। तेन ‘चण्डीचरितम्’ नाम काव्यं रचितम्।

13. प्रश्न: ‘चण्डीचरितम्’ काव्यस्य उद्देश्यः किम् आसीत्?

उत्तर: अस्मिन् काव्ये वीरतायाः प्रेरणा दत्ता। “स्वयं वीरगतिं प्राप्नुयाम्” इति वाक्येन जनान् प्रेरितवान्।

14. प्रश्न: ‘विचित्रनाटकम्’ नाम पुस्तकं किमर्थं प्रसिद्धम्?

उत्तर: अस्मिन् ग्रन्थे गुरुगोविन्दसिंहः स्ववीरगाथां वर्णितवान्।

15. प्रश्न: गुरुगोविन्दसिंहः कीदृशः भक्तः आसीत्?

उत्तर: सः वीरभक्तः आसीत्, यः धर्मरक्षणाय शस्त्रं गृहीत्वा युद्धं कृतवान्।

16. प्रश्न: तस्य धार्मिकविश्वासः किम् आसीत्?

उत्तर: सः मन्यते स्म — “एकमेव भगवतः ज्योतिः सर्वेषु ज्वलति” इति।

17. प्रश्न: सः हिन्दूशक्तिं कथं सङ्घटितवान्?

उत्तर: धर्मजागरणेन, आत्मविश्वासेन तथा साहसेन हिन्दूशक्तिं एकीकृतवान्।

18. प्रश्न: सः युद्धेषु कीदृशं निनादं कुर्वन् आसीत्?

उत्तर: “खड्गस्य जयोऽस्तु” इति घोषं कुर्वन् युद्धानि कृतवान्।

19. प्रश्न: गुरुगोविन्दसिंहः कियत्कालं शत्रून् भायितवान्?

उत्तर: 1689 वर्षात् मृत्युपर्यन्तं शत्रून् भयभीतान् कृतवान्।

20. प्रश्न: तस्य मुक्तिः कदा कुत्र च अभवत्?

उत्तर: 1708 तमे वर्षे अक्टोबरमासे सप्तमे दिने Nanded स्थाने तस्य मुक्तिः अभवत्।

Answer by Mrinmoee