Chapter 3 

"চৰকাৰ আৰু বিধানমণ্ডল (Government and Legislature)"


অতি চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ

১. বড়োসকলৰ 'দং সংগঠন' (Dong Bandh Committee)-ৰ কাম কি?

উত্তৰঃ জলসিঞ্চনৰ বাবে নালা বা বান্ধ নিৰ্মাণ আৰু পানীৰ সুষম বিতৰণ পৰিচালনা কৰা।


২. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত ধানৰ প্ৰধান প্ৰকাৰসমূহ কি কি?

উত্তৰঃ মাইছালী (আহু ধান) আৰু মাইগং (শালি ধান)।


৩. বড়োসকলে পথাৰৰ মাটি সমান কৰিবলৈ কি সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰে?

উত্তৰঃ মৈ (Mai)।


৪. বড়োসকলৰ প্ৰধান জীৱিকা কি?

উত্তৰঃ বড়োসকলৰ প্ৰধান জীৱিকা হৈছে কৃষি।


৫. খেতিত ব্যৱহৃত 'জৌথা' (Jotha) মানে কি?

উত্তৰঃ যৌথভাৱে কেইবাটাও পৰিয়ালে মিলি কৃষি প্ৰচেষ্টা চলোৱা পদ্ধতি।


৬. বড়োসকলৰ কৃষিভিত্তিক প্ৰধান উৎসৱ কি?

উত্তৰঃ বৈশাগু (Bwisagu) হৈছে বড়োসকলৰ প্ৰধান কৃষিভিত্তিক বসন্ত উৎসৱ।


৭. বড়োসকলে গুটি বা শস্য সাঁচি ৰখা ব্যৱস্থাক কি বোলে?

উত্তৰঃ বাঁহেৰে তৈয়াৰী 'বাখ্ৰি' (Bakhri) বা ভঁৰাল ঘৰ।


৮. বড়োসকলে পথাৰত পোক-পৰুৱা নিবাৰণৰ বাবে কি পৰম্পৰাগত পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে?

উত্তৰঃ পথাৰত গছৰ ডাল পোতা (খ্ৰোবনায়) আৰু তিতা-তিয়ঁহ বা নিমজাতীয় গছৰ পাত ব্যৱহাৰ কৰে।


৯. বড়োসকলে মাটি চাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পৰম্পৰাগত সঁজুলিটো কি?

উত্তৰঃ নাঙল (Nangal / Gongar)।


১০. বড়োসকলে ধান চপোৱাৰ পিছত পালন কৰা উৎসৱটোৰ নাম কি?

উত্তৰঃ মাইনাও বুথিনায় বা খেতি চপোৱা উৎসৱ।


১১. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাক কি বুলি জনা যায়?

উত্তৰঃ বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাক 'দং' (Dong) বুলি জনা যায়।


১২. খেতিত ব্যৱহৃত এবিধ পৰম্পৰাগত সাৰৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ গোবৰ সাৰ বা পচা জাবৰ-জোঁথৰৰ জৈৱিক সাৰ।


১৩. বড়োসকলৰ সামাজিক ব্যৱস্থাত কৃষিকাজত সহায় কৰা 'হেওৰা' (Mawra/Hebra) কি?

উত্তৰঃ ই হৈছে কৃষিকাজত ইজনে সিজনক বিনামূলীয়াকৈ সহায় কৰা এক পাৰস্পৰিক সহযোগিতামূলক ব্যৱস্থা।


১৪. বড়োসকলে কৃষি পথাৰত পানী বোৱাই নিবলৈ খন্দা সৰু নলাক কি বোলে?

উত্তৰঃ ইয়াক 'দং' বা 'জান' (Jan) বুলি কোৱা হয়।


১৫. বড়োসকলৰ ধান্য লক্ষ্মী/কৃষিৰ দেৱী হিচাপে কাক পূজা কৰা হয়?

উত্তৰঃ আই মাইনাও (Mainao) দেৱীক।


২ নম্বৰীয়া চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ  :

১. বড়োসকলৰ 'দং' (Dong) জলসিঞ্চন প্ৰণালী কি? 

উত্তৰ: দং’ হৈছে বড়োসকলৰ এক পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা। পাহাৰৰ জুৰি বা নদীৰ পানী নলাৰ সহায়ত খেতিপথাৰলৈ অনা হয়। এই ব্যৱস্থাটো সাধাৰণতে গাঁৱৰ লোকসকলে মিলি পৰিচালনা কৰে।


২. আই মাইনাও পূজাৰ তাৎপৰ্য কি? 

উত্তৰ: বড়োসকলে আই মাইনাওক শস্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী হিচাপে মানে। ভাল শস্য উৎপাদন আৰু খেতি-বাতি বিভিন্ন বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ কামনাৰে মাইনাও দেৱীৰ পূজা কৰা হয়।


৩. বড়ো সমাজত কৃষিত 'হেওৰা' বা 'ডাৱৰি' (Mawra/Daori) সামাজিক প্ৰথাৰ ভূমিকা কি? 

উত্তৰ: ‘হেওৰা’ বা ‘ডাৱৰি’ হৈছে বড়ো সমাজৰ এক পাৰস্পৰিক সহযোগিতাৰ পৰম্পৰা। খেতিৰ সময়ত গাঁৱৰ লোকসকলে কোনো মজুৰি নোলোৱাকৈ ইজনে সিজনক ৰোৱা, কটা আদি কৃষিকাৰ্যত সহায় কৰে।


৪. বড়োসকলে শস্য সংৰক্ষণৰ বাবে কি ধৰণৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে? 

উত্তৰ:  বড়োসকলে ধান আৰু অন্যান্য শস্য সংৰক্ষণৰ বাবে বাঁহেৰে ‘বাখ্ৰি’ বা ভঁৰাল তৈয়াৰ কৰে। পোক-পৰুৱাৰ পৰা শস্য ৰক্ষা কৰিবলৈ নিমপাত, তিতা গছৰ পাত বা ছাই আদি পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰে।


৫. খেতিৰ সুৰক্ষাৰ বাবে বড়োসকলে কি কি পৰম্পৰাগত জৈৱিক উপায় অৱলম্বন কৰে? 

উত্তৰ: বড়োসকলে পোক-পৰুৱা নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পথাৰত গছৰ ডাল পুতি ৰাখে, যাতে চৰাই আহি পোক-পৰুৱা খায়। ইয়াৰ উপৰি নিম, তুলসী আৰু অন্যান্য তিতা গছৰ ৰস ব্যৱহাৰ কৰি কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।


৬. বড়োসকলৰ কৃষি ব্যৱস্থাত ঋতু বা বতৰৰ মূল্যাংকন কেনেদৰে কৰা হয়? 

উত্তৰ: বড়োসকলে বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক লক্ষণ লক্ষ্য কৰি বতৰ আৰু বৰষুণৰ আগজাননী লয়। যেনে—পিঁপৰাই কণী লৈ ওখ ঠাইলৈ যোৱা, কুলি চৰাইৰ মাত আৰু গছ-গছনিৰ ফুল-পাতৰ পৰিৱৰ্তন আদি লক্ষ্য কৰি খেতিৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে।


৭. 'খ্ৰোবনায়' (Khrobnay) প্রথা কি? 

উত্তৰ:  ‘খ্ৰোবনায়’ হৈছে খেতিপথাৰ সুৰক্ষাৰ এক পৰম্পৰাগত পদ্ধতি। পোক-পৰুৱাৰ আক্ৰমণ ৰোধ আৰু অপশক্তিৰ কু-দৃষ্টিৰ পৰা খেতি ৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যে পথাৰৰ চাৰিওফালে বাঁহৰ কামী বা বিশেষ গছৰ ডাল পুতি থোৱা হয়।


৮. বড়ো সমাজত পৰম্পৰাগত খেতিৰ সঁজুলিসমূহ কি কি? 

উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি সঁজুলিৰ ভিতৰত নাঙল (Gongar), মৈ (Mai), কোৰ (Khanai) আৰু কাঁচি (Khasi) আদি উল্লেখযোগ্য। ধান মৰণা আদি কামতো পৰম্পৰাগতভাৱে বাঁহ আৰু গৰু-মহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।


৯. 'বৈশাগু' উৎসৱ আৰু কৃষিৰ সম্পৰ্ক কি? 

উত্তৰ: বৈশাগু বড়োসকলৰ এক প্ৰধান বসন্তকালীন কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। খেতি আৰম্ভ কৰাৰ পূৰ্বে গৰুক স্নান কৰোৱা আৰু ভাল ফচলৰ কামনাৰে পূজা-প্ৰাৰ্থনা কৰা আদি কৃষিৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন পৰম্পৰা এই উৎসৱৰ অংশ।


১০. বড়োসকলৰ ঝুম খেতি (Shift Cultivation) সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা। 

উত্তৰ: অতীতত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বড়োসকলে ঝুম বা ‘হা-বা’ খেতি কৰিছিল। হাবি-জংঘল পৰিষ্কাৰ কৰি জুই লগাই মাটি প্ৰস্তুত কৰি তাত বিভিন্ন শস্যৰ খেতি কৰা হৈছিল। বৰ্তমান অৱশ্যে স্থায়ী খেতিৰ প্ৰচলন অধিক হৈছে।


১১. বড়োসকলৰ 'মাইসালি' আৰু 'মাইগং' ধানৰ পাৰ্থক্য কি? 

উত্তৰ: মাইসালি’ হৈছে আহু শ্ৰেণীৰ ধান, যি তুলনামূলকভাৱে কম পানীত খেতি কৰা হয়। আনহাতে, ‘মাইগং’ হৈছে শালি শ্ৰেণীৰ ধান, যি বাৰিষা কালত অধিক পানীৰ সহায়ত উৎপাদন কৰা হয়।


১২. 'কাতি গাসাই' বা কাতি বিহু বড়ো কৃষিসংস্কৃতিত কেনেকৈ পালন কৰা হয়? 

উত্তৰ: কাতি মাহত বড়োসকলে ‘কাতি গাসাই’ পালন কৰে। এই সময়ত ধাননি পথাৰত বা তুলসী তলত চাকি জ্বলাই ধানৰ ভাল বৃদ্ধি আৰু শস্যক পোক-পৰুৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।


১৩. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি পদ্ধতি কি? 

উত্তৰ: বড়োসকলে গৰু-মহৰ গোবৰ, কাঠৰ ছাই আৰু পচা গছ-পাত আদি জৈৱিক সামগ্ৰী মাটিত ব্যৱহাৰ কৰি উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰে। কিছুমান ক্ষেত্ৰত শস্য পৰিৱৰ্তন পদ্ধতিও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।


১৪. 'দং বন্ধ সমিতি'ৰ গঠন আৰু কাৰ্যৱলী কি? 

উত্তৰ: ‘দং বন্ধ সমিতি’ হৈছে দং জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা পৰিচালনাৰ বাবে গঠন কৰা এক স্থানীয় সমিতি। এই সমিতিয়ে জলসিঞ্চনৰ নলা বা বান্ধৰ নিৰ্মাণ আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে আৰু কৃষিপথাৰত পানীৰ সুষম বিতৰণ নিশ্চিত কৰে।


১৫. বড়োসকলৰ কৃষিত নাৰীৰ ভূমিকা কেনেকুৱা? 

উত্তৰ: বড়ো কৃষি-সংস্কৃতিত নাৰীৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। গুটি সিঁচা, কঠিয়া তোলা, ধান ৰোৱা, ধান কটা আদি বিভিন্ন কৃষিকাৰ্যত নাৰীসকলে সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে। সেয়েহে কৃষি ব্যৱস্থাত নাৰীৰ অৱদান উল্লেখযোগ্য।


৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (বিতং প্ৰশ্ন আৰু স্পষ্ট উত্তৰ) :


প্ৰশ্ন ১: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত 'দং' (Dong) জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাৰ গঠন, পৰিচালনা আৰু গুৰুত্ব বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰক।

উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি ব্যৱস্থাত ‘দং’ জলসিঞ্চন প্ৰণালীৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ জুৰি, জান-জুৰি বা নদীৰ পানী খেতিপথাৰলৈ অনাৰ বাবে স্থানীয় লোকজ্ঞানৰ ভিত্তিত এই ব্যৱস্থা গঢ়ি উঠিছিল।

১. গঠন আৰু কাৰ্যপ্ৰণালীঃ
পাহাৰৰ পৰা বৈ অহা পানীৰ গতিপথত বাঁহ, কাঠ, শিল আৰু মাটিৰ সহায়ত সৰু বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হয়। বান্ধৰ পৰা সৰু-বৰ নলা বা ‘জান’ খন্দি পানী দূৰৱৰ্তী খেতিপথাৰলৈ লৈ যোৱা হয়। এইদৰে প্ৰাকৃতিক পানীৰ উৎসক কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

২. সামাজিক পৰিচালনাঃ
‘দং’ ব্যৱস্থা সাধাৰণতে গাঁৱৰ লোকসকলে সমূহীয়াভাৱে পৰিচালনা কৰে। পানীৰ সঠিক ব্যৱহাৰ আৰু ব্যৱস্থাটোৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে ‘দং বন্ধ কমিটি’ৰ দৰে স্থানীয় ব্যৱস্থা থাকে। পানী ব্যৱহাৰ কৰা পৰিয়ালসমূহে দং পৰিষ্কাৰ, মেৰামতি আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ কামত সহযোগিতা কৰে।

৩. পানীৰ সুষম বিতৰণঃ
দং ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে গাঁৱৰ বিভিন্ন খেতিপথাৰত প্ৰয়োজন অনুসৰি পানী যোগান ধৰাৰ চেষ্টা কৰা হয়। ফলত পানীৰ ব্যৱহাৰত সামূহিকতা আৰু সহযোগিতাৰ ভাব গঢ়ি উঠে।

৪. কৃষিক্ষেত্ৰত গুৰুত্বঃ
এই ব্যৱস্থাই শুকান সময়তো খেতিপথাৰত পানী যোগান ধৰাত সহায় কৰে। ফলত ধান, শাক-পাচলি আৰু অন্যান্য কৃষিজাত শস্যৰ উৎপাদন বৃদ্ধি কৰাত সহায়ক হয়।

৫. সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত গুৰুত্বঃ
‘দং’ এটা কম খৰচী আৰু পৰিৱেশ-অনুকূল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা। ইয়াৰ উপৰি সমূহীয়া শ্ৰমৰ জৰিয়তে বড়ো সমাজত একতা, সহযোগিতা আৰু সামূহিক দায়িত্ববোধ শক্তিশালী হয়।

সামৰণিঃ
সামগ্ৰিকভাৱে ‘দং’ বড়োসকলৰ স্থানীয় জ্ঞান, কৃষি-কৌশল আৰু সামাজিক সহযোগিতাৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। ই কৃষি উৎপাদনৰ লগতে পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু সামাজিক ঐক্য ৰক্ষাতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।


প্ৰশ্ন ২: বড়ো সংস্কৃতি আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে কৃষিৰ সম্পৰ্ক কেনেকুৱা? বিভিন্ন উৎসৱ-পাৰ্বণৰ আধাৰত ব্যাখ্যা কৰক।

উত্তৰ: বড়ো সমাজৰ সংস্কৃতি, লোকবিশ্বাস আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সৈতে কৃষিৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। কৃষি বড়োসকলৰ বাবে কেৱল জীৱিকাৰ মাধ্যম নহয়; ই তেওঁলোকৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।

১. বৈশাগুঃ
বৈশাগু বড়োসকলৰ অন্যতম প্ৰধান উৎসৱ। এই উৎসৱৰ সৈতে কৃষিৰো ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। গৰু-ম’হক গা ধুওৱা, কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিৰ প্ৰতি সন্মান জনোৱা আৰু ভাল খেতি তথা সমাজৰ মংগলৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা আদি পৰম্পৰা ইয়াৰ সৈতে জড়িত।

২. আই মাইনাও পূজাঃ
আই মাইনাওক বড়োসকলে শস্য, উৰ্বৰতা আৰু সমৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত দেৱী হিচাপে গণ্য কৰে। ভাল শস্য উৎপাদন, ভঁৰাল শস্যৰে পূৰ্ণ হোৱা আৰু কৃষিৰ বিভিন্ন বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ মাইনাও দেৱীৰ প্ৰতি পূজা-অৰ্চনা কৰা হয়।

৩. কাতি গাসাইঃ
কাতি মাহত পালন কৰা ‘কাতি গাসাই’ৰ সৈতে ধান খেতিৰ সম্পৰ্ক আছে। ধাননি পথাৰ আৰু তুলসী তলত চাকি জ্বলাই শস্যৰ ভাল বৃদ্ধি আৰু খেতিৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।

৪. মাইনাও বুথিনায়ঃ
ধান চপাই ঘৰলৈ অনাৰ পিছত পালন কৰা এই পৰম্পৰাৰ সৈতে নতুন শস্যৰ সম্পৰ্ক আছে। নতুনকৈ লাভ কৰা শস্যৰ বাবে কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰা আৰু শস্যৰ সমৃদ্ধিৰ কামনা কৰা হয়।

সামৰণিঃ
গতিকে, বড়ো সমাজত কৃষি আৰু সংস্কৃতি ইটোৱে সিটোৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত। বিভিন্ন উৎসৱ, পূজা-পাৰ্বণ আৰু লোকবিশ্বাসৰ মাজেৰে কৃষিৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ সন্মান, কৃতজ্ঞতা আৰু নিৰ্ভৰশীলতা প্ৰকাশ পায়।


প্ৰশ্ন ৩: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত শস্য সুৰক্ষা আৰু কীট-পতংগ নিবাৰণৰ লোকজ্ঞানসমূহ চমুকৈ বৰ্ণনা কৰক।

উত্তৰ: আধুনিক ৰাসায়নিক কীটনাশকৰ প্ৰচলনৰ পূৰ্বৰে পৰা বড়োসকলৰ কৃষকসকলে বিভিন্ন স্থানীয় আৰু প্ৰাকৃতিক উপায় ব্যৱহাৰ কৰি শস্যক পোক-পতংগৰ পৰা ৰক্ষা কৰি আহিছে। এই পৰম্পৰাগত জ্ঞানসমূহ তেওঁলোকৰ কৃষি অভিজ্ঞতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।

১. গছ-পাতৰ ব্যৱহাৰঃ
নিম, তুলসী আৰু অন্যান্য তিতা গছৰ পাত বা ৰস পোক-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এইবোৰৰ বিশেষ গুণে খেতিৰ ক্ষতিকাৰক পোক-পতংগৰ আক্ৰমণ কমোৱাত সহায় কৰে।

২. খ্ৰোবনায় পদ্ধতিঃ
‘খ্ৰোবনায়’ হৈছে খেতিপথাৰ সুৰক্ষাৰ এক পৰম্পৰাগত পদ্ধতি। পথাৰত বিভিন্ন গছৰ ডাল বা বাঁহৰ ডাল পুতি থোৱা হয়। এই ডালবোৰত চৰাই বহে আৰু পথাৰৰ ক্ষতিকাৰক পোক-পতংগ খাই পোকৰ সংখ্যা কমোৱাত সহায় কৰে।

৩. ছাইৰ ব্যৱহাৰঃ
জুইৰ পৰা পোৱা ছাই খেতিপথাৰত ছটিয়াই পোক-পতংগৰ আক্ৰমণ কমাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ছাই ব্যৱহাৰে মাটিত কিছুমান খনিজ উপাদান যোগান ধৰাতো সহায় কৰিব পাৰে।

৪. শস্য সংৰক্ষণৰ পৰম্পৰাগত পদ্ধতিঃ
চপোৱা ধান বা শস্য ‘বাখ্ৰি’ আদি ভঁৰালত সংৰক্ষণ কৰাৰ সময়ত নিমপাত বা শুকান তিতা পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত সংৰক্ষিত শস্যত পোক-পতংগৰ আক্ৰমণ কমাবলৈ সহায় হয়।

৫. পৰিৱেশ-অনুকূলতাঃ
এই পৰম্পৰাগত পদ্ধতিসমূহত স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সেয়ে ই তুলনামূলকভাৱে কম খৰচী আৰু পৰিৱেশৰ ওপৰত ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱ কম পেলায়।

সামৰণিঃ
বড়োসকলৰ শস্য সুৰক্ষা আৰু কীট-পতংগ নিবাৰণৰ লোকজ্ঞান প্ৰকৃতিৰ সৈতে তেওঁলোকৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কৰ প্ৰতিফলন। এই জ্ঞানসমূহে কৃষি উৎপাদন সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে পৰম্পৰাগত কৃষি-সংস্কৃতিকো জীয়াই ৰাখিছে।


প্ৰশ্ন ৪: বড়ো সমাজৰ পাৰস্পৰিক সহযোগিতাৰ প্রথা 'হেওৰা' (Mawra) আৰু 'জৌথা' (Jotha)-ই কৃষি উৎপাদনত কেনেদৰে সহায় কৰে?

উত্তৰ: বড়ো সমাজৰ কৃষি ব্যৱস্থা কেৱল ব্যক্তিগত শ্ৰমৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়; ইয়াত পাৰস্পৰিক সহযোগিতা আৰু সামূহিক শ্ৰমৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ‘হেওৰা’ আৰু ‘জৌথা’ এই সহযোগিতামূলক কৃষি-ব্যৱস্থাৰ উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ।

১. হেওৰা বা মাওৰা প্ৰথাঃ
কৃষিৰ ব্যস্ত সময়ত, বিশেষকৈ ধান ৰোৱা বা ধান কটাৰ সময়ত কোনো পৰিয়ালত শ্ৰমিকৰ অভাৱ হ’লে গাঁৱৰ আন লোকসকলে স্বেচ্ছাই সহায় কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ইয়াৰ বাবে সাধাৰণতে নগদ মজুৰি দিয়া নহয়। সহায় লাভ কৰা পৰিয়ালটোৱে আহাৰ বা জলপানৰ ব্যৱস্থা কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত আন পৰিয়ালৰ কৃষিকাৰ্যতো একেদৰে শ্ৰমদান কৰে।

২. জৌথা পদ্ধতিঃ
‘জৌথা’ হৈছে কেইবাটাও পৰিয়ালে মিলি কৃষিকাৰ্য সম্পন্ন কৰা এক সহযোগিতামূলক পদ্ধতি। ইয়াত পৰিয়ালসমূহে মাটি, কৃষি সঁজুলি আৰু পশুশক্তি আদি একেলগে ব্যৱহাৰ কৰি খেতি কৰে।

৩. কৃষি উৎপাদনত সহায়ঃ
এই দুয়োটা প্ৰথাই কৃষিকাৰ্যৰ সময়ত শ্ৰমিকৰ অভাৱ দূৰ কৰে। কম সময়ৰ ভিতৰতে অধিক কৃষিকাৰ্য সম্পন্ন কৰিব পৰা যায় আৰু ফলত উৎপাদন বৃদ্ধি কৰাত সহায় হয়।

৪. সৰু খেতিয়কৰ বাবে উপকাৰীঃ
সৰু বা আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল খেতিয়কসকলে একেলগে কাম কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰে। ফলত কৃষিকাৰ্যৰ ব্যয় আৰু ব্যক্তিগত শ্ৰমৰ চাপ কমে।

৫. সামাজিক গুৰুত্বঃ
‘হেওৰা’ আৰু ‘জৌথা’ই বড়ো সমাজত পাৰস্পৰিক সহায়-সহযোগিতা, একতা আৰু ভাতৃত্ববোধ বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ ফলত সামাজিক সম্পৰ্ক অধিক সুদৃঢ় হয়।

সামৰণিঃ
সেয়েহে, ‘হেওৰা’ আৰু ‘জৌথা’ কেৱল কৃষিকাৰ্যৰ সহায়ক ব্যৱস্থাই নহয়; এইবোৰ বড়ো সমাজৰ সামূহিকতা, সহযোগিতা আৰু সামাজিক ঐক্যৰো প্ৰতীক। এই প্ৰথাসমূহে কৃষি উৎপাদন বৃদ্ধিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।


প্ৰশ্ন ৫: বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি ব্যৱস্থা আৰু সঁজুলিসমূহৰ ওপৰত আধুনিকতাই পেলোৱা প্ৰভাৱ মূল্যাংকন কৰক।

উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি ব্যৱস্থা বহুদিনৰ লোকজ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত গঢ় লৈ উঠিছে। কিন্তু আধুনিক প্ৰযুক্তি, যান্ত্ৰিকীকৰণ আৰু নতুন কৃষি-পদ্ধতিৰ প্ৰচলনৰ ফলত এই ব্যৱস্থাত যথেষ্ট পৰিৱৰ্তন ঘটিছে।

১. পৰম্পৰাগত সঁজুলিৰ পৰিৱৰ্তনঃ
আগতে নাঙল, মৈ, কোৰ, কাঁচি আদি পৰম্পৰাগত সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান ট্ৰেক্টৰ, পাৱাৰ টিলাৰ, ধান কটা যন্ত্ৰ আদি আধুনিক সঁজুলিৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ফলত সময় আৰু শ্ৰম দুয়োটাই ৰাহি হৈছে।

২. দং জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰভাৱঃ
আগতে ‘দং’ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সমূহীয়াভাৱে খেতিপথাৰত পানী যোগান ধৰা হৈছিল। বৰ্তমান নলীনাদ, পাম্প আৰু অন্যান্য আধুনিক জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত পৰম্পৰাগত দং ব্যৱস্থাৰ ব্যৱহাৰ বহু ক্ষেত্ৰত কমি আহিছে।

৩. জৈৱিক সাৰৰ পৰিৱৰ্তে ৰাসায়নিক সাৰঃ
পৰম্পৰাগতভাৱে গোবৰ, ছাই আৰু পচা গছ-পাত আদি জৈৱিক সাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান অধিক উৎপাদনৰ আশাত ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশকৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ফলত মাটিৰ গুণাগুণ আৰু পৰিৱেশৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰাৰ সম্ভাৱনা আছে।

৪. পাৰস্পৰিক শ্ৰমদানৰ হ্ৰাসঃ
কৃষিকাৰ্যত যন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত ‘হেওৰা’ৰ দৰে পাৰস্পৰিক শ্ৰমদানৰ প্ৰথা কিছু পৰিমাণে কমি আহিছে। বহু ক্ষেত্ৰত সামূহিক শ্ৰমৰ পৰিৱৰ্তে মজুৰিৰ বিনিময়ত শ্ৰমিক নিয়োগৰ প্ৰৱণতা বৃদ্ধি পাইছে।

৫. পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ ওপৰত প্ৰভাৱঃ
আধুনিক কৃষি-পদ্ধতিয়ে কৃষিকাৰ্য সহজ আৰু দ্ৰুত কৰিছে যদিও পৰম্পৰাগত সঁজুলি নিৰ্মাণ, জৈৱিক কৃষি-পদ্ধতি আৰু স্থানীয় কৃষিজ্ঞানৰ ব্যৱহাৰ কিছু পৰিমাণে হ্ৰাস পাইছে।

সামৰণিঃ
সামগ্ৰিকভাৱে আধুনিকতাই বড়োসকলৰ কৃষি ব্যৱস্থাক অধিক দ্ৰুত, উৎপাদনশীল আৰু সুবিধাজনক কৰি তুলিছে। কিন্তু ইয়াৰ লগতে পৰম্পৰাগত কৃষিজ্ঞান আৰু পৰিৱেশ-অনুকূল পদ্ধতিসমূহ সংৰক্ষণ কৰাটোও অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। আধুনিক প্ৰযুক্তি আৰু পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ সমন্বয় ঘটিলেহে বড়ো কৃষি-সংস্কৃতি অধিক সুস্থিৰভাৱে আগবঢ়িব পাৰিব।



*****