SCERT Assam D El Ed 4th Semester School Culture, Process, Leadership for Transformation and Teachers' Professional Development Chapter 1 Solution | D El Ed 4th Sem School Culture, Process, Leadership for Transformation and Teachers' Professional Development Chapter 1 "Structure of Indian Education system" Question Answer

  Chapter 1 

"Structure of Indian Education system"

অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ১ নম্বৰ

১। Education System কি?
উত্তৰঃ শিক্ষাৰ লক্ষ্য, প্রতিষ্ঠান, প্রশাসন, পাঠ্যক্রম, শিক্ষক, শিক্ষাৰ্থী আৰু অন্যান্য সংস্থাক সংগঠিত কৰা সামগ্ৰিক ব্যৱস্থাক Eacation System বোলে।

২। ভাৰতীয় শিক্ষাৰ প্ৰাচীন কেন্দ্রৰ এটা নাম লিখা।
উত্তৰঃ নালন্দা।

৩। Gurukul System কি?
উত্তৰঃ প্রাচীন ভাৰতত শিক্ষাৰ্থীয়ে গুৰুৰ আশ্ৰমত থাকি শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা পদ্ধতিক Gurukul System বোলে।

৪। প্রাচীন ভাৰতীয় শিক্ষাৰ মূল লক্ষ্য কি আছিল?
উত্তৰঃ জ্ঞান, চরিত্র, নৈতিকতা আৰু ব্যক্তিত্বৰ সামগ্ৰিক বিকাশ।

৫। Buddhist Education-ৰ দুটা প্রধান কেন্দ্রৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ নালন্দা আৰু বিক্রমশীলা।

৬। Colonial Education কি?
উত্তৰঃ ব্রিটিশ শাসনৰ সময়ত ভাৰতত গঢ়ি উঠা formal education system-ক Colonial Education বোলে।

৭। আধুনিক ভাৰতীয় শিক্ষা ব্যৱস্থা কেতিয়া অধিক বিস্তৃত হয়?
উত্তৰঃ স্বাধীনতাৰ পিছত।

৮। NEP-ৰ পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ National Education Policy।

৯। NEP 2020-ত school education-ৰ curricular structure কি?
উত্তৰঃ 5+3+3+4 structure।

১০। Government School কি?
উত্তৰঃ চৰকাৰৰ দ্বাৰা পরিচালিত আৰু অর্থায়িত বিদ্যালয়ক Government School বোলে।

১১। Government-Aided School কি?
উত্তৰঃ যি বিদ্যালয় private management-এ চলায় কিন্তু চৰকাৰৰ পৰা financial assistance লাভ কৰে তাক Government-Aided School বোলে।

১২। Private School কি?
উত্তৰঃ Private individual, trust, society বা organisation-ৰ দ্বাৰা পরিচালিত বিদ্যালয়ক Private School বোলে।

১৩। Local Body School কি?
উত্তৰঃ স্থানীয় প্রশাসনিক সংস্থা বা local authority-ৰ অধীনত পরিচালিত বিদ্যালয়ক Local Body School বোলে।

১৪। School Management কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ human, physical, academic আৰু financial resources সুষ্ঠুভাৱে পরিচালনা কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক School Management বোলে।

১৫। Educational Administration কি?
উত্তৰঃ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ planning, organisation, implementation, supervision আৰু evaluation-ৰ সামগ্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াক Educational Administration বোলে।

১৬। Academic Functionary কি?
উত্তৰঃ শিক্ষাৰ গুণগত মান, curriculum, pedagogy, teacher support আৰু academic supervision-ৰ সৈতে জড়িত কৰ্মকৰ্তাক Academic Functionary বোলে।

১৭। Administrative Functionary কি?
উত্তৰঃ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ প্রশাসনিক planning, implementation, monitoring আৰু management-ৰ সৈতে জড়িত কৰ্মকৰ্তাক Administrative Functionary বোলে।

১৮। SCERT-ৰ পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ State Council of Educational Research and Training।

১৯। DIET-ৰ পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ District Institute of Education and Training।

২০। Community Participation কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাৰ প্ৰক্ৰিয়াত অভিভাৱক আৰু স্থানীয় সমাজৰ সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণক Community Participation বোলে।

চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ২/৩ নম্বৰ

১। প্রাচীন ভাৰতীয় শিক্ষাৰ তিনিটা বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰঃ

১. Guru–Shishya relationship-ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিছিল।
২. Character formation আৰু moral education-ত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।
৩. শিক্ষাৰ সৈতে দৈনন্দিন জীৱন আৰু discipline-ৰ সম্পর্ক আছিল।

২। Gurukul System-ৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰঃ শিক্ষাৰ্থীয়ে গুৰুৰ সৈতে থাকি শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু শিক্ষা academic knowledge-ৰ লগতে discipline, values আৰু practical life-ৰ সৈতে জড়িত আছিল।

৩। মধ্যযুগীয় ভাৰতৰ শিক্ষাৰ কিছুমান প্রতিষ্ঠানৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ Pathshala, Maktab আৰু Madrasa মধ্যযুগীয় ভাৰতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষাপ্রতিষ্ঠান আছিল।

৪। ব্রিটিশ শাসনৰ ভাৰতীয় শিক্ষাত দুটা প্ৰভাৱ লিখা।

উত্তৰঃ

১. Modern institutional education বিস্তাৰ লাভ কৰে।
২. English education আৰু formal examination system-ৰ গুরুত্ব বৃদ্ধি পায়।

৫। স্বাধীনতাৰ পিছত ভাৰতীয় শিক্ষাৰ প্রধান লক্ষ্য কি আছিল?

উত্তৰঃ শিক্ষাৰ বিস্তাৰ, universal access, equality, national development আৰু সামাজিক ন্যায় প্রতিষ্ঠা স্বাধীনোত্তৰ ভাৰতীয় শিক্ষাৰ প্রধান লক্ষ্য আছিল।

৬। Government আৰু Private School-ৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰঃ Government School চৰকাৰৰ দ্বাৰা পরিচালিত আৰু মূলতঃ public funds-ৰ মাধ্যমে অর্থায়িত। Private School private trust, society বা organisation-ৰ management-ত চলে।

৭। Academic Functionary-ৰ দুটা কাম লিখা।

উত্তৰঃ

১. Teacher-ৰ academic support আৰু training।
২. Teaching-learning quality আৰু learner progress-ৰ academic monitoring।

৮। Administrative Functionary-ৰ দুটা দায়িত্ব লিখা।

উত্তৰঃ

১. School-related schemes আৰু policies implementation কৰা।
২. Administrative monitoring, reporting আৰু resource management কৰা।

৯। School আৰু Community-ৰ মাজৰ সম্পর্ক কিয় প্রয়োজন?

উত্তৰঃ Community-এ বিদ্যালয়ৰ local needs বুজাত, attendance, learner support, school development আৰু accountability বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে।

১০। SCERT আৰু DIET-ৰ মূল ভূমিকা কি?

উত্তৰঃ SCERT state-level academic support, curriculum, research আৰু teacher education-ত কাম কৰে। DIET district level-ত elementary education আৰু teacher training-ৰ academic support প্রদান কৰে।

দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ৪/৫ নম্বৰ

১। প্রাচীন কালৰ পৰা আধুনিক কাললৈ ভাৰতীয় শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বিকাশ সংক্ষেপে আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
ভাৰতীয় শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ ইতিহাস বহু প্রাচীন। সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ লক্ষ্য, প্রতিষ্ঠান আৰু পদ্ধতি পৰিৱর্তিত হৈছে।

১. প্রাচীন যুগ:
Gurukul, Ashram, Buddhist Vihara আৰু বৃহৎ শিক্ষাকেন্দ্ৰসমূহ শিক্ষা প্ৰদানৰ মাধ্যম আছিল। নালন্দা, তক্ষশিলা আদি বিখ্যাত কেন্দ্র। Character, knowledge, discipline আৰু spiritual development-ত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।

২. মধ্যযুগ:
Pathshala, Maktab আৰু Madrasa-ৰ মাধ্যমে শিক্ষা চলিছিল। ভাষা, সাহিত্য, ধৰ্ম, গণিত আৰু অন্যান্য বিষয় শিক্ষা দিয়া হৈছিল।

৩. British/Colonial Period:
Modern school, college, university, examination আৰু administrative structure বিকাশ লাভ কৰে। English education-ৰ বিস্তাৰ হয়।

৪. স্বাধীনোত্তৰ যুগ:
Education-ক national development আৰু democratic society গঠনৰ মাধ্যম হিচাপে গ্রহণ কৰা হয়। Access, equity আৰু universal elementary education-ৰ ওপৰত জোৰ বৃদ্ধি পায়।

৫. আধুনিক যুগ:
Education অধিক learner-centred, inclusive, skill-oriented আৰু technology-supported হৈছে। NEP 2020-এ multidisciplinary, holistic আৰু competency-based education-ৰ ওপৰত জোৰ দিয়ে।

Revised S4.1 Unit 1.1-ত ancient era-ৰ পৰা modern age-লৈ Indian education system-ৰ brief history অন্তৰ্ভুক্ত আছে।

২। প্রাচীন ভাৰতীয় শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
প্রাচীন ভাৰতীয় শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ কিছুমান প্রধান বৈশিষ্ট্য—

১. Guru–Shishya Relationship: শিক্ষক আৰু শিক্ষাৰ্থীৰ ঘনিষ্ঠ সম্পর্ক।
২. Residential Education: বহু ক্ষেত্ৰত শিক্ষাৰ্থীয়ে গুৰুৰ ওচৰত থাকি শিক্ষা লৈছিল।
৩. Character Formation: জ্ঞানৰ লগতে নৈতিকতা আৰু self-discipline-ত গুৰুত্ব।
৪. Holistic Development: শাৰীৰিক, মানসিক, নৈতিক আৰু আধ্যাত্মিক বিকাশ।
৫. Oral Tradition: শুনা, স্মৰণ আৰু আলোচনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।
৬. Practical Life: দৈনন্দিন জীৱনৰ দায়িত্ব আৰু practical knowledge-ৰ লগত শিক্ষা যুক্ত আছিল।
৭. Individual Attention: শিক্ষাৰ্থীৰ প্রয়োজন অনুযায়ী guidance দিয়াৰ সুযোগ আছিল।

৩। মধ্যযুগীয় ভাৰতৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বৈশিষ্ট্য আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
মধ্যযুগত বিভিন্ন ধৰণৰ traditional educational institution আছিল।

Pathshala: স্থানীয় পৰ্যায়ত ভাষা, গণিত আৰু basic education।

Maktab: প্রাথমিক পর্যায়ৰ শিক্ষা।

Madrasa: উচ্চ স্তৰত ধৰ্ম, ভাষা, আইন, সাহিত্য আৰু অন্যান্য বিষয়।

এই যুগৰ শিক্ষাৰ বৈশিষ্ট্য—

১. Religion আৰু culture-ৰ প্ৰভাৱ।
২. Language learning-ৰ গুৰুত্ব।
৩. Teacher-centred instruction।
৪. স্থানীয় education institution-ৰ ভূমিকা।
৫. Literature আৰু traditional knowledge-ৰ বিকাশ।

৪। Colonial Period-এ ভাৰতীয় শিক্ষাত কি কি পরিবর্তন আনিলে?

উত্তৰঃ
British period-ত ভাৰতীয় শিক্ষাৰ structure-ত বহু পরিবর্তন হয়।

১. Modern school আৰু college বৃদ্ধি পায়।
২. English language-ৰ গুরুত্ব বৃদ্ধি পায়।
৩. Formal curriculum গঢ়ি উঠে।
৪. Examination আৰু certificate system শক্তিশালী হয়।
৫. University education আৰম্ভ আৰু বিস্তাৰ হয়।
৬. Educational administration অধিক formal হয়।
৭. Teacher, textbook আৰু prescribed syllabus-ভিত্তিক schooling বৃদ্ধি পায়।

তথাপি colonial education-ৰ লক্ষ্য আৰু access-ৰ ক্ষেত্ৰত সীমাবদ্ধতা আছিল; শিক্ষাৰ বিস্তাৰ সকলো শ্রেণীৰ মাজত সমান নাছিল।

৫। স্বাধীনতাৰ পিছত ভাৰতীয় শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বিকাশ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
স্বাধীনতাৰ পিছত ভাৰতত শিক্ষা nation-building-ৰ অন্যতম মুখ্য মাধ্যম হয়।

মুখ্য উন্নয়ন—

১. School education-ৰ বিস্তাৰ।
২. Universalisation of elementary education-ত জোৰ।
৩. Girls আৰু disadvantaged groups-ৰ educational access বৃদ্ধি।
৪. Teacher Education-ৰ উন্নয়ন।
৫. Curriculum reform।
৬. Constitutional values-ৰ ওপৰত গুৰুত্ব।
৭. Education policies আৰু commissions-ৰ মাধ্যমে reform।
৮. Right to Education-ৰ ওপৰত জোৰ।
৯. ICT আৰু digital education-ৰ বিস্তাৰ।
১০. NEP 2020-ৰ মাধ্যমে holistic and competency-based education-ৰ দিশে অগ্ৰগতি।

৬। NEP 2020 অনুসৰি School Education-ৰ 5+3+3+4 structure ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ
NEP 2020-এ school education-ক 5+3+3+4 curricular and pedagogical structure-ত সাজিবলৈ প্রস্তাব কৰে।

Foundational Stage – 5 years:
3 years pre-school/Anganwadi + Classes 1–2।

Preparatory Stage – 3 years:
Classes 3–5।

Middle Stage – 3 years:
Classes 6–8।

Secondary Stage – 4 years:
Classes 9–12।

এই structure child development-ৰ বিভিন্ন stage-ৰ সৈতে curriculum আৰু pedagogy অধিক সামঞ্জস্যপূর্ণ কৰাৰ উদ্দেশ্যে গঢ়া।

৭। বর্তমান ভাৰতত বিভিন্ন management-ৰ অধীনত থকা School-সমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
বর্তমান ভাৰতত বিভিন্ন management-ৰ বিদ্যালয় আছে।

১. Government Schools:
Central বা State Government-ৰ দ্বাৰা পরিচালিত।

২. Local Body Schools:
Local authority বা local government institution-ৰ অধীনত চলে।

৩. Government-Aided Schools:
Private management কিন্তু government financial aid লাভ কৰে।

৪. Private Unaided Schools:
Private trust, society বা organisation-এ পরিচালনা আৰু অর্থায়ন কৰে।

ইয়াৰ উপৰিও বিভিন্ন special-purpose, residential আৰু institutional management-ৰ school থাকিব পাৰে।

Unit 1.2-ত Types of school under different managements in the present situation অন্তৰ্ভুক্ত আছে।

৮। Government School আৰু Government-Aided School-ৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।

উত্তৰঃ

Government School	Government-Aided School
চৰকাৰৰ management-ত চলে।	Private management-ৰ অধীনত চলে।
মূল funding চৰকাৰৰ।	চৰকাৰৰ পৰা financial aid পায়।
Administrative control মূলতঃ government authority-ৰ।	Management private হলেও government rules/conditions প্রযোজ্য হয়।

দুয়োটা বিদ্যালয়েই education system-ৰ অংশ কিন্তু management structure পৃথক।

৯। Educational Administration কি? ইয়াৰ প্রধান কার্যসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Educational Administration হৈছে শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ লক্ষ্য বাস্তবায়নৰ বাবে human, financial আৰু material resources-ৰ planning, organisation, coordination, supervision আৰু evaluation।

মুখ্য কার্য—

১. Educational planning।
২. Policy implementation।
৩. Resource allocation।
৪. School supervision।
৫. Monitoring।
৬. Staff administration।
৭. Data and reporting।
৮. Coordination among institutions।
৯. Quality improvement।
১০. Accountability নিশ্চিত কৰা।

১০। School Education-ৰ Academic Functionaries-ৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Academic functionaries-ৰ মূল লক্ষ্য teaching-learning quality উন্নত কৰা।

তেওঁলোকৰ ভূমিকা—

১. Teacher training আৰু professional support।
২. Curriculum implementation-ত guidance।
৩. Teaching-learning material development/support।
৪. Classroom pedagogy উন্নত কৰা।
৫. Academic monitoring।
৬. Learner assessment-ৰ guidance।
৭. Innovation আৰু research উৎসাহিত কৰা।
৮. School-ৰ academic সমস্যা সমাধানত সহায় কৰা।

SCERT, DIET আৰু অন্যান্য academic support institution-এ এই ক্ষেত্ৰত গুরুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

১১। Administrative Functionaries-ৰ ভূমিকা আৰু দায়িত্ব আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Administrative functionaries-এ education policy আৰু programme বাস্তবায়নৰ administrative দিশ পরিচালনা কৰে।

তেওঁলোকৰ দায়িত্ব—

১. Government policy বাস্তবায়ন।
২. School functioning monitor কৰা।
৩. Staff-related administration।
৪. Infrastructure আৰু resource-related planning।
৫. Data collection আৰু report preparation।
৬. School inspection/monitoring।
৭. Schemes-ৰ implementation।
৮. বিভিন্ন department আৰু school-ৰ মাজত coordination।
৯. Administrative accountability নিশ্চিত কৰা।

Unit 1.3-ত Roles and Responsibilities of Academic and Administrative Functionaries of School Education অন্তৰ্ভুক্ত আছে।

১২। Academic আৰু Administrative Functions-ৰ মাজত পাৰ্থক্য আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ

Academic Functions	Administrative Functions
Teaching-learning-ৰ quality-ত focus।	System management-ত focus।
Curriculum and pedagogy support।	Policy and programme implementation।
Teacher academic development।	Staff/resource administration।
Learner assessment support।	Monitoring/reporting।
Academic guidance।	Administrative coordination।

কিন্তু দুয়োটা পৃথকভাবে নহয়; quality education-ৰ বাবে academic আৰু administrative wings-ৰ coordination প্রয়োজন।

১৩। School আৰু Educational Administration-ৰ মাজৰ সম্পর্ক আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
School education administration-ৰ basic operational unit। Administration আৰু school-ৰ মাজত দ্বিমুখী relationship থাকে।

Administration-এ School-ক—

১. Policy and guidelines দিয়ে।
২. Resources আৰু schemes প্ৰদান কৰে।
৩. Administrative support দিয়ে।
৪. Monitoring কৰে।

School-এ Administration-ক—

১. Ground-level information দিয়ে।
২. Learner data আৰু report প্রদান কৰে।
৩. Policy implementation-ৰ feedback দিয়ে।
৪. Local challenges সম্পর্কে জনায়।

সুস্থ coordination থাকিলে policy আৰু classroom practice-ৰ মাজৰ gap কমে।

১৪। School আৰু Academic Institutions-ৰ মাজৰ সম্পর্ক আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Academic institutions যেনে SCERT, DIET আদিয়ে বিদ্যালয়ক academic support প্রদান কৰে।

Relationship-ৰ দিশ—

১. Teacher training।
২. Curriculum support।
৩. TLM/resource development।
৪. Research and innovation।
৫. Assessment guidance।
৬. Academic mentoring।
৭. New pedagogical practices share কৰা।

School-ৰ বাস্তৱ experience-এ academic institution-ক curriculum আৰু training অধিক relevant কৰিবলৈ feedback দিয়ে।

১৫। School আৰু Community-ৰ সম্পর্ক আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
বিদ্যালয় সমাজৰ পৰা পৃথক প্রতিষ্ঠান নহয়। School আৰু Community-ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পর্ক থাকিলে learner development আৰু school improvement দুয়োটা উন্নত হয়।

Community-ৰ ভূমিকা—

১. Children’s enrolment আৰু attendance-ত support।
২. School development-ত সহযোগিতা।
৩. Local knowledge আৰু resources share কৰা।
৪. Parent participation।
৫. School activities-ত অংশগ্ৰহণ।
৬. Learner well-being-ৰ বাবে support।

School-ৰ ভূমিকা—

১. Community awareness বৃদ্ধি।
২. Social values উন্নত কৰা।
৩. Local culture-ৰ সন্মান।
৪. Parent-school communication গঢ়া।

১৬। School Management আৰু School Administration-ৰ সম্পর্ক ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ
School Management আৰু Administration একে লক্ষ্যৰ সৈতে সম্পর্কিত যদিও focus কিছু পৃথক।

Management মূলতঃ available resources সঠিকভাবে ব্যৱহাৰ আৰু school functioning organise কৰাৰ সৈতে সম্পর্কিত।

Administration policy, rules, structure, decision-making আৰু implementation-ৰ বৃহৎ দিশসমূহৰ সৈতে সম্পর্কিত।

Effective school-ত দুয়োটাই একেলগে কাম কৰে।

১৭। SCERT-ৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
SCERT হৈছে state-level academic institution।

সাধাৰণভাবে ইয়াৰ ভূমিকা—

১. Curriculum and syllabus development-ত support।
২. Teacher Education।
৩. Training material development।
৪. Educational research।
৫. Teaching-learning resources-ৰ development।
৬. State-level academic guidance।
৭. Educational innovation promote কৰা।

বিদ্যালয় শিক্ষাৰ academic quality উন্নত কৰাত SCERT-ৰ গুরুত্বপূর্ণ ভূমিকা আছে।

১৮। DIET-ৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
DIET বা District Institute of Education and Training district-level teacher education আৰু academic support institution।

মূল ভূমিকা—

১. Pre-service Teacher Education।
২. In-service teacher training।
৩. Elementary education-ৰ academic support।
৪. Local educational problem-ৰ study।
৫. Teaching-learning improvement।
৬. School আৰু teacher-ৰ সৈতে academic interaction।
৭. Innovative practices-ৰ উৎসাহ।

১৯। School Education System-ত Head Teacher-ৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Head Teacher school-ৰ academic আৰু administrative leadership-ৰ কেন্দ্রীয় ব্যক্তি।

তেওঁৰ ভূমিকা—

১. School functioning organise কৰা।
২. Teacher-সকলৰ সৈতে academic planning।
৩. Teaching-learning monitor কৰা।
৪. School records বজাই ৰখা।
৫. Parent/community-ৰ সৈতে coordination।
৬. School development planning।
৭. Positive school culture গঢ়া।
৮. Learner safety আৰু well-being-ত গুৰুত্ব।
৯. Department/administration-ৰ সৈতে coordination।
১০. Teachers-ৰ professional development উৎসাহিত কৰা।

২০। ভাৰতীয় শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বিভিন্ন স্তৰৰ মাজত coordination কিয় প্রয়োজন?

উত্তৰঃ
Educational system-ত policy level-ৰ পৰা classroom level-লৈ বহু ব্যক্তি আৰু প্রতিষ্ঠান কাম কৰে।

Coordination-ৰ প্রয়োজন—

১. Policy সঠিকভাবে বাস্তবায়ন কৰিবলৈ।
২. School-লৈ সময়মতে academic support দিবলৈ।
৩. Resources কার্যকৰীভাবে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ।
৪. Teacher needs জানিবলৈ।
৫. Learner problems address কৰিবলৈ।
৬. Administrative delay কমাবলৈ।
৭. Community participation বৃদ্ধি কৰিবলৈ।
৮. Accountability আৰু quality উন্নত কৰিবলৈ।

✍️AI Generated Question Answer