Chapter 2
"শাৰীৰিক আৰু চালক শক্তিৰ বিকাশ (Physical-Motor Development)"
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ১ নম্বৰ
১। শাৰীৰিক বিকাশ কি?
উত্তৰঃ শিশুৰ উচ্চতা, ওজন, শৰীৰৰ আকাৰ, হাড়, পেশী আৰু বিভিন্ন অংগ-প্ৰত্যংগৰ বৃদ্ধি আৰু পৰিৱৰ্তনকে শাৰীৰিক বিকাশ বোলে।
২। চালক শক্তিৰ বিকাশ বা Motor Development কি?
উত্তৰঃ শিশুৱে শৰীৰৰ বিভিন্ন পেশী আৰু অংগ-প্ৰত্যংগৰ চলন নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ ক্ষমতা ক্ৰমে লাভ কৰা প্ৰক্ৰিয়াকে চালক শক্তিৰ বিকাশ বোলে।
৩। পৰিপক্কতা (Maturation) কি?
উত্তৰঃ স্বাভাৱিক জৈৱিক বৃদ্ধিৰ ফলত ব্যক্তিৰ শৰীৰ আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰ কোনো কাৰ্য সম্পাদনৰ বাবে উপযুক্ত হৈ উঠা প্ৰক্ৰিয়াকে পৰিপক্কতা বোলে।
৪। Gross Motor Skill কি?
উত্তৰঃ শৰীৰৰ ডাঙৰ পেশী ব্যৱহাৰ কৰি কৰা চলনমূলক কাৰ্যক Gross Motor Skill বোলে।
৫। Fine Motor Skill কি?
উত্তৰঃ হাত, আঙুলি আদি সৰু পেশীৰ সূক্ষ্ম নিয়ন্ত্ৰণৰ সহায়ত কৰা কাৰ্যক Fine Motor Skill বোলে।
৬। Gross Motor Skill-ৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ দৌৰা।
৭। Fine Motor Skill-ৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ পেঞ্চিলেৰে লিখা।
৮। শিশুৰ শাৰীৰিক বিকাশত সহায় কৰা এটা কাৰকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ সুষম পুষ্টি।
৯। Motor Development-ত খেলৰ এটা ভূমিকা লিখা।
উত্তৰঃ খেলে শিশুৰ পেশী শক্তিশালী কৰি শৰীৰৰ চলন আৰু সমন্বয় ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে।
১০। শিশুৰ শাৰীৰিক বিকাশত শিক্ষকৰ এটা ভূমিকা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ শিক্ষকে শিশুক বয়সোপযোগী খেল-ধেমালি আৰু শাৰীৰিক কাৰ্যকলাপৰ সুযোগ দিব লাগে।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ২/৩ নম্বৰ
১। বৃদ্ধি আৰু পৰিপক্কতাৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ বৃদ্ধি আৰু পৰিপক্কতাৰ মাজত কিছুমান পাৰ্থক্য হ'ল—
১. বৃদ্ধি হৈছে শৰীৰৰ উচ্চতা, ওজন, আকাৰ আদি বৃদ্ধি পোৱা পৰিমাণগত পৰিৱৰ্তন। আনহাতে পৰিপক্কতা হৈছে জৈৱিকভাৱে কোনো বিশেষ কাৰ্য কৰিবলৈ সক্ষম হৈ উঠাৰ প্ৰক্ৰিয়া।
২. বৃদ্ধি জোখ-মাপ কৰিব পাৰি, কিন্তু পৰিপক্কতা সাধাৰণতে আচৰণ আৰু ক্ষমতাৰ পৰিৱৰ্তনৰ দ্বাৰা বুজিব পাৰি।
৩. বৃদ্ধি আৰু পৰিপক্কতা পৰস্পৰ সম্পৰ্কযুক্ত হ'লেও দুয়ো একে নহয়।
২। Gross Motor Development আৰু Fine Motor Development-ৰ পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ
| Gross Motor Development | Fine Motor Development |
|---|---|
| ডাঙৰ পেশীৰ ব্যৱহাৰৰ সৈতে জড়িত। | সৰু পেশীৰ সূক্ষ্ম নিয়ন্ত্ৰণৰ সৈতে জড়িত। |
| গোটেই শৰীৰ বা ডাঙৰ অংগৰ চলন হয়। | হাত আৰু আঙুলিৰ সূক্ষ্ম চলন অধিক হয়। |
| যেনে—খোজ কঢ়া, দৌৰা, জঁপিওৱা। | যেনে—লিখা, ছবি অঁকা, বুটাম লগোৱা। |
৩। শিশুৰ শাৰীৰিক বিকাশত পুষ্টিৰ ভূমিকা লিখা।
উত্তৰঃ সুস্থ শাৰীৰিক বিকাশৰ বাবে শিশুক সুষম আৰু পুষ্টিকৰ খাদ্যৰ প্ৰয়োজন। প্ৰটিন, ভিটামিন, খনিজ পদাৰ্থ, শ্বেতসাৰ আদি উপাদানে শৰীৰৰ বৃদ্ধি, হাড় আৰু পেশীৰ বিকাশত সহায় কৰে। অপুষ্টিয়ে শিশুৰ স্বাভাৱিক বৃদ্ধি আৰু বিকাশত বাধা দিব পাৰে।
৪। শিশুৰ Motor Development-ত খেলৰ গুৰুত্ব লিখা।
উত্তৰঃ খেলৰ জৰিয়তে শিশুৱে দৌৰা, জঁপিওৱা, বল ধৰা, বস্তু সাজি তোলা আদি বিভিন্ন কাৰ্য কৰে। ইয়াৰ ফলত শিশুৰ পেশী শক্তিশালী হয়, শৰীৰৰ ভাৰসাম্য আৰু হাত-চকুৰ সমন্বয় বৃদ্ধি পায়। সেয়ে Motor Development-ৰ বাবে খেল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। SCERT curriculum-তো Gross Motor, Fine Motor আৰু Growth-Maturation-ৰ ক্ষেত্ৰত খেলৰ গুৰুত্ব বিশেষভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
৫। Gross Motor Development-ৰ বাবে তিনিটা কাৰ্যকলাপ লিখা।
উত্তৰঃ Gross Motor Development-ৰ বাবে তিনিটা কাৰ্যকলাপ হ'ল—
১. দৌৰা আৰু জঁপিওৱা।
২. বল দলিওৱা আৰু ধৰা।
৩. এডাল ৰেখাৰ ওপৰেৰে ভাৰসাম্য ৰাখি খোজ কঢ়া।
৬। Fine Motor Development-ৰ বাবে তিনিটা কাৰ্যকলাপ লিখা।
উত্তৰঃ
১. ছবি অঁকা আৰু ৰং কৰা।
২. মাটিৰে বা clay-ৰে বিভিন্ন আকৃতি বনোৱা।
৩. সৰু বস্তু গাঁথি মালা বনোৱা বা ব্লক সজোৱা।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ৪/৫ নম্বৰ
১। শাৰীৰিক আৰু চালক শক্তিৰ বিকাশ বুলিলে কি বুজা? ইয়াৰ গুৰুত্ব ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ
শিশুৰ শৰীৰৰ উচ্চতা, ওজন, হাড়, পেশী আৰু বিভিন্ন অংগ-প্ৰত্যংগৰ বৃদ্ধি আৰু পৰিৱৰ্তনকে শাৰীৰিক বিকাশ বোলে। আনহাতে শৰীৰৰ বিভিন্ন পেশী আৰু অংগ-প্ৰত্যংগৰ চলন নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ ক্ষমতা ক্ৰমে উন্নত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াকে চালক শক্তিৰ বিকাশ বা Motor Development বোলে।
শিশুৰ সামগ্ৰিক বিকাশৰ বাবে শাৰীৰিক আৰু চালক শক্তিৰ বিকাশ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াৰ ফলত শিশুৱে খোজ কঢ়া, দৌৰা, জঁপিওৱা, খেল কৰা, লিখা, ছবি অঁকা আদি কাম স্বাধীনভাৱে কৰিব পাৰে। Motor Development-এ শিশুৰ শৰীৰৰ ভাৰসাম্য, পেশীৰ শক্তি, হাত-চকুৰ সমন্বয় আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতা বৃদ্ধি কৰে। ই শিশুৰ সামাজিক আৰু মানসিক বিকাশতো সহায় কৰে।
২। শাৰীৰিক বৃদ্ধি আৰু পৰিপক্কতাৰ নীতিসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ শিশুৰ শাৰীৰিক বৃদ্ধি আৰু পৰিপক্কতাৰ কেইটামান মুখ্য নীতি হ'ল—
১. বিকাশ ক্ৰমবদ্ধভাৱে হয়: শিশুৰ শাৰীৰিক আৰু চালক বিকাশ এটা নিৰ্দিষ্ট ক্ৰম অনুসৰি সংঘটিত হয়।
২. মূৰৰ পৰা তললৈ বিকাশ: শিশুৱে প্ৰথমে মূৰ আৰু ডিঙিৰ চলন নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ শিকে, তাৰ পিছত শৰীৰৰ তলৰ অংশসমূহৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰে।
৩. কেন্দ্ৰৰ পৰা বাহিৰলৈ বিকাশ: প্ৰথমে শৰীৰৰ কেন্দ্ৰীয় অংশৰ নিয়ন্ত্ৰণ বিকশিত হয় আৰু পাছলৈ হাত, আঙুলি আদি সূক্ষ্ম অংশৰ নিয়ন্ত্ৰণ গঢ়ি উঠে।
৪. সাধাৰণৰ পৰা বিশেষলৈ: প্ৰথম অৱস্থাত শিশুৰ চলন সাধাৰণ আৰু অস্পষ্ট হয়; বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে চলন অধিক নিৰ্দিষ্ট আৰু নিয়ন্ত্ৰিত হয়।
৫. বিকাশৰ গতি ব্যক্তিভেদে পৃথক: সকলো শিশুৰ শাৰীৰিক আৰু চালক বিকাশৰ গতি একে নহয়।
৬. বৃদ্ধি আৰু পৰিপক্কতা পৰস্পৰ সম্পৰ্কিত: শৰীৰ আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰ যথেষ্ট পৰিপক্ক হোৱাৰ পিছতহে শিশুৱে বহুতো নতুন Motor Skill আয়ত্ত কৰিব পাৰে।
SCERT-ৰ Unit 2-ত Physical Growth and Maturation-ৰ patterns আৰু principles দুয়োটাই অধ্যয়নৰ বিষয় হিচাপে নিৰ্ধাৰিত।
৩। Gross Motor Development আৰু Fine Motor Development ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ Gross Motor Development বুলিলে শৰীৰৰ ডাঙৰ পেশীসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি কৰা চলন নিয়ন্ত্ৰণৰ বিকাশক বুজায়। যেনে—বহা, থিয় হোৱা, খোজ কঢ়া, দৌৰা, জঁপিওৱা, বল দলিওৱা আদি। Gross Motor Development-এ শিশুৰ শৰীৰৰ শক্তি, ভাৰসাম্য আৰু সমন্বয় বৃদ্ধি কৰে।
আনহাতে, Fine Motor Development বুলিলে হাত, আঙুলি আৰু সৰু পেশীসমূহৰ সূক্ষ্ম চলন নিয়ন্ত্ৰণৰ বিকাশক বুজায়। যেনে—পেঞ্চিল ধৰা, লিখা, ছবি অঁকা, কাগজ কটা, বুটাম লগোৱা, সৰু বস্তু তোলা আদি।
শিশুৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ স্বাৱলম্বিতা আৰু বিদ্যালয়ৰ বিভিন্ন কাম সফলতাৰে কৰাৰ বাবে Gross আৰু Fine Motor—দুয়োটা বিকাশ অতি প্ৰয়োজনীয়।
৪। শিশুৰ শাৰীৰিক আৰু চালক বিকাশত পিতৃ-মাতৃ আৰু শিক্ষকৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ শিশুৰ শাৰীৰিক আৰু চালক বিকাশত পিতৃ-মাতৃ আৰু শিক্ষকৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে।
পিতৃ-মাতৃৰ ভূমিকা:
শিশুক পুষ্টিকৰ খাদ্য, পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্ন পৰিৱেশ, পৰ্যাপ্ত বিশ্ৰাম আৰু খেলৰ সুযোগ দিব লাগে। শিশুক স্বাধীনভাৱে চলা-ফুৰা আৰু বয়সোপযোগী কাম কৰাৰ সুযোগ দিব লাগে। শিশুৰ Motor Skill বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত অযথা তুলনা বা অধিক চাপ দিয়া উচিত নহয়।
শিক্ষকৰ ভূমিকা:
শিক্ষকে বিদ্যালয়ত শিশুৰ বাবে দৌৰা, জঁপিওৱা, বল খেল, ছবি অঁকা, কাগজ কটা, clay modelling আদি বয়সোপযোগী কাৰ্যকলাপ আয়োজন কৰিব লাগে। সকলো শিশুকে অংশগ্ৰহণৰ সুযোগ দিব লাগে আৰু তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত পাৰ্থক্যৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিব লাগে।
SCERT curriculum-ত শিশুৰ Physical & Motor Development-ৰ সুযোগ সৃষ্টিত parents আৰু teachers-ৰ ভূমিকা পৃথকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
৫। শিশুৰ Motor Development-ৰ বাবে বিভিন্ন কাৰ্যকলাপৰ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ শিশুৰ Motor Development উন্নত কৰিবলৈ বয়স অনুসৰি বিভিন্ন কাৰ্যকলাপ আয়োজন কৰিব পাৰি।
Gross Motor Development-ৰ কাৰ্যকলাপ: দৌৰা, জঁপিওৱা, বল দলিওৱা আৰু ধৰা, এডাল ৰেখাৰ ওপৰেৰে খোজ কঢ়া, নৃত্য কৰা আদি। এইবোৰে শৰীৰৰ ডাঙৰ পেশী, ভাৰসাম্য আৰু সমন্বয় ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে।
Fine Motor Development-ৰ কাৰ্যকলাপ: ছবি অঁকা, ৰং কৰা, কাগজ ভাঁজ কৰা, কাগজ কটা, clay-ৰে বস্তু বনোৱা, ব্লক সজোৱা আদি। এইবোৰে হাত-আঙুলিৰ পেশী আৰু হাত-চকুৰ সমন্বয় উন্নত কৰে।
বিদ্যালয়ত এনেধৰণৰ আনন্দদায়ক আৰু বয়সোপযোগী কাৰ্যকলাপ নিয়মীয়াকৈ আয়োজন কৰিলে শিশুৰ শাৰীৰিক আৰু চালক বিকাশ স্বাভাৱিক আৰু সুস্থভাৱে আগবাঢ়ে।
✍️AI Generated Question Answer
