Chapter 2
"পৰিৱেশ বুজা / পৰিৱেশৰ উপলব্ধি (Understanding Environment)"
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ১ নম্বৰ
১। পৰিৱেশ কি?
উত্তৰঃ জীৱক আগুৰি থকা আৰু তাৰ জীৱন, বিকাশ আৰু কাৰ্যকলাপক প্ৰভাৱিত কৰা সকলো জৈৱিক, অজৈৱিক, সামাজিক আৰু মানৱ-নিৰ্মিত উপাদানৰ সমষ্টিক পৰিৱেশ বোলে।
২। পৰিৱেশৰ দুটা প্ৰধান প্ৰকাৰ কি কি?
উত্তৰঃ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু মানৱ-নিৰ্মিত পৰিৱেশ।
৩। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ কি?
উত্তৰঃ বায়ু, পানী, মাটি, পাহাৰ, নদী, উদ্ভিদ আৰু জীৱ-জন্তু আদি প্ৰাকৃতিক উপাদানে গঠিত পৰিৱেশক প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ বোলে।
৪। সামাজিক পৰিৱেশ কি?
উত্তৰঃ পৰিয়াল, সমাজ, সামাজিক সম্পৰ্ক, ৰীতি-নীতি, মূল্যবোধ আৰু সামাজিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহে গঠন কৰা পৰিৱেশক সামাজিক পৰিৱেশ বোলে।
৫। মানৱ-নিৰ্মিত পৰিৱেশ কি?
উত্তৰঃ মানুহে সৃষ্টি কৰা ঘৰ, পথ, দলং, বিদ্যালয়, নগৰ, কাৰখানা আদি উপাদানে গঠিত পৰিৱেশক মানৱ-নিৰ্মিত পৰিৱেশ বোলে।
৬। Climate Change কি?
উত্তৰঃ দীৰ্ঘ সময় ধৰি পৃথিৱীৰ তাপমাত্রা, বৰষুণ, বতাহ আদি জলবায়ুগত বৈশিষ্ট্যত হোৱা উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তনক Climate Change বোলে।
৭। Global Warming কি?
উত্তৰঃ Greenhouse Gas-ৰ বৃদ্ধিৰ ফলত পৃথিৱীৰ গড় তাপমাত্রা দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে বৃদ্ধি পোৱাকে Global Warming বোলে।
৮। Ozone Layer কি?
উত্তৰঃ বায়ুমণ্ডলৰ Stratosphere-ত থকা Ozone-সমৃদ্ধ স্তৰক Ozone Layer বোলে, যিয়ে সূৰ্যৰ ক্ষতিকাৰক অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মিৰ বহু অংশ শোষণ কৰে।
৯। Pollution কি?
উত্তৰঃ পৰিৱেশত ক্ষতিকাৰক পদাৰ্থ বা শক্তিৰ উপস্থিতিৰ ফলত পৰিৱেশৰ স্বাভাৱিক গুণ নষ্ট হোৱাকে Pollution বোলে।
১০। Disaster বা দুৰ্যোগ কি?
উত্তৰঃ মানুহ, সম্পত্তি, পৰিৱেশ আৰু স্বাভাৱিক জীৱনযাত্ৰাত বৃহৎ ক্ষতি বা বিঘিনি সৃষ্টি কৰা ঘটনাক দুৰ্যোগ বোলে।
১১। Hazard কি?
উত্তৰঃ মানুহ, সম্পত্তি বা পৰিৱেশৰ ক্ষতি কৰিব পৰা সম্ভাব্য বিপজ্জনক ঘটনা বা অৱস্থাক Hazard বোলে।
১২। Vulnerability কি?
উত্তৰঃ কোনো ব্যক্তি বা সমাজ দুৰ্যোগৰ ক্ষতিৰ প্ৰতি কিমান অসুৰক্ষিত বা সহজে প্ৰভাৱিত হ'ব পাৰে সেই অৱস্থাক Vulnerability বোলে।
১৩। DRR-ৰ পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ Disaster Risk Reduction।
১৪। School Safety কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ শিক্ষাৰ্থী, শিক্ষক আৰু কৰ্মচাৰীক দুৰ্যোগ আৰু অন্যান্য বিপদৰ পৰা সুৰক্ষিত ৰাখিবলৈ গ্ৰহণ কৰা ব্যৱস্থা আৰু প্ৰস্তুতিক School Safety বোলে।
১৫। Health কি?
উত্তৰঃ শাৰীৰিক, মানসিক আৰু সামাজিকভাৱে সুস্থ অৱস্থাক Health বোলে।
১৬। Hygiene কি?
উত্তৰঃ স্বাস্থ্য বজাই ৰাখিবলৈ পালন কৰা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্ন আৰু স্বাস্থ্যকৰ অভ্যাসসমূহক Hygiene বোলে।
১৭। প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ বানপানী।
১৮। মানৱসৃষ্ট দুৰ্যোগৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ পথ দুৰ্ঘটনা।
১৯। অসমৰ এটা সাধাৰণ প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ কি?
উত্তৰঃ বানপানী।
২০। Bordoichila কি?
উত্তৰঃ অসমত সাধাৰণতে বসন্তকালত হোৱা প্রবল বজ্ৰ-ধুমুহাক Bordoichila বুলি কোৱা হয়।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ২/৩ নম্বৰ
১। পৰিৱেশৰ প্রধান উপাদানসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ পৰিৱেশক বহলভাৱে তলৰ অংশসমূহত বুজিব পাৰি—
১. প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ — বায়ু, পানী, মাটি, উদ্ভিদ, জীৱ-জন্তু আদি।
২. সামাজিক-সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ — পৰিয়াল, সমাজ, ভাষা, ৰীতি-নীতি, সংস্কৃতি আদি।
৩. মানৱ-নিৰ্মিত পৰিৱেশ — ঘৰ, পথ, দলং, কাৰখানা, নগৰ আদি।
২। প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱ-নিৰ্মিত পৰিৱেশৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
| প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ | মানৱ-নিৰ্মিত পৰিৱেশ |
|---|---|
| প্ৰাকৃতিকভাৱে সৃষ্টি হয়। | মানুহে নিৰ্মাণ কৰে। |
| নদী, পাহাৰ, বন আদি ইয়াৰ উদাহৰণ। | ঘৰ, পথ, দলং আদি ইয়াৰ উদাহৰণ। |
| প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ ফল। | মানুহৰ প্রয়োজন আৰু কাৰ্যৰ ফল। |
৩। Climate Change-ৰ তিনিটা প্ৰভাৱ লিখা।
উত্তৰঃ
১. তাপমাত্রাৰ বৃদ্ধি আৰু অস্বাভাৱিক গৰম।
২. বৰষুণৰ ধৰণ আৰু সময়ত পৰিৱৰ্তন।
৩. বান, খৰাং আৰু অন্যান্য চরম বতৰৰ ঘটনাৰ ঝুঁকি বৃদ্ধি।
Climate Change আৰু ইয়াৰ মানুহৰ জীৱনৰ ওপৰত প্ৰভাৱ Unit 2-ৰ এটা কেন্দ্ৰীয় বিষয়।
৪। Global Warming-ৰ প্ৰধান কাৰণ কি?
উত্তৰঃ কয়লা, তেল আৰু গেছৰ দৰে জীৱাশ্ম ইন্ধন জ্বলোৱা, বন ধ্বংস আৰু কিছুমান ঔদ্যোগিক কাৰ্যৰ ফলত Carbon Dioxide আৰু অন্যান্য Greenhouse Gas বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ফলত পৃথিৱীৰ তাপমাত্রা বৃদ্ধি হয়।
৫। Ozone Layer-ৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰঃ Ozone Layer-এ সূৰ্যৰ ক্ষতিকাৰক অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মিৰ অধিকাংশ শোষণ কৰি পৃথিৱীৰ জীৱজগতক সুৰক্ষা দিয়ে। সেয়ে Ozone Layer ক্ষয় হোৱাটো জীৱ আৰু স্বাস্থ্যৰ বাবে চিন্তাৰ বিষয়।
৬। Hazard আৰু Disaster-ৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ Hazard হৈছে ক্ষতি কৰিব পৰা সম্ভাব্য বিপদ। Disaster হৈছে সেই বিপদে মানুহ আৰু সমাজৰ স্বাভাৱিক কাৰ্যক্ষমতাত বৃহৎ ক্ষতি বা বিঘিনি সৃষ্টি কৰা অৱস্থা।
৭। Vulnerability-ৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ Vulnerability হৈছে কোনো মানুহ, অঞ্চল বা সমাজ Hazard-ৰ ক্ষতিৰ প্ৰতি কিমান অসুৰক্ষিত সেই অৱস্থা। দৰিদ্ৰতা, দুৰ্বল ঘৰ, সচেতনতাৰ অভাৱ বা বিপজ্জনক স্থানত বসবাসে Vulnerability বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
৮। Disaster Risk Reduction-ৰ উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ DRR-ৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিপদ আগতে চিনাক্ত কৰা, প্ৰস্তুতি বৃদ্ধি কৰা আৰু দুৰ্যোগৰ সম্ভাব্য ক্ষতি কমোৱা।
৯। স্বাস্থ্য আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ মাজত সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰঃ হাত ধোৱা, পৰিষ্কাৰ পানী ব্যৱহাৰ, খাদ্য পৰিষ্কাৰ ৰখা আৰু চৌপাশ পৰিষ্কাৰ ৰখাৰ দৰে স্বাস্থ্যকৰ অভ্যাসে বহু ৰোগৰ ঝুঁকি কমায়। সেয়ে Hygiene সুস্বাস্থ্য বজাই ৰখাৰ এটা মূল উপাদান।
১০। Natural Disaster আৰু Man-made Disaster-ৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ Natural Disaster মূলতঃ প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত, যেনে বানপানী, ভূমিকম্প, খৰাং। Man-made Disaster মানুহৰ কাৰ্য, ভুল বা প্ৰযুক্তিগত সমস্যাৰ সৈতে জড়িত হ'ব পাৰে, যেনে পথ দুৰ্ঘটনা, বিস্ফোৰণ বা কিছুমান অগ্নিকাণ্ড।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ৪/৫ নম্বৰ
১। পৰিৱেশ কি? পৰিৱেশৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
পৰিৱেশ হৈছে জীৱক আগুৰি থকা আৰু তাৰ জীৱন, বিকাশ আৰু আচৰণক প্ৰভাৱিত কৰা সকলো বাহ্যিক উপাদান আৰু অৱস্থাৰ সমষ্টি। মানুহ আৰু পৰিৱেশ পৰস্পৰ নিৰ্ভৰশীল।
পৰিৱেশক তলৰ ধৰণে বুজিব পাৰি—
১. প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ:
বায়ু, পানী, মাটি, সূৰ্যৰ পোহৰ, নদী, পাহাৰ, বন, উদ্ভিদ আৰু জীৱ-জন্তু আদি ইয়াৰ অন্তৰ্গত।
২. সামাজিক পৰিৱেশ:
পৰিয়াল, বিদ্যালয়, সমাজ, সামাজিক সম্পৰ্ক, পেচা, নিয়ম আৰু সামাজিক প্ৰতিষ্ঠান ইয়াৰ অন্তৰ্গত।
৩. সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ:
ভাষা, খাদ্যাভ্যাস, পোছাক, উৎসৱ, ধৰ্ম, শিল্প, সংগীত আৰু ৰীতি-নীতি আদি ইয়াৰ অংশ।
৪. মানৱ-নিৰ্মিত পৰিৱেশ:
মানুহে নিজৰ প্রয়োজন অনুসৰি সৃষ্টি কৰা ঘৰ, পথ, দলং, যান-বাহন, কাৰখানা, নগৰ আৰু প্ৰযুক্তিগত ব্যৱস্থা ইয়াৰ অন্তৰ্গত।
এই সকলো দিশৰ মাজত ঘনিষ্ঠ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক আছে। SCERT-ৰ revised syllabus-ত Environment and its types Unit 2.1 হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত।
২। Climate Change কি? মানুহৰ জীৱনত ইয়াৰ প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Climate Change হৈছে বহু বছৰ ধৰি পৃথিৱী বা কোনো অঞ্চলৰ তাপমাত্রা, বৰষুণ, বতাহ আৰু অন্যান্য জলবায়ুগত বৈশিষ্ট্যত হোৱা দীৰ্ঘম্যাদী পৰিৱৰ্তন।
মানৱসৃষ্ট Greenhouse Gas-ৰ বৃদ্ধি বৰ্তমানৰ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ এটা মুখ্য কাৰণ।
ইয়াৰ প্ৰভাৱসমূহ—
১. গড় তাপমাত্রা বৃদ্ধি।
২. অস্বাভাৱিক গৰমৰ ঘটনা বৃদ্ধি।
৩. বৰষুণৰ সময় আৰু পৰিমাণৰ ধৰণ সলনি।
৪. কিছুমান অঞ্চলত বান আৰু কিছুমানত খৰাংৰ ঝুঁকি বৃদ্ধি।
৫. কৃষি আৰু খাদ্য উৎপাদনত প্ৰভাৱ।
৬. পানীৰ উপলব্ধতাত সমস্যা।
৭. জীৱ-বৈচিত্ৰ্য আৰু Ecosystem-ত প্ৰভাৱ।
৮. Heat-related illness আৰু কিছুমান ৰোগৰ ঝুঁকি বৃদ্ধি।
৯. জীৱিকা আৰু বাসস্থানত প্ৰভাৱ।
SCERT syllabus-ত Climate Change-ৰ সৈতে Global Warming, Ozone Layer Depletion, Natural Calamities, Health Hazard আৰু Pollution-ক বিশেষভাৱে অধ্যয়ন কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।
৩। Global Warming কি? ইয়াৰ কাৰণ আৰু প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Global Warming হৈছে পৃথিৱীৰ গড় তাপমাত্রা দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে বৃদ্ধি পোৱা প্ৰক্ৰিয়া। Greenhouse Effect স্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়া হ'লেও মানুহৰ কাৰ্যৰ ফলত Greenhouse Gas বৃদ্ধি পালে অতিৰিক্ত তাপ বায়ুমণ্ডলত ধৰি থাকে।
মুখ্য কাৰণ—
১. জীৱাশ্ম ইন্ধন জ্বলোৱা।
২. বন ধ্বংস।
৩. ঔদ্যোগিক কাৰ্যকলাপ।
৪. যান-বাহনৰ পৰা হোৱা নিৰ্গমন।
৫. কিছুমান কৃষি আৰু ভূমি ব্যৱহাৰৰ পদ্ধতি।
প্ৰভাৱ—
১. অস্বাভাৱিক তাপ বৃদ্ধি।
২. হিমবাহ আৰু বৰফ গলনৰ গতি বৃদ্ধি।
৩. সমুদ্ৰপৃষ্ঠ বৃদ্ধিৰ ঝুঁকি।
৪. বৰষুণ আৰু বতৰৰ ধৰণ সলনি।
৫. কৃষি আৰু জলসম্পদত প্ৰভাৱ।
৬. জীৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ওপৰত চাপ।
৭. স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ ঝুঁকি বৃদ্ধি।
সেয়ে Greenhouse Gas নিৰ্গমন হ্ৰাস আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ দায়িত্বশীল ব্যৱহাৰ প্রয়োজন।
৪। Ozone Layer Depletion কি? ইয়াৰ কাৰণ আৰু প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Ozone Layer হৈছে Stratosphere-ত থকা Ozone-সমৃদ্ধ এটা অঞ্চল, যিয়ে সূৰ্যৰ ক্ষতিকাৰক ultraviolet radiation-ৰ অধিকাংশ শোষণ কৰে।
Ozone Layer Depletion মানে এই স্তৰত Ozone-ৰ পৰিমাণ কমি যোৱা।
ইয়াৰ মুখ্য কাৰণ ঐতিহাসিকভাৱে CFCs আৰু কিছুমান অন্যান্য ozone-depleting substances-ৰ নিৰ্গমন।
প্ৰভাৱ—
১. পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠলৈ অধিক UV radiation আহিব পাৰে।
২. মানুহৰ ত্বক আৰু চকুত ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱৰ ঝুঁকি বৃদ্ধি পায়।
৩. উদ্ভিদৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।
৪. জলজ Ecosystem-ৰ ক্ষুদ্র জীৱৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।
সেয়ে Ozone Layer সুৰক্ষা কৰাটো বিশ্বব্যাপী পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।
৫। Pollution কি? ইয়াৰ প্ৰকাৰ আৰু প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
পৰিৱেশত ক্ষতিকাৰক পদাৰ্থ বা শক্তি যোগ হৈ বায়ু, পানী, মাটি বা জীৱজগতৰ স্বাভাৱিক অৱস্থা নষ্ট কৰাকে Pollution বোলে।
মূল প্ৰকাৰ—
১. বায়ু প্ৰদূষণ: ধোঁৱা, ক্ষতিকাৰক গেছ আৰু সূক্ষ্ম কণিকাৰ মাধ্যমে বায়ু দূষিত হোৱা।
২. পানী প্ৰদূষণ: বর্জ্য, নলা-পানী বা ক্ষতিকাৰক পদাৰ্থ পানীত মিহলি হোৱা।
৩. মাটি প্ৰদূষণ: বর্জ্য আৰু বিভিন্ন ক্ষতিকাৰক পদাৰ্থৰ ফলত মাটিৰ গুণ নষ্ট হোৱা।
৪. শব্দ প্ৰদূষণ: অত্যধিক বা অনাকাঙ্ক্ষিত শব্দৰ ফলত হোৱা সমস্যা।
প্ৰদূষণে মানুহৰ স্বাস্থ্য, উদ্ভিদ, জীৱ-জন্তু আৰু সামগ্ৰিক Ecosystem-ৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
৬। Disaster, Hazard আৰু Vulnerability-ৰ ধাৰণা ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ
এই তিনিটা ধাৰণা Disaster Management-ৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ।
Hazard:
ক্ষতি কৰিব পৰা সম্ভাব্য ঘটনা বা অৱস্থা। যেনে—ভূমিকম্প, বান, ধুমুহা।
Vulnerability:
কোনো ব্যক্তি বা সমাজ সেই বিপদৰ ক্ষতিৰ প্ৰতি কিমান অসুৰক্ষিত সেই অৱস্থা। উদাহৰণস্বৰূপে বানপ্ৰৱণ অঞ্চলৰ দুৰ্বল ঘৰ অধিক vulnerable হ'ব পাৰে।
Disaster:
যেতিয়া Hazard-এ Vulnerable মানুহ বা অঞ্চলত বৃহৎ ক্ষতি কৰি স্বাভাৱিক জীৱনযাত্ৰা আৰু স্থানীয় সামৰ্থ্যক গুৰুতৰভাৱে বিঘ্নিত কৰে, তেতিয়া তাক Disaster বুলি কোৱা হয়।
সেয়ে সকলো Hazard স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে Disaster নহয়। Risk কমাবলৈ Vulnerability হ্ৰাস আৰু Preparedness বৃদ্ধি কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
৭। Disaster Risk Reduction কি? ইয়াৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Disaster Risk Reduction বা DRR হৈছে দুৰ্যোগ হোৱাৰ আগতে Hazard, Exposure আৰু Vulnerability চিনাক্ত কৰি সম্ভাব্য ক্ষতি কমাবলৈ গ্ৰহণ কৰা নীতি, প্ৰস্তুতি আৰু কাৰ্যসমূহ।
DRR-ৰ গুৰুত্ব—
১. মানুহৰ জীৱন ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে।
২. সম্পত্তিৰ ক্ষতি হ্ৰাস কৰে।
৩. বিদ্যালয় আৰু সমাজক দুৰ্যোগৰ বাবে অধিক প্ৰস্তুত কৰে।
৪. বিপদৰ বিষয়ে আগতীয়াকৈ সচেতনতা বৃদ্ধি কৰে।
৫. দুৰ্যোগৰ সময়ত সঠিক সিদ্ধান্ত লোৱাত সহায় কৰে।
৬. Recovery অধিক সুশৃঙ্খল কৰিব পাৰে।
SCERT revised syllabus-ত Disaster Risk Reduction আৰু School Safety Unit 2-ৰ মূল ধাৰণা হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত।
৮। প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱসৃষ্ট দুৰ্যোগসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
দুৰ্যোগক কাৰণৰ ভিত্তিত বহলভাৱে Natural আৰু Human-made Disaster হিচাপে ভাগ কৰিব পাৰি।
প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ—
১. বানপানী
২. ভূমিকম্প
৩. ভূমিস্খলন
৪. খৰাং
৫. Forest Fire
৬. Tsunami
৭. ধুমুহা/Bordoichila
মানৱসৃষ্ট দুৰ্যোগ—
১. পথ দুৰ্ঘটনা
২. বিস্ফোৰণ
৩. কিছুমান অগ্নিকাণ্ড
৪. ঔদ্যোগিক দুৰ্ঘটনা
৫. ৰাসায়নিক বা প্ৰযুক্তিগত দুৰ্ঘটনা
SCERT-ৰ syllabus-ত বিশেষকৈ Flood, Earthquake, Landslides, Drought, Forest Fire, Tsunami, Bordoichila-ৰ লগতে Water Logging, Road Accidents, Explosion আৰু Fire-ৰ দৰে ঘটনাৰ অধ্যয়ন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
৯। অসমৰ প্ৰেক্ষাপটত বানপানীৰ কাৰণ আৰু প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
অসমত বানপানী এক পুনৰাবৃত্ত প্ৰাকৃতিক সমস্যা। ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক নদী ব্যৱস্থাৰ লগতে বহু উপনদীয়ে ৰাজ্যখনৰ জীৱন আৰু অৰ্থনীতিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
বানৰ সম্ভাব্য কাৰণসমূহ—
১. অত্যধিক বৰষুণ।
২. নদীৰ পানীৰ স্তৰ বৃদ্ধি।
৩. নদীত পলস জমা আৰু প্ৰবাহৰ পৰিৱৰ্তন।
৪. পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ পৰা তীব্ৰ পানীৰ প্ৰবাহ।
৫. জলনিকাশী সমস্যাই কিছুমান অঞ্চলৰ বান/জলাবদ্ধতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
প্ৰভাৱ—
১. ঘৰ-বাৰী আৰু সম্পত্তিৰ ক্ষতি।
২. কৃষি আৰু পশুধনৰ ক্ষতি।
৩. যাতায়াত আৰু শিক্ষাত বিঘিনি।
৪. নিৰাপদ পানী আৰু স্বাস্থ্য সমস্যা।
৫. মানুহৰ অস্থায়ী স্থানান্তৰ।
৬. মাটিৰ খহনীয়া আৰু জীৱিকাত প্ৰভাৱ।
সেয়ে স্থানীয় পৰিৱেশ আৰু দুৰ্যোগৰ বাস্তৱ উদাহৰণ EVS-ৰ সৈতে সংযোগ কৰাটো বিশেষ উপযোগী।
১০। School Safety কি? বিদ্যালয়ত ইয়াৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
School Safety মানে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষাৰ্থী, শিক্ষক আৰু কৰ্মচাৰীক দুৰ্যোগ, দুৰ্ঘটনা আৰু অন্যান্য বিপদৰ পৰা সুৰক্ষিত ৰখাৰ বাবে পৰিকল্পিত ব্যৱস্থা।
ইয়াৰ গুৰুত্ব—
১. বিদ্যালয়ৰ সম্ভাব্য Hazard চিনাক্ত কৰাত সহায় কৰে।
২. শিক্ষাৰ্থীক দুৰ্যোগৰ সময়ত শান্ত আৰু সঠিক আচৰণৰ বিষয়ে সচেতন কৰে।
৩. Emergency যোগাযোগ আৰু দায়িত্ব আগতীয়াকৈ স্পষ্ট কৰি ৰাখে।
৪. বিদ্যালয় চৌহদ অধিক সুৰক্ষিত কৰি তোলে।
৫. Disaster Awareness বৃদ্ধি কৰে।
৬. শিক্ষক, শিক্ষাৰ্থী আৰু Community-ৰ মাজত সহযোগিতা গঢ়ে।
বিদ্যালয়ৰ Safety Education-ত বয়সোপযোগী সচেতনতা, সুৰক্ষিত স্থান চিনাক্তকৰণ আৰু বিদ্যালয়ৰ অনুমোদিত emergency plan-ৰ সৈতে পৰিচয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি। SCERT syllabus-ত School Safety-ৰ ধাৰণা স্পষ্টভাৱে Unit 2.3-ত আছে।
১১। Health and Hygiene-ৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
সুস্বাস্থ্য আৰু ভাল Hygiene শিক্ষাৰ্থীৰ শিকন আৰু সামগ্ৰিক বিকাশৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।
ইয়াৰ বাবে—
১. পৰিষ্কাৰ পানী ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।
২. খাবৰ আগতে আৰু প্রয়োজনীয় সময়ত হাত পৰিষ্কাৰ কৰা উচিত।
৩. পৰিষ্কাৰ আৰু স্বাস্থ্যসম্মত পৰিৱেশ বজাই ৰাখিব লাগে।
৪. স্বাস্থ্যকৰ খাদ্যাভ্যাস গঢ়িব লাগে।
৫. বিশুদ্ধ পানী আৰু পৰিষ্কাৰ sanitation-ৰ সুবিধা থাকিব লাগে।
৬. অসুস্থ হ'লে বিশ্বস্ত প্ৰাপ্তবয়স্ক/অভিভাৱক আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ সহায় লোৱা উচিত।
Health and Hygiene-ৰ বিষয়ে সচেতনতা শিশুক নিজৰ আৰু সমাজৰ সুস্বাস্থ্যৰ প্ৰতি দায়িত্বশীল কৰি তোলে।
১২। Climate Change আৰু Disaster-ৰ বিষয়ে শিক্ষাৰ্থীৰ মাজত সচেতনতা গঢ়াত শিক্ষকজনৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
শিক্ষকজনে ভয় সৃষ্টি নকৰি বয়সোপযোগী আৰু বাস্তৱভিত্তিক পদ্ধতিৰে পৰিৱেশ আৰু দুৰ্যোগ সম্পৰ্কীয় শিক্ষা দিব লাগে।
শিক্ষকে—
১. স্থানীয় পৰিৱেশৰ উদাহৰণ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।
২. Climate Change-ৰ কাৰণ আৰু প্ৰভাৱ সহজ ভাষাত বুজাব পাৰে।
৩. Project, Poster, Survey আৰু Discussion আয়োজন কৰিব পাৰে।
৪. পানী আৰু শক্তি সংৰক্ষণৰ অভ্যাস উৎসাহিত কৰিব পাৰে।
৫. বিদ্যালয়ৰ Safety Plan-ৰ বিষয়ে বয়সোপযোগীভাৱে সচেতন কৰিব পাৰে।
৬. Health আৰু Hygiene-ৰ ভাল অভ্যাস গঢ়িব পাৰে।
৭. বৈজ্ঞানিক তথ্য আৰু ভুল ধাৰণাৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজাব পাৰে।
৮. স্থানীয় পৰিৱেশ সমস্যা চিনাক্ত কৰি সমাধানমূলক চিন্তা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিব পাৰে।
SCERT-ৰ paper-ৰ practicum guidance-তো student-teacher-সকলক Climate Change আৰু ইয়াৰ মানুহৰ জীৱনৰ ওপৰত প্ৰভাৱ লৈ local campaign, field-based activity আৰু case study কৰাৰ বাবে উৎসাহিত কৰা হৈছে।
✍️AI Generated Question Answer
