Chapter 2
"শিক্ষাৰ দাৰ্শনিক দৃষ্টিভংগী (Philosophical Perspectives on Education)"
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ১ নম্বৰ
১। দৰ্শন (Philosophy) কি?
উত্তৰঃ জীৱন, জ্ঞান, সত্য, মূল্যবোধ আৰু বাস্তৱতাৰ মৌলিক প্ৰশ্নসমূহৰ যুক্তিসংগত অধ্যয়নক দৰ্শন বোলে।
২। শিক্ষা-দৰ্শন কি?
উত্তৰঃ শিক্ষাৰ লক্ষ্য, জ্ঞান, শিক্ষাৰ্থী, শিক্ষক, পাঠ্যক্ৰম আৰু শিক্ষণ পদ্ধতি সম্পৰ্কে দাৰ্শনিক চিন্তা-চৰ্চাক শিক্ষা-দৰ্শন বোলে।
৩। শিক্ষাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণত দৰ্শনৰ ভূমিকা আছে নে?
উত্তৰঃ হয়।
৪। Idealism কি?
উত্তৰঃ মন, আত্মা, আদৰ্শ আৰু মূল্যবোধক বাস্তৱতাৰ মূল ভিত্তি বুলি গুৰুত্ব দিয়া দাৰ্শনিক মতবাদক Idealism বোলে।
৫। Naturalism কি?
উত্তৰঃ প্ৰকৃতি আৰু শিশুৰ স্বাভাৱিক বিকাশৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া দৰ্শনক Naturalism বোলে।
৬। Pragmatism কি?
উত্তৰঃ অভিজ্ঞতা, কাৰ্য আৰু বাস্তৱ ফলাফলক জ্ঞানৰ ভিত্তি হিচাপে গুৰুত্ব দিয়া দৰ্শনক Pragmatism বোলে।
৭। Realism কি?
উত্তৰঃ ব্যক্তিৰ মনৰ বাহিৰতো বাস্তৱ জগতৰ স্বতন্ত্ৰ অস্তিত্ব আছে বুলি মানি লোৱা দৰ্শনক Realism বোলে।
৮। Naturalism-ৰ সৈতে কোন শিক্ষাচিন্তাবিদৰ নাম বিশেষভাৱে জড়িত?
উত্তৰঃ Jean-Jacques Rousseau।
৯। Pragmatism-ৰ সৈতে কোন শিক্ষাবিদৰ নাম বিশেষভাৱে জড়িত?
উত্তৰঃ John Dewey।
১০। “Learning by Doing” কোন দৰ্শনৰ সৈতে জড়িত?
উত্তৰঃ Pragmatism।
১১। Idealism-এ শিক্ষাত কিহৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়ে?
উত্তৰঃ নৈতিক আৰু আধ্যাত্মিক মূল্যবোধৰ বিকাশৰ ওপৰত।
১২। Naturalism-এ শিক্ষকক কি ভূমিকা দিয়ে?
উত্তৰঃ শিক্ষকক মূলতঃ Guide বা সহায়ক হিচাপে বিবেচনা কৰে।
১৩। Pragmatism-ত শিক্ষাৰ্থীৰ ভূমিকা কেনেকুৱা?
উত্তৰঃ শিক্ষাৰ্থী সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী।
১৪। Child-centred Education-ত কাক কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে ধৰা হয়?
উত্তৰঃ শিশুক।
১৫। শিক্ষাৰ এটা সামাজিক লক্ষ্য লিখা।
উত্তৰঃ দায়িত্বশীল আৰু সহযোগিতামূলক নাগৰিক গঢ়ি তোলা।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ২/৩ নম্বৰ
১। দৰ্শন আৰু শিক্ষাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰঃ দৰ্শনে জীৱন আৰু সমাজ সম্পৰ্কে যি আদৰ্শ গ্ৰহণ কৰে, তাৰ ওপৰত শিক্ষাৰ লক্ষ্য, পাঠ্যক্ৰম, শিক্ষণ পদ্ধতি আৰু শিক্ষক-শিক্ষাৰ্থীৰ ভূমিকা নিৰ্ভৰ কৰে। সেয়ে দৰ্শন আৰু শিক্ষা পৰস্পৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।
২। শিক্ষা-দৰ্শনৰ তিনিটা গুৰুত্ব লিখা।
উত্তৰঃ
১. শিক্ষাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণত সহায় কৰে।
২. পাঠ্যক্ৰম আৰু শিক্ষণ পদ্ধতি নিৰ্বাচনত দিশ দিয়ে।
৩. শিক্ষক আৰু শিক্ষাৰ্থীৰ ভূমিকা বুজিবলৈ সহায় কৰে।
৩। Idealism-ৰ শিক্ষাগত বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ Idealism-এ সত্য, সৌন্দৰ্য, নৈতিকতা আৰু চৰিত্ৰ গঠনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। শিক্ষকক জ্ঞান আৰু আদৰ্শৰ পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে বিশেষ স্থান দিয়া হয়।
৪। Naturalism-ৰ তিনিটা শিক্ষাগত নীতি লিখা।
উত্তৰঃ
১. শিশুৰ স্বাভাৱিক বিকাশক সন্মান কৰা।
২. প্ৰকৃতি আৰু বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ মাধ্যমে শিক্ষা দিয়া।
৩. শিশুৰ স্বাধীনতা আৰু আগ্ৰহক গুৰুত্ব দিয়া।
৫। Pragmatism-ৰ শিক্ষাগত বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ Pragmatism-এ Learning by Doing, Problem Solving, অভিজ্ঞতাভিত্তিক শিক্ষা আৰু সামাজিক সহযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। ইয়াত শিক্ষাৰ্থী সক্ৰিয়ভাৱে জ্ঞান গঠন কৰে।
৬। Realism-এ শিক্ষাত কিহৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে?
উত্তৰঃ Realism-এ বাস্তৱ জগত, বিজ্ঞান, পৰ্যবেক্ষণ আৰু ইন্দ্ৰিয়ৰ মাধ্যমে লাভ কৰা অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। বাস্তৱ জীৱনৰ বাবে উপযোগী জ্ঞানক মূল্য দিয়ে।
৭। Idealism আৰু Naturalism-ৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ
| Idealism | Naturalism |
|---|---|
| আদৰ্শ, মন আৰু মূল্যবোধক গুৰুত্ব দিয়ে। | প্ৰকৃতি আৰু স্বাভাৱিক বিকাশক গুৰুত্ব দিয়ে। |
| শিক্ষকক বিশেষ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা দিয়ে। | শিশুৰ স্বাধীন বিকাশক অধিক গুৰুত্ব দিয়ে। |
| নৈতিক-আধ্যাত্মিক বিকাশ মুখ্য। | অভিজ্ঞতা আৰু প্ৰকৃতিৰ সৈতে শিক্ষণ মুখ্য। |
৮। Naturalism আৰু Pragmatism-ৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ Naturalism-এ প্ৰকৃতি আৰু শিশুৰ স্বাভাৱিক বিকাশক মুখ্য বুলি গণ্য কৰে। Pragmatism-এ বাস্তৱ অভিজ্ঞতা, কাম আৰু সমস্যা সমাধানৰ মাধ্যমে শিকনক অধিক গুৰুত্ব দিয়ে।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ৪/৫ নম্বৰ
১। শিক্ষা-দৰ্শন কি? শিক্ষাত দৰ্শনৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
শিক্ষা-দৰ্শন হৈছে শিক্ষাৰ উদ্দেশ্য, জ্ঞানৰ স্বৰূপ, শিশুৰ প্ৰকৃতি, শিক্ষক, পাঠ্যক্ৰম আৰু শিক্ষণ পদ্ধতিৰ বিষয়ে দাৰ্শনিক বিশ্লেষণ।
শিক্ষাত দৰ্শনৰ গুৰুত্ব হ'ল—
১. শিক্ষাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ: কিধৰণৰ ব্যক্তি আৰু সমাজ গঢ়িব লাগে সেয়া নিৰ্ধাৰণ কৰে।
২. পাঠ্যক্ৰম নিৰ্বাচন: কোন জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতাক গুৰুত্ব দিব লাগে সেয়া নিৰ্ধাৰণত সহায় কৰে।
৩. শিক্ষণ পদ্ধতি: Lecture, Activity, Experience, Problem Solving আদি পদ্ধতি বাছনিৰ ভিত্তি প্ৰদান কৰে।
৪. শিক্ষকৰ ভূমিকা: শিক্ষক Instructor, Guide নে Facilitator হ'ব সেয়া দাৰ্শনিক দৃষ্টিভংগীৰ সৈতে জড়িত।
৫. শিক্ষাৰ্থীৰ ভূমিকা: শিশুক নিষ্ক্ৰিয় গ্ৰহীতা নে সক্ৰিয় শিক্ষাৰ্থী হিচাপে দেখা হ'ব তাৰ ধাৰণা দিয়ে।
৬. মূল্যবোধ: ন্যায়, স্বাধীনতা, সমতা, সত্য আৰু নৈতিকতাৰ বিষয়ে শিক্ষা কেনেকুৱা হ'ব সেয়া নিৰ্ধাৰণত সহায় কৰে।
৭. সমাজৰ সৈতে সম্পৰ্ক: শিক্ষাই সমাজ সংৰক্ষণ নে সামাজিক পৰিৱৰ্তন—কোন দিশত ভূমিকা ল'ব সেয়া বুজিবলৈ সহায় কৰে।
SCERT-ৰ S2.2 paper-টোৱেও student-teacher-সকলক education-ৰ philosophical, sociological আৰু historical dimensions বুজিবলৈ প্ৰস্তুত কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।
২। Idealism-ৰ শিক্ষাগত দৃষ্টিভংগী আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Idealism-এ মন, আদৰ্শ, সত্য আৰু মূল্যবোধক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়ে। এই দৰ্শন অনুসৰি শিক্ষা কেৱল তথ্য আহৰণ নহয়; ব্যক্তিৰ উচ্চ নৈতিক আৰু মানসিক গুণ বিকাশ কৰাও শিক্ষাৰ উদ্দেশ্য।
ইয়াৰ শিক্ষাগত বৈশিষ্ট্য—
১. সত্য, সৌন্দৰ্য আৰু নৈতিকতাৰ অনুসন্ধান।
২. চৰিত্ৰ গঠনৰ ওপৰত গুৰুত্ব।
৩. নৈতিক আৰু আধ্যাত্মিক মূল্যবোধ বিকাশ।
৪. শিক্ষকক আদৰ্শ ব্যক্তি আৰু পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে দেখা।
৫. সাহিত্য, দর্শন, নৈতিক শিক্ষা আৰু মানৱীয় বিষয়ক গুৰুত্ব।
৬. আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু অনুশাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব।
Idealism অনুসৰি শিক্ষা ব্যক্তিৰ ভিতৰৰ উন্নত গুণ আৰু সম্ভাৱনাসমূহ বিকশিত কৰা উচিত।
৩। Naturalism-ৰ শিক্ষাদৰ্শন আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Naturalism-এ প্ৰকৃতিক বাস্তৱতা আৰু শিশুৰ স্বাভাৱিক বিকাশক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়ে। Rousseau-ৰ শিক্ষাচিন্তাৰ সৈতে এই দৃষ্টিভংগীৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।
শিক্ষাক্ষেত্ৰত Naturalism-ৰ মূল নীতি—
১. শিশুক শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰত ৰখা।
২. বয়স আৰু বিকাশ অনুসৰি শিক্ষা দিয়া।
৩. অপ্রয়োজনীয় বাধা আৰু চাপ কমোৱা।
৪. প্ৰকৃতি আৰু বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ পৰা শিকিবলৈ দিয়া।
৫. মুখস্থ শিক্ষাৰ পৰিৱৰ্তে Direct Experience-ৰ ওপৰত গুৰুত্ব।
৬. শিশুৰ আগ্ৰহ আৰু স্বাধীনতাক সন্মান কৰা।
৭. শিক্ষকক নিয়ন্ত্ৰকৰ পৰিৱৰ্তে Guide হিচাপে দেখা।
Naturalism-এ আধুনিক Child-centred Education-ৰ বিকাশত উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ পেলাইছে।
৪। Pragmatism-ৰ শিক্ষাগত দৃষ্টিভংগী আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Pragmatism হৈছে অভিজ্ঞতা, কাৰ্য আৰু বাস্তৱ সমস্যা সমাধানক গুৰুত্ব দিয়া দৰ্শন। John Dewey-ৰ শিক্ষাচিন্তা Pragmatism-ৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত।
ইয়াৰ শিক্ষাগত বৈশিষ্ট্য—
১. Learning by Doing: শিক্ষাৰ্থীয়ে নিজে কাম কৰি শিকে।
২. Experience-based Learning: বাস্তৱ অভিজ্ঞতাক শিক্ষাৰ ভিত্তি কৰা।
৩. Problem Solving: সমস্যা চিনাক্ত আৰু সমাধানৰ মাধ্যমে শিকন।
৪. Child-centredness: শিশুৰ আগ্ৰহ আৰু প্রয়োজন বিবেচনা কৰা।
৫. Social Learning: সহযোগিতা আৰু দলীয় কামৰ ওপৰত গুৰুত্ব।
৬. Flexible Curriculum: পৰিৱৰ্তিত সমাজ আৰু শিক্ষাৰ্থীৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি পাঠ্যক্ৰম।
৭. Teacher as Facilitator: শিক্ষক দিশ-নিৰ্দেশক আৰু সহায়ক।
Pragmatism অনুসৰি শিক্ষা জীৱনৰ প্ৰস্তুতি মাত্ৰ নহয়; শিক্ষা নিজেই জীৱনৰ সক্ৰিয় অভিজ্ঞতা।
৫। Realism-ৰ শিক্ষাগত দৃষ্টিভংগী আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Realism অনুসৰি মানুহৰ চিন্তাৰ বাহিৰতো বাস্তৱ জগতৰ অস্তিত্ব আছে আৰু জ্ঞান বাস্তৱ জগতক পৰ্যবেক্ষণ আৰু অধ্যয়নৰ মাধ্যমে লাভ কৰিব পাৰি।
ইয়াৰ শিক্ষাগত বৈশিষ্ট্য—
১. বাস্তৱ আৰু বস্তুনিষ্ঠ জ্ঞানৰ ওপৰত গুৰুত্ব।
২. বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ গুৰুত্ব।
৩. Observation আৰু Experiment-ৰ ব্যৱহাৰ।
৪. ইন্দ্ৰিয় অভিজ্ঞতাক জ্ঞানৰ এটা গুরুত্বপূর্ণ উৎস হিচাপে ধৰা।
৫. বাস্তৱ জীৱনৰ বাবে উপযোগী শিক্ষা।
৬. শিক্ষাৰ্থীক বস্তু আৰু পৰিৱেশৰ সৈতে প্রত্যক্ষ যোগাযোগৰ সুযোগ দিয়া।
Realism-এ বিজ্ঞানভিত্তিক আৰু অভিজ্ঞতামূলক শিক্ষণ পদ্ধতিক শক্তিশালী ভিত্তি দিয়ে।
৬। Idealism, Naturalism আৰু Pragmatism-ৰ তুলনামূলক আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
| দিশ | Idealism | Naturalism | Pragmatism |
|---|---|---|---|
| মূল ভিত্তি | আদৰ্শ আৰু মূল্যবোধ | প্ৰকৃতি | অভিজ্ঞতা আৰু কাৰ্য |
| শিক্ষাৰ লক্ষ্য | চৰিত্ৰ আৰু নৈতিক বিকাশ | স্বাভাৱিক বিকাশ | সমস্যা সমাধান আৰু সামাজিক দক্ষতা |
| শিক্ষাৰ্থী | মূল্যবোধ গ্ৰহণকাৰী ব্যক্তি | শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু | সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী |
| শিক্ষক | আদৰ্শ আৰু পথপ্ৰদৰ্শক | Guide/Observer | Facilitator |
| পদ্ধতি | আলোচনা, আদৰ্শ, অধ্যয়ন | প্ৰত্যক্ষ অভিজ্ঞতা | Learning by Doing |
| পাঠ্যক্ৰম | মানৱীয় আৰু নৈতিক বিষয় | শিশুৰ আগ্ৰহ আৰু প্ৰকৃতি | অভিজ্ঞতা আৰু জীৱনভিত্তিক |
তিনিওটা দৰ্শনে শিক্ষাৰ পৃথক দিশৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। আধুনিক শিক্ষাত প্রয়োজন অনুসৰি বিভিন্ন দৰ্শনৰ উপযোগী ধাৰণা একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৭। শিক্ষাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণত দৰ্শনৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
শিক্ষাৰ লক্ষ্য কোনো সমাজৰ জীৱনদৰ্শন আৰু মূল্যবোধৰ সৈতে জড়িত। বিভিন্ন দৰ্শনে শিক্ষাৰ লক্ষ্য পৃথকভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰে।
Idealism: চৰিত্ৰ, নৈতিকতা আৰু আদৰ্শ ব্যক্তিত্ব গঠন।
Naturalism: শিশুৰ স্বাভাৱিক আৰু স্বাধীন বিকাশ।
Pragmatism: বাস্তৱ সমস্যা সমাধান আৰু সামাজিক দক্ষতা।
Realism: বাস্তৱ জ্ঞান আৰু জীৱনোপযোগী দক্ষতা।
আধুনিক সমাজত শিক্ষাৰ লক্ষ্যত ব্যক্তিগত বিকাশ, সামাজিক দায়িত্ব, স্বাধীন চিন্তা, দক্ষতা, ন্যায় আৰু গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধৰ সমন্বয় প্রয়োজন।
SCERT-ৰ official Unit 2-তো “Aims of Education (Aims and Values)”-ক প্ৰথম মূল বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
৮। শিক্ষা সামাজিক পৰিৱৰ্তন আৰু সামাজিক ৰূপান্তৰৰ মাধ্যম কেনেকৈ?
উত্তৰঃ
শিক্ষা কেৱল সমাজৰ বৰ্তমান সংস্কৃতি নতুন প্ৰজন্মলৈ প্ৰেৰণ নকৰে; সমাজৰ অন্যায় আৰু বৈষম্যক চিনাক্ত কৰি ইতিবাচক পৰিৱৰ্তন আনিবলৈও সহায় কৰিব পাৰে।
শিক্ষাই—
১. কুসংস্কাৰ আৰু অন্ধবিশ্বাসৰ বিপৰীতে যুক্তিবোধ গঢ়ে।
২. সামাজিক সমতাৰ বিষয়ে সচেতনতা বৃদ্ধি কৰে।
৩. বৈষম্য আৰু অন্যায় চিনাক্ত কৰিবলৈ সহায় কৰে।
৪. গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ বিকশিত কৰে।
৫. জ্ঞান আৰু দক্ষতাৰ মাধ্যমে জীৱনৰ সুযোগ বৃদ্ধি কৰে।
৬. Gender, caste, creed আদি ভিত্তিত বৈষম্য কমোৱাৰ মনোভাৱ গঢ়ে।
৭. অধিক ন্যায়সংগত সমাজ গঢ়াত নাগৰিকক অংশগ্ৰহণৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰে।
Education for Social Change and Social Transformation SCERT-ৰ বৰ্তমান Unit 2-ৰ এটা মূল বিষয়।
৯। শিক্ষা, সমতা আৰু সামাজিক বৈচিত্ৰ্যৰ সম্পৰ্ক আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
সমাজত ভাষা, সংস্কৃতি, ধৰ্ম, সামাজিক গোট, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বিভিন্ন জীৱন-অভিজ্ঞতাৰ বৈচিত্ৰ্য থাকে। শিক্ষাই এই বৈচিত্ৰ্যক সন্মান কৰাৰ লগতে সকলো শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে ন্যায়সংগত সুযোগ নিশ্চিত কৰা উচিত।
ইয়াৰ বাবে—
১. সকলো শিক্ষাৰ্থীক সমান মৰ্যাদা দিব লাগে।
২. সামাজিক বা আৰ্থিক পটভূমিৰ বাবে বঞ্চিত কৰিব নালাগে।
৩. প্রয়োজন অনুসৰি অধিক সহায়ৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে।
৪. বিভিন্ন ভাষা আৰু সংস্কৃতিক Classroom Resource হিচাপে স্বীকাৰ কৰিব লাগে।
৫. শিক্ষণ সামগ্ৰী বৈষম্যমুক্ত হ'ব লাগে।
৬. সম্পদ আৰু সুযোগৰ অসম বণ্টনৰ প্ৰভাৱ চিনাক্ত কৰিব লাগে।
SCERT Unit 2.3-ত social diversity and equality, inequality in resources and opportunities, আৰু gender, caste, creed-ভিত্তিক discrimination বিশেষভাৱে অধ্যয়ন কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।
১০। বিদ্যালয়ত বৈষম্যমূলক আচৰণে শিক্ষাৰ্থীৰ ওপৰত কি প্ৰভাৱ পেলায়? শিক্ষকজনে কি কৰিব লাগে?
উত্তৰঃ
বিদ্যালয়ত Gender, caste, creed, ভাষা, আৰ্থিক অৱস্থা বা অন্য সামাজিক পৰিচয়ৰ ভিত্তিত বৈষম্য কৰিলে শিক্ষাৰ্থীৰ আত্মবিশ্বাস, অংশগ্ৰহণ আৰু শিকনত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।
ইয়াৰ ফলত—
১. শিক্ষাৰ্থীয়ে নিজকে বঞ্চিত অনুভৱ কৰিব পাৰে।
২. Classroom Participation কমিব পাৰে।
৩. শিকনৰ আগ্ৰহ কমিব পাৰে।
৪. সহপাঠীৰ মাজত বিভাজন সৃষ্টি হ'ব পাৰে।
৫. অসমতা আৰু stereotype শক্তিশালী হ'ব পাৰে।
শিক্ষকে সকলোৰে প্ৰতি সন্মানজনক আৰু ন্যায়সংগত আচৰণ কৰিব লাগে, সহযোগিতামূলক কাৰ্য আয়োজন কৰিব লাগে আৰু কোনো বৈষম্যমূলক মন্তব্য বা আচৰণক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰিব নালাগে। SCERT-ৰ official Unit 2-ত discriminatory practices in schools, community and society-ক স্পষ্টকৈ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
১১। শিক্ষাৰ দাৰ্শনিক দৃষ্টিভংগীয়ে শিক্ষকজনক কেনেদৰে সহায় কৰে?
উত্তৰঃ
দাৰ্শনিক বোধে শিক্ষকক কেৱল “কি পঢ়াম?” নহয়, “কিয় পঢ়াম?” আৰু “কেনেকৈ পঢ়াম?” সেই প্ৰশ্নবোৰৰো উত্তৰ বিচাৰিবলৈ সহায় কৰে।
ই শিক্ষকক—
১. শিক্ষাৰ উদ্দেশ্য স্পষ্ট কৰিবলৈ সহায় কৰে।
২. শিশুৰ প্ৰকৃতি আৰু প্রয়োজন বুজিবলৈ সহায় কৰে।
৩. উপযুক্ত Teaching Method নিৰ্বাচন কৰিবলৈ সহায় কৰে।
৪. শিক্ষক-শিক্ষাৰ্থীৰ সম্পর্ক উন্নত কৰিবলৈ সহায় কৰে।
৫. নৈতিক আৰু সামাজিক মূল্যবোধৰ বিষয়ে সচেতন কৰে।
৬. বৈষম্যমুক্ত Classroom গঢ়িবলৈ সহায় কৰে।
৭. নিজৰ শিক্ষা-সম্পৰ্কীয় ধাৰণা সমালোচনামূলকভাৱে পৰীক্ষা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে।
✍️AI Generated Question Answer
