Chapter 2
"কম্পিউটাৰ হাৰ্ডৱেৰ আৰু ছফ্টৱেৰ (Computer Hardware and Software)"
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ১ নম্বৰ
১। Computer Hardware কি?
উত্তৰঃ কম্পিউটাৰৰ যিবোৰ ভৌতিক অংশ দেখা আৰু স্পৰ্শ কৰিব পাৰি সেইবোৰক Computer Hardware বোলে।
২। Computer Software কি?
উত্তৰঃ কম্পিউটাৰক নির্দিষ্ট কাম কৰিবলৈ দিয়া Program আৰু Instruction-ৰ সমষ্টিক Computer Software বোলে।
৩। Hardware-ৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ Keyboard।
৪। Software-ৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ Microsoft Word।
৫। Input Device কি?
উত্তৰঃ যি যন্ত্ৰৰ মাধ্যমে কম্পিউটাৰত Data আৰু Instruction প্ৰৱেশ কৰোৱা হয় তাক Input Device বোলে।
৬। Output Device কি?
উত্তৰঃ কম্পিউটাৰে প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা ফলাফল ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰদান কৰা যন্ত্ৰক Output Device বোলে।
৭। Keyboard কোন ধৰণৰ Device?
উত্তৰঃ Input Device।
৮। Mouse কোন ধৰণৰ Device?
উত্তৰঃ Input Device।
৯। Monitor কোন ধৰণৰ Device?
উত্তৰঃ Output Device।
১০। Printer কোন ধৰণৰ Device?
উত্তৰঃ Output Device।
১১। CPU-ৰ পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ Central Processing Unit।
১২। CPU-ক কম্পিউটাৰৰ কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ সাধাৰণতে কম্পিউটাৰৰ “brain” বুলি কোৱা হয়।
১৩। Motherboard কি?
উত্তৰঃ কম্পিউটাৰৰ মূল Circuit Board-টোক Motherboard বোলে, য'ত CPU, RAM আৰু অন্যান্য অংশ সংযুক্ত থাকে।
১৪। RAM-ৰ পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ Random Access Memory।
১৫। ROM-ৰ পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ Read Only Memory।
১৬। RAM কি Volatile Memory?
উত্তৰঃ হয়।
১৭। ROM কি Non-volatile Memory?
উত্তৰঃ হয়।
১৮। System Software কি?
উত্তৰঃ Computer Hardware পৰিচালনা আৰু অন্যান্য Software চলিবলৈ সহায় কৰা Software-ক System Software বোলে।
১৯। Application Software কি?
উত্তৰঃ ব্যৱহাৰকাৰীৰ নির্দিষ্ট কাম সম্পন্ন কৰিবলৈ তৈয়াৰ কৰা Software-ক Application Software বোলে।
২০। Operating System কোন ধৰণৰ Software?
উত্তৰঃ System Software।
২১। Desktop কি?
উত্তৰঃ Computer আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত দেখা পোৱা মূল Graphical Working Area-ক Desktop বোলে।
২২। Taskbar কি?
উত্তৰঃ Desktop-ত থকা Bar য'ত চলি থকা Application, Start Button আৰু অন্যান্য System Control দেখা যায় তাক Taskbar বোলে।
২৩। File কি?
উত্তৰঃ Computer-ত নাম দি সংৰক্ষণ কৰা Data বা Information-ৰ এককক File বোলে।
২৪। Folder কি?
উত্তৰঃ File আৰু অন্যান্য Folder সংগঠিত কৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা Container-ক Folder বোলে।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ২/৩ নম্বৰ
১। Hardware আৰু Software-ৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ
| Hardware | Software |
|---|---|
| ভৌতিক অংশ। | Program আৰু Instruction। |
| দেখা আৰু স্পৰ্শ কৰিব পাৰি। | ভৌতিকভাৱে স্পৰ্শ কৰিব নোৱাৰি। |
| Keyboard, Monitor, CPU আদি উদাহৰণ। | Windows, Word আদি উদাহৰণ। |
| Software-ৰ নির্দেশনা অনুসৰি কাম কৰে। | Hardware-ক কাম কৰিবলৈ নির্দেশ দিয়ে। |
২। Hardware আৰু Software-ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰঃ Hardware আৰু Software পৰস্পৰ নিৰ্ভৰশীল। Hardware অবিহনে Software চলিব নোৱাৰে আৰু Software অবিহনে Hardware-এ প্রয়োজনীয় কাম কৰিব নোৱাৰে। দুয়োটাৰ সমন্বয়তহে Computer System কার্যকৰী হয়।
৩। যিকোনো চাৰিটা Input Device-ৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
১. Keyboard
২. Mouse
৩. Scanner
৪. Microphone
৪। যিকোনো চাৰিটা Output Device-ৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
১. Monitor
২. Printer
৩. Speaker
৪. Projector
৫। CPU-ৰ মুখ্য কাম কি?
উত্তৰঃ CPU-এ Program Instruction execute কৰে, Data process কৰে আৰু Computer System-ৰ বিভিন্ন operation নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সমন্বয় কৰে।
৬। RAM আৰু ROM-ৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ
| RAM | ROM |
|---|---|
| Random Access Memory | Read Only Memory |
| সাধাৰণতে অস্থায়ী Working Memory। | স্থায়ী/Non-volatile memory-ৰ এটা প্ৰকাৰ। |
| Power বন্ধ হ'লে RAM-ৰ active data হেৰায়। | Power বন্ধ হ'লেও stored information থাকে। |
| Program চলাৰ সময়ত বহুল ব্যৱহৃত। | Firmware/boot-related instructions সংৰক্ষণত ব্যৱহৃত হ'ব পাৰে। |
৭। System Software আৰু Application Software-ৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ System Software-এ Computer Hardware আৰু basic operations পৰিচালনা কৰে। Application Software-এ ব্যৱহাৰকাৰীৰ নির্দিষ্ট কাম, যেনে document লিখা, presentation কৰা বা calculation কৰা, সম্পন্ন কৰিবলৈ সহায় কৰে।
৮। Operating System-ৰ কাম কি?
উত্তৰঃ Operating System-এ Hardware Resource পৰিচালনা, File Management, Application চলোৱা আৰু User আৰু Computer Hardware-ৰ মাজত Interface প্ৰদান কৰে।
৯। File আৰু Folder-ৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ File-ত actual Data বা Information সংৰক্ষণ কৰা হয়। Folder-এ File আৰু Subfolder-সমূহ সুসংগঠিত কৰি ৰাখে।
১০। Desktop-ৰ মুখ্য অংশসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ Revised syllabus অনুসৰি Desktop Background, Start Button, Taskbar, Search Bar, Notification Area, System Tray, Files, Folders আৰু বিভিন্ন Icons-ৰ বিষয়ে বুজাটো এই Unit-ৰ অংশ।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ৪/৫ নম্বৰ
১। Computer Hardware কি? ইয়াৰ বিভিন্ন অংশ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Computer Hardware হৈছে Computer System-ৰ সকলো ভৌতিক উপাদান যিবোৰ দেখা আৰু স্পৰ্শ কৰিব পাৰি।
Hardware-ক বিভিন্ন ভাগত বুজিব পাৰি—
১. Input Devices:
Data আৰু Instruction Computer-ত প্ৰৱেশ কৰায়।
উদাহৰণ—
- Keyboard
- Mouse
- Scanner
- Microphone
২. Processing Components:
Data processing আৰু Computer Operation নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
উদাহৰণ—
- CPU
- Motherboard
- RAM
৩. Output Devices:
Processing-ৰ ফলাফল User-ক দেখুৱায় বা শুনায়।
উদাহৰণ—
- Monitor
- Printer
- Speaker
- Projector
৪. Storage Devices:
Data আৰু Software সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
উদাহৰণ—
- Hard Disk/SSD
- Pen Drive
- Memory Card
এই সকলো Hardware Component-এ একেলগে কাম কৰি এটা সম্পূৰ্ণ Computer System গঠন কৰে।
২। Computer Software কি? Software-ৰ প্ৰধান প্ৰকাৰসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Software হৈছে Computer-ক কি কাম কৰিব লাগে তাৰ নির্দেশ দিয়া Program আৰু Instruction-ৰ সমষ্টি।
Software-ৰ দুটা প্রধান প্ৰকাৰ—
১. System Software:
Computer System-ৰ basic operation আৰু Hardware Resource পৰিচালনা কৰে।
উদাহৰণ—
- Operating System
- Device Driver
- Utility Software
Operating System-ৰ উদাহৰণ হিচাপে Windows, Linux আদি উল্লেখ কৰিব পাৰি।
২. Application Software:
User-ৰ নির্দিষ্ট কাম সম্পন্ন কৰিবলৈ তৈয়াৰ কৰা হয়।
উদাহৰণ—
- Word Processor
- Spreadsheet Software
- Presentation Software
- Web Browser
Revised syllabus-ৰ Unit 2.5-ত Application Software আৰু System Software পোনপটীয়াকৈ অন্তৰ্ভুক্ত আছে।
৩। Input Device কি? বিভিন্ন Input Device-ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
যি Hardware Device-ৰ মাধ্যমে User-এ Computer-লৈ Data বা Instruction প্ৰেৰণ কৰে তাক Input Device বোলে।
মুখ্য Input Device—
১. Keyboard:
অক্ষৰ, সংখ্যা আৰু Command Input কৰিবলৈ ব্যৱহৃত হয়।
২. Mouse:
Pointer চলোৱা, Select, Click আৰু Drag কৰিবলৈ ব্যৱহৃত হয়।
৩. Scanner:
Paper Document বা Image-ক Digital Form-লৈ আনিবলৈ ব্যৱহৃত হয়।
৪. Microphone:
Sound/Voice Computer-ত Input কৰিবলৈ ব্যৱহৃত হয়।
৫. Webcam:
Image আৰু Video Input কৰিবলৈ ব্যৱহৃত হয়।
৬. Touchscreen:
Screen স্পৰ্শ কৰি Command দিব পাৰি; ই বহু Device-ত Input আৰু Display দুয়োটা ভূমিকা পালন কৰে।
Revised syllabus-ৰ Unit 2.2-ত Main parts of a computer: Input and Output devices অন্তৰ্ভুক্ত আছে।
৪। Output Device কি? বিভিন্ন Output Device-ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Computer-এ Processing কৰাৰ পিছত পোৱা ফলাফল User-ৰ ওচৰত উপস্থাপন কৰা Device-ক Output Device বোলে।
মুখ্য Output Device—
১. Monitor:
Text, Image, Video আদি Screen-ত দেখুৱায়।
২. Printer:
Digital Information-ক Paper-ত Printed Copy হিচাপে প্ৰদান কৰে।
৩. Speaker:
Audio Output প্ৰদান কৰে।
৪. Headphone:
ব্যক্তিগতভাৱে Audio শুনিবলৈ ব্যৱহাৰ হয়।
৫. Projector:
Computer-ৰ Visual Output বৃহৎ Screen বা Surface-ত দেখুৱায়।
শিক্ষাক্ষেত্ৰত Monitor, Speaker আৰু Projector-ৰ মাধ্যমে Multimedia Teaching-Learning Material দেখুৱাব পাৰি।
৫। System Unit কি? ইয়াৰ প্রধান Component-সমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
System Unit হৈছে Computer-ৰ মূল electronic components থকা অংশ। সাধাৰণ Desktop Computer-ত ইয়াৰ ভিতৰত Motherboard, Processor, Memory, Storage আৰু অন্যান্য electronic component থাকে।
মুখ্য Component—
১. Motherboard:
Computer-ৰ প্রধান Circuit Board। CPU, RAM আৰু অন্যান্য Hardware Component-ক সংযোগ কৰে।
২. CPU:
Instruction execute আৰু Data Processing কৰে।
৩. RAM:
চলি থকা Program আৰু Data-ৰ বাবে অস্থায়ী Working Memory প্ৰদান কৰে।
৪. ROM/Firmware Storage:
System আৰম্ভ আৰু Hardware operation-ৰ সৈতে জড়িত স্থায়ী নির্দেশনা সংৰক্ষণ কৰিব পাৰে।
৫. Storage Device:
Hard Drive বা SSD-ত Operating System, Application আৰু User Files দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়।
Revised syllabus-ত Motherboard, CPU, RAM, ROM আৰু Memory Units-ক System Unit-ৰ major components হিচাপে স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে।
৬। CPU কি? ইয়াৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
CPU বা Central Processing Unit হৈছে Computer-ৰ প্রধান processing component।
ইয়াৰ মূল কাম—
১. Program-ৰ Instruction গ্ৰহণ কৰা।
২. Instruction decode কৰা।
৩. Arithmetic আৰু Logical Operation সম্পন্ন কৰা।
৪. Computer-ৰ বিভিন্ন Component-ৰ কাম সমন্বয় কৰা।
৫. Data Processing নিয়ন্ত্ৰণ কৰা।
CPU-ৰ ভিতৰত সাধাৰণভাবে Control Unit, Arithmetic Logic Unit (ALU) আৰু Registers-ৰ দৰে অংশ থাকে।
Control Unit: বিভিন্ন Operation নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
ALU: Arithmetic আৰু Logical Operation সম্পন্ন কৰে।
Registers: অতি দ্রুত অস্থায়ী Data/Instruction সংৰক্ষণত ব্যৱহৃত হয়।
৭। RAM আৰু ROM ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ
RAM আৰু ROM Computer Memory-ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণা।
RAM – Random Access Memory:
Computer চলি থাকোঁতে বর্তমান Program আৰু Data অস্থায়ীভাৱে ৰাখে। RAM বৃদ্ধি পালে বহু ক্ষেত্ৰত অধিক Program একেলগে চলোৱাত সুবিধা হ'ব পাৰে। ই সাধাৰণতে volatile memory।
ROM – Read Only Memory:
Non-volatile memory-ৰ এটা প্ৰকাৰ। System operation বা startup-ৰ বাবে প্রয়োজনীয় স্থায়ী তথ্য/firmware ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
মুখ্য পাৰ্থক্য—
- RAM অস্থায়ী।
- ROM non-volatile।
- RAM চলি থকা কামৰ সৈতে জড়িত।
- ROM-ত স্থায়ী নির্দেশনা/firmware থাকিব পাৰে।
৮। Computer Memory Unit-সমূহ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ
Computer-ত Data-ৰ আকাৰ প্ৰকাশ কৰিবলৈ বিভিন্ন Memory Unit ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
মৌলিক Units—
Bit: Binary Digit; 0 বা 1।
Byte: সাধাৰণতে 8 bits।
Kilobyte (KB)
Megabyte (MB)
Gigabyte (GB)
Terabyte (TB)
সাধাৰণ ধাৰণাত—
8 bits = 1 Byte
Storage Capacity বৰ্ণনা কৰিবলৈ MB, GB আৰু TB বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়।
উদাহৰণস্বৰূপে, সৰু Document-ৰ আকাৰ KB-ত হ'ব পাৰে, Image MB-ত, আৰু Computer Storage GB বা TB-ত প্ৰকাশ কৰা হয়।
৯। System Software-ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
System Software হৈছে Computer System-ৰ basic operation নিয়ন্ত্ৰণ আৰু Hardware-ক ব্যৱহাৰযোগ্য কৰিবলৈ প্রয়োজনীয় Software।
ইয়াৰ প্ৰধান অংশ—
১. Operating System:
User আৰু Hardware-ৰ মাজত Interface হিচাপে কাম কৰে আৰু system resource পৰিচালনা কৰে।
২. Device Driver:
Operating System-ক নির্দিষ্ট Hardware Device-ৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিবলৈ সহায় কৰে।
৩. Utility Software:
System Maintenance, Security, Backup আদি কামত সহায় কৰে।
System Software অবিহনে Application Software-ৰ স্বাভাৱিক ব্যৱহাৰ সম্ভৱ নহয়।
১০। Application Software কি? উদাহৰণসহ ইয়াৰ ব্যৱহাৰ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Application Software হৈছে User-ৰ নির্দিষ্ট কাম সম্পন্ন কৰিবলৈ তৈয়াৰ কৰা Software।
উদাহৰণ—
১. Word Processing Software:
Letter, Report, Question Paper আদি লিখিবলৈ।
২. Spreadsheet Software:
Calculation, Table আৰু Result Analysis কৰিবলৈ।
৩. Presentation Software:
Teaching Presentation তৈয়াৰ কৰিবলৈ।
৪. Web Browser:
Web Content access কৰিবলৈ।
৫. Media Software:
Audio/Video চালাবলৈ বা media-related tasks-ত ব্যৱহাৰ হয়।
শিক্ষক আৰু Student Teacher-ৰ ক্ষেত্ৰত Application Software Lesson Plan, Worksheet, Presentation আৰু Record তৈয়াৰত সহায়ক।
১১। Hardware আৰু Software-ৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Hardware আৰু Software এটা Computer System-ৰ দুটা পৰস্পৰ নিৰ্ভৰশীল অংশ।
ধৰা হওক User-এ Word Processor-ত লিখিছে—
১. Keyboard-ৰ মাধ্যমে Hardware Input আহে।
২. Software সেই Input গ্ৰহণ আৰু Process কৰে।
৩. CPU Instruction execute কৰে।
৪. RAM-ত current working data থাকে।
৫. Monitor-এ Output দেখুৱায়।
৬. Save কৰিলে Storage Device-ত File সংৰক্ষণ হয়।
অৰ্থাৎ—
Hardware provides the physical system; Software provides the instructions.
এটা অবিহনে আনটোৱে সম্পূৰ্ণ Computer Functionality প্ৰদান কৰিব নোৱাৰে।
১২। Personal Computer-ৰ Desktop-ৰ বিভিন্ন অংশ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Computer আৰম্ভ কৰি Operating System-ত Login কৰাৰ পিছত দেখা পোৱা মূল Graphical Working Area-ক Desktop বোলে।
Desktop-ৰ বিভিন্ন অংশ—
১. Desktop Background:
Desktop-ৰ Background Image বা colour।
২. Start Button:
Application, Settings আৰু অন্যান্য System Option access কৰাৰ সুবিধা দিয়ে।
৩. Taskbar:
চলি থকা বা pinned Application-সমূহ access কৰাত সহায় কৰে।
৪. Search Bar:
Apps, Files, Settings আদি বিচৰাত সহায় কৰে।
৫. Notification Area:
System-ৰ বিভিন্ন notification দেখুৱায়।
৬. System Tray:
Network, sound, battery, clock আদি system-related icon থাকিব পাৰে।
৭. Icons:
Application, File, Folder বা Shortcut-ক graphical symbol হিচাপে দেখুৱায়।
৮. Files and Folders:
Data আৰু Document সংগঠিত কৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহৃত হয়।
এই সকলো Desktop Element বুজাটো revised Unit 2.6-ৰ অংশ।
১৩। File আৰু Folder কি? দুয়োটাৰ প্রয়োজনীয়তা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
File হৈছে নাম দি সংৰক্ষণ কৰা তথ্যৰ একক। File-ত Text, Image, Audio, Video আদি থাকিব পাৰে।
উদাহৰণ—
- LessonPlan.docx
- Photo.jpg
- Presentation.pptx
Folder হৈছে File আৰু Subfolder সুসংগঠিত কৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা Container।
ইয়াৰ প্রয়োজন—
১. File সহজে বিচাৰিবলৈ সহায় কৰে।
২. Subject বা Category অনুসৰি Data সজাব পাৰি।
৩. Digital Record সুশৃঙ্খল হয়।
৪. একে প্ৰকল্পৰ বহু File একেলগে ৰাখিব পাৰি।
উদাহৰণস্বৰূপে “D.El.Ed Notes” Folder-ৰ ভিতৰত “ICT”, “English” আৰু “EVS” নামে পৃথক Folder ৰাখিব পাৰি।
১৪। Computer Hardware আৰু Software-ৰ শিক্ষাক্ষেত্ৰত ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Hardware আৰু Software দুয়োটাই ICT Integrated Teaching-ৰ বাবে প্রয়োজনীয়।
Hardware-ৰ ব্যৱহাৰ—
- Computer/Laptop — Digital Content তৈয়াৰ
- Projector — Presentation দেখুওৱা
- Speaker — Audio Content
- Keyboard/Mouse — Computer Operation
- Printer — Worksheet আৰু Learning Material Print কৰা
Software-ৰ ব্যৱহাৰ—
- Word Processor — Lesson Plan আৰু Question Paper
- Presentation Software — Teaching Slides
- Spreadsheet — Marks আৰু Result Analysis
- Browser — Educational Resource access
- Media Software — Audio/Video-based Learning
সেয়ে ICT-based Teaching-Learning Process সফল কৰিবলৈ Hardware আৰু Software দুয়োটাৰ মৌলিক জ্ঞান শিক্ষক-শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে প্রয়োজনীয়।
✍️AI Generated Question Answer
