Chapter 4
"পৰিয়াল আৰু সমাজৰ প্ৰতি দায়িত্ব (Responsibility Towards Family and Society)"
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ১ নম্বৰ
১। দায়িত্ব কি?
উত্তৰঃ নিজৰ কৰ্তব্য সচেতনভাৱে আৰু সঠিকভাৱে পালন কৰাৰ মানসিকতাক দায়িত্ব বোলে।
২। পৰিয়াল কি?
উত্তৰঃ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক, স্নেহ, সহযোগিতা আৰু দায়িত্বৰ বন্ধনে গঠিত সামাজিক গোটক পৰিয়াল বোলে।
৩। সমাজ কি?
উত্তৰঃ একে অঞ্চল বা সামাজিক ব্যৱস্থাত পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কেৰে বসবাস কৰা মানুহৰ সংগঠিত গোটক সমাজ বোলে।
৪। পৰিয়ালৰ প্ৰতি শিক্ষাৰ্থীৰ এটা দায়িত্ব লিখা।
উত্তৰঃ ঘৰুৱা কামত বয়সোপযোগীভাৱে সহায় কৰা।
৫। সমাজৰ প্ৰতি এটা দায়িত্ব লিখা।
উত্তৰঃ সামাজিক নিয়ম মানি চলা আৰু সমাজৰ সম্পদৰ যত্ন লোৱা।
৬। সামাজিক দায়িত্ব কি?
উত্তৰঃ সমাজৰ কল্যাণ, শৃঙ্খলা আৰু উন্নয়নৰ বাবে ব্যক্তিয়ে পালন কৰা কৰ্তব্যক সামাজিক দায়িত্ব বোলে।
৭। সহযোগিতা কি?
উত্তৰঃ উমৈহতীয়া লক্ষ্য পূৰণৰ বাবে পৰস্পৰে সহায় কৰি কাম কৰাকে সহযোগিতা বোলে।
৮। সহানুভূতি কি?
উত্তৰঃ আনৰ অনুভূতি আৰু অৱস্থা বুজি সহৃদয়তাৰে আচৰণ কৰাৰ গুণক সহানুভূতি বোলে।
৯। Community Service কি?
উত্তৰঃ সমাজৰ কল্যাণৰ উদ্দেশ্যে স্বেচ্ছাই কৰা উপকাৰমূলক কামক Community Service বোলে।
১০। নাগৰিক দায়িত্ব কি?
উত্তৰঃ সমাজ আৰু দেশৰ দায়িত্বশীল সদস্য হিচাপে নিয়ম, আইন আৰু সামাজিক কৰ্তব্য মানি চলাক নাগৰিক দায়িত্ব বোলে।
১১। শ্ৰমৰ প্ৰতি সন্মান সমাজৰ প্ৰতি দায়িত্বৰ অংশ নে?
উত্তৰঃ হয়।
১২। পৰিৱেশ সংৰক্ষণ সামাজিক দায়িত্ব নে?
উত্তৰঃ হয়।
১৩। Public Property কি?
উত্তৰঃ সমাজৰ সকলো লোকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে থকা চৰকাৰী বা সামূহিক সম্পত্তিক Public Property বোলে।
১৪। দায়িত্বশীল নাগৰিকৰ এটা গুণ লিখা।
উত্তৰঃ নিয়ম আৰু সামাজিক মূল্যবোধ মানি চলা।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ২/৩ নম্বৰ
১। পৰিয়ালৰ প্ৰতি শিক্ষাৰ্থীৰ তিনিটা দায়িত্ব লিখা।
উত্তৰঃ
১. বয়সোপযোগী ঘৰুৱা কামত সহায় কৰা।
২. পৰিয়ালৰ সদস্যসকলক সন্মান কৰা।
৩. ঘৰৰ সামগ্ৰী, পানী, বিদ্যুৎ আৰু অন্যান্য সম্পদ অপচয় নকৰা।
২। সমাজৰ প্ৰতি শিক্ষাৰ্থীৰ তিনিটা দায়িত্ব লিখা।
উত্তৰঃ
১. সামাজিক নিয়ম আৰু শৃঙ্খলা মানি চলা।
২. পৰিৱেশ পৰিষ্কাৰ আৰু সুৰক্ষিত ৰখাত সহায় কৰা।
৩. ৰাজহুৱা সম্পত্তিৰ যত্ন লোৱা।
৩। পৰিয়ালত সহযোগিতাৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰঃ সহযোগিতাই পৰিয়ালৰ কামসমূহ ভাগ-বতৰা কৰি সহজে সম্পন্ন কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ ফলত পাৰস্পৰিক সন্মান, দায়িত্ববোধ আৰু একতাৰ মনোভাৱ বৃদ্ধি পায়।
৪। সমাজসেৱাৰ দুটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ
১. পৰিৱেশ পৰিষ্কাৰ ৰখাৰ কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ কৰা।
২. বৃক্ষৰোপণ বা জনসচেতনতামূলক কাৰ্যত অংশ লোৱা।
৫। Public Property সংৰক্ষণ কিয় প্ৰয়োজন?
উত্তৰঃ ৰাজহুৱা সম্পত্তি সকলো নাগৰিকৰ বাবে সৃষ্টি কৰা হয়। এই সম্পত্তি নষ্ট কৰিলে সমাজৰ সকলো লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। সেয়ে ইয়াৰ যত্ন লোৱা সকলোৰে দায়িত্ব।
৬। পৰিৱেশৰ প্ৰতি দায়িত্বৰ দুটা উদাহৰণ লিখা।
উত্তৰঃ
১. পানী আৰু বিদ্যুৎ অপচয় নকৰা।
২. আৱৰ্জনা উপযুক্ত স্থানত পেলোৱা আৰু গছ-গছনিৰ যত্ন লোৱা।
৭। সামাজিক দায়িত্বে ব্যক্তিত্ব বিকাশত কেনেদৰে সহায় কৰে?
উত্তৰঃ সামাজিক দায়িত্ব পালন কৰিলে সহযোগিতা, সহানুভূতি, শৃঙ্খলা, নেতৃত্ব আৰু দায়িত্ববোধৰ দৰে গুণ বিকশিত হয়। ফলত ব্যক্তি অধিক দায়িত্বশীল সদস্য হিচাপে গঢ়ি উঠে।
৮। Work Education-এ পৰিয়াল আৰু সমাজৰ প্ৰতি দায়িত্ববোধ কেনেদৰে গঢ়ে?
উত্তৰঃ Work Education-ত শিক্ষাৰ্থীয়ে দলীয় কাম, সমাজসেৱা আৰু বাস্তৱ কৰ্মত অংশ লয়। ইয়াৰ মাধ্যমে শ্ৰমৰ মূল্য, সহযোগিতা আৰু নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰাৰ অভ্যাস গঢ়ি উঠে।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ৪/৫ নম্বৰ
১। পৰিয়ালৰ প্ৰতি ব্যক্তিৰ দায়িত্বসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
পৰিয়াল হৈছে শিশুৰ প্ৰথম সামাজিক পৰিৱেশ। পৰিয়ালতে দায়িত্ব, সহযোগিতা, সন্মান আৰু শৃঙ্খলাৰ প্ৰথম শিক্ষা লাভ হয়।
পৰিয়ালৰ প্ৰতি মুখ্য দায়িত্বসমূহ হ'ল—
১. পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ প্ৰতি সন্মান আৰু সৌজন্য বজাই ৰখা।
২. বয়স আৰু সামৰ্থ্য অনুসৰি ঘৰুৱা কামত সহায় কৰা।
৩. নিজৰ ব্যক্তিগত সামগ্ৰী সুসংগঠিত কৰি ৰখা।
৪. পানী, বিদ্যুৎ, খাদ্য আৰু অন্যান্য সম্পদ অপচয় নকৰা।
৫. সৰু বা বয়োজ্যেষ্ঠ সদস্যৰ প্ৰয়োজনত সহায় কৰা।
৬. পৰিয়ালৰ নিয়ম আৰু সিদ্ধান্তক সন্মান কৰা।
৭. নিজৰ পঢ়া-শুনা আৰু দায়িত্ব নিয়মীয়াকৈ পালন কৰা।
৮. ঘৰত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা বজাই ৰখাত অংশ লোৱা।
এইবোৰে ব্যক্তিক দায়িত্বশীল, সহযোগিতামূলক আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীল কৰি তোলে।
২। সমাজৰ প্ৰতি এজন ব্যক্তিৰ দায়িত্বসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
মানুহ সমাজৰ অংশ হিচাপে বসবাস কৰে। সেয়ে ব্যক্তিগত অধিকাৰৰ লগতে সমাজৰ প্ৰতি কিছুমান দায়িত্বও আছে।
সমাজৰ প্ৰতি দায়িত্বসমূহ—
১. সামাজিক নিয়ম আৰু শৃঙ্খলা মানি চলা।
২. আনৰ অধিকাৰ আৰু মৰ্যাদা সন্মান কৰা।
৩. ৰাজহুৱা সম্পত্তিৰ যত্ন লোৱা।
৪. পৰিৱেশ পৰিষ্কাৰ আৰু সুৰক্ষিত ৰখা।
৫. সামাজিক বা Community Service-ত অংশগ্ৰহণ কৰা।
৬. বৈষম্য আৰু অসম্মানজনক আচৰণ এৰোৱা।
৭. সমাজত সহযোগিতা আৰু শান্তিৰ মনোভাৱ গঢ়া।
৮. অসুবিধাত থকা মানুহক নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসৰি সহায় কৰা।
এই দায়িত্বসমূহ পালন কৰিলে সমাজ অধিক সুসংগঠিত আৰু সহযোগিতামূলক হয়।
৩। পৰিয়াল আৰু সমাজৰ প্ৰতি দায়িত্ববোধ গঢ়ি তোলাত কৰ্ম শিক্ষাৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
কৰ্ম শিক্ষা বাস্তৱ কামৰ মাধ্যমে দায়িত্ববোধ গঢ়ি তোলে। শিক্ষাৰ্থীয়ে যেতিয়া নিজে কাম কৰে আৰু দলৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে, তেতিয়া দায়িত্বৰ মূল্য বাস্তৱভাৱে বুজে।
কৰ্ম শিক্ষাই—
১. নিজৰ কাম নিজে কৰিবলৈ শিকায়।
২. ঘৰুৱা আৰু সামাজিক কৰ্মৰ মূল্য বুজায়।
৩. দলীয় কামৰ মাধ্যমে সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰে।
৪. শ্ৰমৰ প্ৰতি সন্মান গঢ়ে।
৫. Community Service-ত অংশগ্ৰহণৰ মনোভাৱ সৃষ্টি কৰে।
৬. সময় আৰু সম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰ শিকায়।
৭. পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ অভ্যাস গঢ়ে।
৮. সামাজিক সমস্যা সমাধানত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণৰ মানসিকতা সৃষ্টি কৰে।
সেয়ে কৰ্ম শিক্ষা দায়িত্বশীল ব্যক্তিত্ব গঠনৰ এক ফলপ্ৰসূ মাধ্যম।
৪। Community Service কি? শিক্ষাৰ্থীৰ বিকাশত ইয়াৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Community Service হৈছে কোনো ব্যক্তিগত লাভৰ মুখ্য উদ্দেশ্য নৰখি সমাজৰ উপকাৰৰ বাবে কৰা স্বেচ্ছামূলক কাৰ্য।
যেনে—বৃক্ষৰোপণ, পৰিৱেশ সচেতনতা, বিদ্যালয় চৌহদ পৰিষ্কাৰ ৰখা, সমাজৰ উপযোগী সচেতনতা অভিযান আদিত অংশ লোৱা।
ইয়াৰ গুৰুত্ব—
১. সামাজিক দায়িত্ববোধ গঢ়ে।
২. সহযোগিতা আৰু Teamwork বৃদ্ধি কৰে।
৩. সমাজৰ বাস্তৱ সমস্যা বুজিবলৈ সহায় কৰে।
৪. সহানুভূতি আৰু সংবেদনশীলতা বৃদ্ধি কৰে।
৫. নেতৃত্বৰ গুণ বিকশিত কৰে।
৬. আত্মবিশ্বাস আৰু উদ্যোগী মনোভাৱ বৃদ্ধি কৰে।
৭. সমাজ আৰু বিদ্যালয়ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক শক্তিশালী কৰে।
৫। পৰিৱেশৰ প্ৰতি দায়িত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
পৰিৱেশ সংৰক্ষণ ব্যক্তি, পৰিয়াল আৰু সমাজ সকলোৰে উমৈহতীয়া দায়িত্ব। সুস্থ জীৱনৰ বাবে পৰিষ্কাৰ আৰু সুৰক্ষিত পৰিৱেশ অতি প্ৰয়োজনীয়।
পৰিৱেশৰ প্ৰতি দায়িত্বসমূহ—
১. পানী অপচয় নকৰা।
২. বিদ্যুৎ সাৱধানে ব্যৱহাৰ কৰা।
৩. আৱৰ্জনা সঠিক স্থানত পেলোৱা।
৪. পুনঃব্যৱহাৰযোগ্য বস্তু পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা।
৫. গছ-গছনি সংৰক্ষণ আৰু বৃক্ষৰোপণ কৰা।
৬. প্লাষ্টিকৰ অপ্রয়োজনীয় ব্যৱহাৰ কমোৱা।
৭. ৰাজহুৱা স্থান পৰিষ্কাৰ ৰখা।
৮. আনকো পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ বাবে সচেতন কৰা।
৬। ৰাজহুৱা সম্পত্তিৰ প্ৰতি দায়িত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
বিদ্যালয়, পথ, উদ্যান, চৰকাৰী কাৰ্যালয়, ৰাজহুৱা যান-বাহন, পানীৰ সুবিধা আদি সম্পত্তি সকলো নাগৰিকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে থাকে।
এই সম্পত্তিৰ প্ৰতি দায়িত্ব—
১. ইচ্ছাকৃতভাৱে ক্ষতি নকৰা।
২. পৰিষ্কাৰভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা।
৩. পানী বা বিদ্যুৎ অপচয় নকৰা।
৪. বিদ্যালয়ৰ Desk, Chair, Library Book আদি সাৱধানে ব্যৱহাৰ কৰা।
৫. ৰাজহুৱা স্থানত লিখা বা নষ্ট নকৰা।
৬. আনকো সম্পত্তিৰ সঠিক ব্যৱহাৰৰ বাবে উৎসাহিত কৰা।
Public Property সংৰক্ষণ কৰাটো দায়িত্বশীল নাগৰিক আচৰণৰ অংশ।
৭। পৰিয়াল আৰু সমাজত সহযোগিতা আৰু সহানুভূতিৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
সহযোগিতা আৰু সহানুভূতি সুস্থ সামাজিক জীৱনৰ দুটা মৌলিক গুণ।
সহযোগিতাই—
১. কাম ভাগ-বতৰা কৰি সহজ কৰে।
২. দলীয় মনোভাৱ বৃদ্ধি কৰে।
৩. পাৰস্পৰিক নিৰ্ভৰতা আৰু সন্মান গঢ়ে।
সহানুভূতিয়ে—
১. আনৰ অনুভূতি বুজিবলৈ শিকায়।
২. অসুবিধাত থকা লোকক সহায় কৰাৰ মনোভাৱ সৃষ্টি কৰে।
৩. বিবাদ কমাই সুসম্পৰ্ক গঢ়ি তোলে।
এই দুয়ো গুণ পৰিয়াল আৰু সমাজত শান্তি, একতা আৰু পাৰস্পৰিক বিশ্বাস বৃদ্ধি কৰে।
৮। দায়িত্বশীল নাগৰিকৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
দায়িত্বশীল নাগৰিক হৈছে সেই ব্যক্তি যিজনে নিজৰ অধিকাৰৰ লগতে সমাজ আৰু দেশৰ প্ৰতি কৰ্তব্যও সচেতনভাৱে পালন কৰে।
এজন দায়িত্বশীল নাগৰিক—
১. নিয়ম আৰু আইন মানি চলে।
২. আনৰ অধিকাৰক সন্মান কৰে।
৩. ৰাজহুৱা সম্পত্তি সংৰক্ষণ কৰে।
৪. পৰিৱেশৰ যত্ন লয়।
৫. সমাজসেৱাত অংশ লয়।
৬. সততা আৰু দায়িত্ববোধেৰে কাম কৰে।
৭. বৈচিত্ৰ্য আৰু পাৰস্পৰিক সন্মান বজাই ৰাখে।
৮. সমাজৰ উন্নয়নৰ বাবে গঠনমূলক ভূমিকা লয়।
৯। শিক্ষাৰ্থীৰ মাজত সামাজিক দায়িত্ববোধ গঢ়ি তোলাত শিক্ষকজনৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
শিক্ষকজনে কেৱল দায়িত্বৰ বিষয়ে কোৱাই নহয়, বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ মাধ্যমে এই গুণ গঢ়িব লাগে।
শিক্ষকে—
১. শ্ৰেণীকোঠাত সৰু সৰু দায়িত্ব ভাগ কৰিব লাগে।
২. দলীয় Work Project আয়োজন কৰিব লাগে।
৩. বৃক্ষৰোপণ আৰু পৰিৱেশমূলক কাৰ্যৰ সুযোগ দিব লাগে।
৪. ৰাজহুৱা সম্পত্তিৰ সঠিক ব্যৱহাৰৰ অভ্যাস গঢ়িব লাগে।
৫. সহযোগিতা আৰু সহানুভূতিমূলক আচৰণৰ উদাহৰণ দেখুৱাব লাগে।
৬. স্থানীয় Community-ৰ সৈতে Project সংযোগ কৰিব লাগে।
৭. শিক্ষাৰ্থীক Reflection আৰু Discussion কৰিবলৈ দিব লাগে।
৮. দায়িত্বশীল আচৰণক ইতিবাচক Feedback দিব লাগে।
১০। পৰিয়াল আৰু সমাজৰ প্ৰতি দায়িত্ব পালন কৰিলে ব্যক্তিত্ব বিকাশত কেনে প্ৰভাৱ পৰে?
উত্তৰঃ
পৰিয়াল আৰু সমাজৰ প্ৰতি দায়িত্ব পালন কৰাটো ব্যক্তিত্ব বিকাশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।
ইয়াৰ ফলত—
১. দায়িত্ববোধ বৃদ্ধি পায়।
২. আত্মনিৰ্ভৰশীলতা গঢ়ে।
৩. সহযোগিতা আৰু Teamwork বৃদ্ধি পায়।
৪. সহানুভূতি আৰু পাৰস্পৰিক সন্মান গঢ়ে।
৫. নেতৃত্বৰ গুণ বিকশিত হয়।
৬. শৃঙ্খলা আৰু সময়নিষ্ঠতা বৃদ্ধি পায়।
৭. সামাজিক সমস্যা আৰু দায়িত্বৰ প্ৰতি সচেতনতা জন্মে।
৮. দায়িত্বশীল নাগৰিক হিচাপে গঢ়ি উঠাত সহায় কৰে।
✍️AI Generated Question Answer
