SCERT Assam D El Ed 4th Semester School Culture, Process, Leadership for Transformation and Teachers' Professional Development Chapter 4 Solution | D El Ed 4th Sem School Culture, Process, Leadership for Transformation and Teachers' Professional Development Chapter 4 "School leadership and Management" Question Answer

 Chapter 4 

"School leadership and Management"

অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ১ নম্বৰ

১। School Leadership কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ লক্ষ্য অর্জনৰ বাবে শিক্ষক, শিক্ষাৰ্থী আৰু অন্যান্য অংশীদাৰক পথ-প্ৰদৰ্শন, উৎসাহ আৰু সংগঠিত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক School Leadership বোলে।

২। School Management কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ human, material, financial আৰু academic resources পরিকল্পিতভাবে ব্যৱহাৰ কৰি বিদ্যালয়ৰ লক্ষ্য পূৰণ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক School Management বোলে।

৩। Educational Planning কি?
উত্তৰঃ শিক্ষাৰ লক্ষ্য পূৰণৰ বাবে আগতীয়াকৈ উদ্দেশ্য, কার্যসূচী, resources আৰু সময় নির্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক Educational Planning বোলে।

৪। Administrative Leadership কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ administration, rules, records, resources আৰু organisational activities সুষ্ঠুভাৱে পরিচালনা কৰা নেতৃত্বক Administrative Leadership বোলে।

৫। Pedagogical Leadership কি?
উত্তৰঃ Teaching-learning process, curriculum, classroom practice আৰু learner achievement উন্নত কৰাৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত নেতৃত্বক Pedagogical Leadership বোলে।

৬। Learning Organization কি?
উত্তৰঃ যি organization-ৰ সদস্যসকলে নিয়মীয়াকৈ একেলগে শিকে, reflection কৰে আৰু নিজৰ practice উন্নত কৰে তাক Learning Organization বোলে।

৭। Team Leadership কি?
উত্তৰঃ এটা team-ক common goal পূৰণৰ বাবে সংগঠিত, উৎসাহিত আৰু পথ-প্ৰদৰ্শন কৰাকে Team Leadership বোলে।

৮। Innovation কি?
উত্তৰঃ কোনো কাম অধিক কার্যকৰী কৰাৰ বাবে নতুন idea, method বা practice গ্রহণ কৰাকে Innovation বোলে।

৯। Partnership কি?
উত্তৰঃ School, parents, community আৰু অন্যান্য প্রতিষ্ঠানৰ মাজত common goal-ৰ বাবে হোৱা সহযোগিতাক Partnership বোলে।

১০। School Governance কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ত decision-making, accountability, participation আৰু resource management-ৰ সামগ্ৰিক ব্যৱস্থাক School Governance বোলে।

১১। Human Resource কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক, head teacher, staff আৰু সংশ্লিষ্ট ব্যক্তিসকলক Human Resource বোলে।

১২। Material Resource কি?
উত্তৰঃ School building, classroom, furniture, library, laboratory, ICT tools, TLM আদি physical resources-ক Material Resource বোলে।

১৩। Financial Resource কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ বিভিন্ন কার্য সম্পন্ন কৰিবলৈ উপলব্ধ monetary resources-ক Financial Resource বোলে।

১৪। TQM-ৰ পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ Total Quality Management।

১৫। Total Quality Management কি?
উত্তৰঃ organization-ৰ সকলো সদস্যৰ অংশগ্ৰহণেৰে নিয়মীয়াকৈ গুণগত মান উন্নত কৰাৰ পদ্ধতিক Total Quality Management বোলে।

১৬। Whole School Approach কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ leadership, teacher, learner, curriculum, management, community আৰু resources-ৰ সকলো দিশ একেলগে উন্নত কৰাৰ দৃষ্টিভংগীক Whole School Approach বোলে।

১৭। Shared Leadership কি?
উত্তৰঃ Leadership-ৰ দায়িত্ব কেৱল এজন ব্যক্তিৰ হাতত নথাকি বহু সদস্যৰ মাজত ভাগ কৰাৰ পদ্ধতিক Shared Leadership বোলে।

১৮। School Improvement কি?
উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ academic, administrative আৰু organisational performance ক্রমাগত উন্নত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক School Improvement বোলে।

১৯। Resource Management কি?
উত্তৰঃ উপলব্ধ resources পরিকল্পনা, বণ্টন, ব্যৱহাৰ আৰু monitoring কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক Resource Management বোলে।

২০। School Leader-ৰ এটা প্রধান গুণ লিখা।
উত্তৰঃ স্পষ্ট Vision।

চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ২/৩ নম্বৰ

১। School Leadership-ৰ তিনিটা বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰঃ

১. স্পষ্ট vision আৰু goal থাকে।
২. Teamwork আৰু participation উৎসাহিত কৰে।
৩. School improvement আৰু learner learning-ত জোৰ দিয়ে।

২। Leadership আৰু Management-ৰ মাজত মূল পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰঃ Leadership-এ vision, motivation আৰু change-ৰ ওপৰত অধিক জোৰ দিয়ে। Management-এ planning, organisation, coordination আৰু resources-ৰ সুষ্ঠু ব্যৱহাৰৰ ওপৰত জোৰ দিয়ে।

৩। Educational Planning-ৰ তিনিটা প্রয়োজন লিখা।

উত্তৰঃ

১. Goal স্পষ্ট কৰে।
২. Resources যথাযথভাবে ব্যৱহাৰত সহায় কৰে।
৩. Time-bound school activities পরিচালনা সহজ কৰে।

৪। Pedagogical Leadership-ৰ দুটা কাজ লিখা।

উত্তৰঃ

১. Teaching-learning process উন্নত কৰা।
২. Teacher-ৰ academic support আৰু learner progress monitor কৰা।

৫। School as a Learning Organization বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰঃ এনে বিদ্যালয় য'ত teacher, school leader আৰু অন্যান্য সদস্যই নিজ নিজ অভিজ্ঞতাৰ পৰা শিকে, collaborative discussion কৰে, নতুন practice গ্ৰহণ কৰে আৰু continuous improvement-ত জোৰ দিয়ে।

৬। Team Leadership কিয় প্রয়োজন?

উত্তৰঃ Team Leadership-এ responsibility ভাগ কৰে, communication উন্নত কৰে, collective decision-making বৃদ্ধি কৰে আৰু school improvement-ত সকলোকে অংশগ্ৰহণৰ সুযোগ দিয়ে।

৭। School Innovation-ৰ দুটা উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰঃ

১. নতুন learner-centred teaching strategy ব্যৱহাৰ।
২. ICT বা local resources ব্যৱহাৰ কৰি learning activity উন্নত কৰা।

৮। Partnership-ৰ দুটা সুবিধা লিখা।

উত্তৰঃ

১. School আৰু community-ৰ মাজত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰে।
২. Learner support আৰু school resources উন্নত কৰাত সহায় কৰে।

৯। Human Resource Management কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?

উত্তৰঃ শিক্ষক আৰু staff-ৰ ability যথাযথভাবে ব্যৱহাৰ, দায়িত্ব বণ্টন, teamwork আৰু professional development নিশ্চিত কৰিবলৈ Human Resource Management প্রয়োজন।

১০। Whole School Approach-ৰ মূল উদ্দেশ্য কি?

উত্তৰঃ বিদ্যালয়ৰ কেৱল এটা অংশ নহয়, leadership, teaching, learning, management, school culture আৰু community participation-ৰ সকলো দিশ একেলগে উন্নত কৰা।

দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ৪/৫ নম্বৰ

১। School Leadership কি? ইয়াৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
School Leadership হৈছে বিদ্যালয়ৰ লক্ষ্য আৰু vision পূৰণৰ বাবে school community-ক পথ-প্ৰদৰ্শন, সংগঠিত আৰু উৎসাহিত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া।

ইয়াৰ গুৰুত্ব—

১. বিদ্যালয়ৰ স্পষ্ট vision গঢ়ে।
২. Teaching-learning quality উন্নত কৰে।
৩. Teacher motivation বৃদ্ধি কৰে।
৪. Teamwork গঢ়ে।
৫. School culture positive কৰে।
৬. Learner achievement উন্নত কৰাত সহায় কৰে।
৭. Parent-community participation বৃদ্ধি কৰে।
৮. Resources যথাযথভাবে ব্যৱহাৰ কৰাত সহায় কৰে।
৯. Innovation উৎসাহিত কৰে।
১০. Change সফলভাবে implement কৰাত সহায় কৰে।

Effective school leadership-ৰ মূল লক্ষ্য কেৱল school administration চলোৱা নহয়; learner learning আৰু whole-school improvement নিশ্চিত কৰা।

২। Leadership আৰু Management-ৰ মাজত পাৰ্থক্য আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ

Leadership	Management
Vision আৰু direction-ত জোৰ দিয়ে।	Planning আৰু implementation-ত জোৰ দিয়ে।
মানুহক motivate কৰে।	Resources organise কৰে।
Change আৰু innovation উৎসাহিত কৰে।	Stability আৰু smooth functioning বজাই ৰাখে।
Team-ৰ commitment গঢ়ে।	Roles আৰু responsibilities coordinate কৰে।
Future improvement-ত focus।	Present activities-ৰ efficient functioning-ত focus।

বিদ্যালয় ভালদৰে চলিবলৈ Leadership আৰু Management দুয়োটাই প্রয়োজন।

৩। Educational Planning কি? ইয়াৰ ধাপসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Educational Planning হৈছে শিক্ষা-সম্পর্কীয় লক্ষ্য অর্জনৰ বাবে আগতীয়াকৈ সুনির্দিষ্ট plan তৈয়াৰ কৰা।

মুখ্য ধাপ—

১. Present Situation Analysis:
বিদ্যালয়ৰ বর্তমান অৱস্থা বুজা।

২. Need Identification:
কি কি উন্নতি প্রয়োজন সেয়া চিনাক্ত কৰা।

৩. Goal Setting:
স্পষ্ট আৰু বাস্তৱসম্মত লক্ষ্য স্থিৰ কৰা।

৪. Resource Identification:
Human, material আৰু financial resource নির্ধাৰণ কৰা।

৫. Action Planning:
কি কাম, কোনে, কেতিয়া কৰিব সেয়া নির্ধাৰণ কৰা।

৬. Implementation:
Plan বাস্তৱায়ন কৰা।

৭. Monitoring:
কাম কিমান আগবাঢ়িছে চোৱা।

৮. Evaluation:
লক্ষ্য অর্জন হ'ল নে মূল্যায়ন কৰা।

৪। Administrative আৰু Pedagogical Leadership ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ

Administrative Leadership-এ বিদ্যালয়ৰ organisational functioning-ত focus কৰে।

ইয়াৰ ভিতৰত—

• records,
• timetable,
• school calendar,
• infrastructure,
• staff management,
• finance,
• policy implementation।

Pedagogical Leadership-এ teaching-learning process-ত focus কৰে।

ইয়াৰ ভিতৰত—

• classroom teaching,
• curriculum transaction,
• lesson planning,
• assessment,
• teacher support,
• learner outcomes।

Effective head teacher-এ administrative আৰু pedagogical দুয়ো ধৰণৰ leadership-ৰ সমন্বয় কৰিব লাগে। Revised Unit 4.1-ত Educational Planning, Management and Leadership in Administration and Pedagogy অন্তৰ্ভুক্ত আছে।

৫। Pedagogical Leadership-ৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Pedagogical Leadership-ৰ মূল লক্ষ্য learner-ৰ learning quality উন্নত কৰা।

School leader-এ—

১. Learning Outcomes-ত জোৰ দিব লাগে।
২. Lesson planning-ত teachers-ক সহায় কৰিব লাগে।
৩. Classroom observation কৰিব পাৰে।
৪. Teacher collaboration উৎসাহিত কৰিব লাগে।
৫. Assessment result review কৰিব লাগে।
৬. Learner difficulties চিনাক্ত কৰাত সহায় কৰিব লাগে।
৭. Inclusive teaching উৎসাহিত কৰিব লাগে।
৮. Teaching resources উপলব্ধ কৰাত সহায় কৰিব লাগে।
৯. Teacher professional development আয়োজন কৰিব লাগে।

সেয়ে school leader কেৱল administrator নহয়; এজন academic leader-ও।

৬। School as a Learning Organization ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ
School as a Learning Organization মানে এনে বিদ্যালয় যি নিজেই নিয়মীয়াকৈ শিকে আৰু উন্নত হয়।

ইয়াৰ বৈশিষ্ট্য—

১. Shared Vision।
২. Continuous Learning।
৩. Teacher Collaboration।
৪. Reflection on Practice।
৫. Open Communication।
৬. Innovation।
৭. Collective Problem-solving।
৮. Data-based Improvement।
৯. Professional Development।
১০. Learner-centred approach।

Teacher-সকলেও ইয়াত কেৱল teaching নকৰে; নিজৰ teaching practice-ৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ শিকে।

Revised syllabus-ৰ Unit 4.2 হৈছে School as a Learning Organization।

৭। Learning Organization হিচাপে School গঢ়িবলৈ কি কৰিব লাগে?

উত্তৰঃ
School-ক Learning Organization হিচাপে গঢ়িবলৈ—

১. Common vision তৈয়াৰ কৰিব লাগে।
২. Regular teachers’ meeting আয়োজন কৰিব লাগে।
৩. Best practices share কৰিব লাগে।
৪. Classroom problems collectively discuss কৰিব লাগে।
৫. Teacher professional development উৎসাহিত কৰিব লাগে।
৬. Innovation চেষ্টা কৰাৰ সুযোগ দিব লাগে।
৭. Mistake-ক learning opportunity হিচাপে ল'ব লাগে।
৮. Student feedback বিবেচনা কৰিব লাগে।
৯. Action Research উৎসাহিত কৰিব লাগে।
১০. School progress নিয়মীয়াকৈ review কৰিব লাগে।

৮। Building and Leading Teams for Improvement ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ
School improvement কেৱল head teacher-এ অকলে কৰিব নোৱাৰে। Effective team গঢ়া প্রয়োজন।

Team গঢ়াৰ বাবে—

১. Common Goal:
সকলো সদস্যই একে উদ্দেশ্য বুজিব লাগে।

২. Role Distribution:
প্রতিজনৰ দায়িত্ব স্পষ্ট কৰিব লাগে।

৩. Communication:
খোলামেলা communication থাকিব লাগে।

৪. Trust:
পাৰস্পৰিক বিশ্বাস আৰু সন্মান প্রয়োজন।

৫. Participation:
সকলোকে মতামত দিয়াৰ সুযোগ দিব লাগে।

৬. Monitoring:
Team progress নিয়মীয়াকৈ review কৰিব লাগে।

৭. Recognition:
সদস্যৰ ভাল কামৰ মূল্যায়ন কৰিব লাগে।

এইদৰে effective team school improvement-ৰ শক্তিশালী মাধ্যম হয়। Unit 4.3-ত Building and Leading Teams for Improvement অন্তৰ্ভুক্ত।

৯। Team Leadership-ৰ গুণসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
এজন ভাল Team Leader-ৰ—

১. Clear Vision থাকিব লাগে।
২. Communication Skill ভাল হোৱা উচিত।
৩. Listening Skill থাকিব লাগে।
৪. Fairness বজাই ৰাখিব লাগে।
৫. Responsibility ভাগ কৰিব লাগে।
৬. Motivation দিব লাগে।
৭. Conflict সমাধান কৰিব পাৰিব লাগে।
৮. Decision-making skill থকা উচিত।
৯. Team member-ক বিশ্বাস কৰিব লাগে।
১০. নিজে positive example হ'ব লাগে।

১০। Leading Innovation in School বুলিলে কি বুজা? ইয়াৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Leading Innovation মানে school leader-এ নতুন আৰু উপযোগী idea বা practice চিনাক্ত, উৎসাহিত আৰু কার্যকৰী কৰাত নেতৃত্ব দিয়া।

Innovation-ৰ উদাহৰণ—

• new pedagogy,
• digital learning,
• library-based learning,
• peer learning,
• local TLM,
• new assessment practice।

গুৰুত্ব—

১. Teaching quality উন্নত হয়।
২. Learner engagement বৃদ্ধি হয়।
৩. সমস্যা নতুনভাবে সমাধান কৰিব পাৰি।
৪. Teachers creative হয়।
৫. School changing needs-ৰ সৈতে adapt কৰিব পাৰে।

১১। School Partnership কি? ইয়াৰ প্রয়োজনীয়তা আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
School Partnership হৈছে বিদ্যালয়ে parents, community, academic institution আৰু অন্যান্য stakeholder-ৰ সৈতে সহযোগিতামূলক সম্পর্ক গঢ়া।

ইয়াৰ সুবিধা—

১. Community resources ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
২. Learner support বৃদ্ধি হয়।
৩. Parent participation উন্নত হয়।
৪. Local knowledge school-ত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
৫. School problems সমাধানত সহযোগিতা হয়।
৬. Accountability বৃদ্ধি হয়।
৭. School-community ownership গঢ়ে।

Unit 4.4-ত Leading Innovations and Partnership একেলগে অন্তৰ্ভুক্ত আছে।

১২। Human Resource Management কি? School-ত ইয়াৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Human Resource Management হৈছে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক আৰু staff-ৰ knowledge, skill আৰু ability যথাযথভাবে ব্যৱহাৰ আৰু উন্নত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া।

ইয়াৰ অন্তর্ভুক্ত—

১. Responsibility distribution।
২. Team formation।
৩. Professional development।
৪. Motivation।
৫. Staff coordination।
৬. Performance support।
৭. Conflict resolution।

গুৰুত্ব—

• teacher efficiency বৃদ্ধি কৰে,
• teamwork উন্নত কৰে,
• staff satisfaction বৃদ্ধি কৰে,
• learner support ভাল হয়।

১৩। Material Resource Management ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ
Material Resources-ৰ ভিতৰত school building, classroom, furniture, library, TLM, sports equipment, ICT device, water and sanitation facilities আদি থাকে।

সঠিক management-ৰ বাবে—

১. Available resource inventory ৰাখিব লাগে।
২. Need অনুযায়ী resource distribute কৰিব লাগে।
৩. Regular maintenance কৰিব লাগে।
৪. Resources safe ভাবে store কৰিব লাগে।
৫. Maximum academic use নিশ্চিত কৰিব লাগে।
৬. Damage আৰু wastage কমাব লাগে।

কেৱল resource থকা যথেষ্ট নহয়; learning-ৰ বাবে resource ব্যৱহাৰ হোৱাটো অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ।

১৪। Financial Resource Management-ৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Financial Resource Management হৈছে বিদ্যালয়ৰ available funds দায়িত্বশীল আৰু পরিকল্পিতভাবে ব্যৱহাৰ কৰা।

মুখ্য নীতি—

১. Need-based planning।
২. Priority setting।
৩. Proper budgeting।
৪. Transparent expenditure।
৫. Correct record keeping।
৬. Accountability।
৭. Regular review।

Financial management ভাল হ'লে limited funds-ৰেও school-ৰ প্রয়োজনীয় ক্ষেত্ৰসমূহত অধিক কার্যকৰীভাবে কাম কৰিব পাৰি।

১৫। NEP 2020-ৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা School Governance আৰু Resource Management আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
School governance-ত effective leadership, accountability, participation আৰু available resources-ৰ efficient use অতি প্রয়োজনীয়।

School leader-এ—

১. Human resources-ৰ capability ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
২. Material resource learning-ৰ বাবে সক্ৰিয় কৰিব লাগে।
৩. Financial resource need অনুযায়ী ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
৪. Stakeholder participation বৃদ্ধি কৰিব লাগে।
৫. Transparency আৰু accountability বজাই ৰাখিব লাগে।
৬. School improvement-ৰ বাবে collaborative planning কৰিব লাগে।

Revised Unit 4.5-ত Management of Human, Material and Financial Resource through School Governance and Leadership as per NEP 2020 অন্তৰ্ভুক্ত আছে।

১৬। Total Quality Management (TQM) কি? ইয়াৰ নীতিসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Total Quality Management হৈছে institution-ৰ সকলো সদস্যৰ সহযোগিতাৰে continuous quality improvement কৰা management approach।

School-ত TQM-ৰ নীতি—

১. Learner-centredness।
২. Continuous Improvement।
৩. Teamwork।
৪. Participation of All।
৫. Evidence-based Decision-making।
৬. Effective Leadership।
৭. Resource Efficiency।
৮. Regular Monitoring।
৯. Feedback।
১০. Accountability।

ইয়াৰ লক্ষ্য একেবাৰে “perfect” school গঢ়া নহয়; নিয়মীয়াকৈ school quality উন্নত কৰা।

১৭। TQM আৰু Whole School Approach-ৰ সম্পর্ক আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
TQM আৰু Whole School Approach দুয়োটাই school improvement-ক holisticভাবে দেখে।

TQM-এ continuous quality improvement-ত জোৰ দিয়ে।

Whole School Approach-এ school-ৰ সকলো দিশ—

• leadership,
• teachers,
• learners,
• classroom,
• curriculum,
• infrastructure,
• community

একেলগে বিবেচনা কৰে।

অৰ্থাৎ quality improvement কেৱল examination result বা classroom-ত সীমাবদ্ধ নহয়।

Revised Unit 4.6-ত Total Quality Management for Whole School Approach অন্তৰ্ভুক্ত আছে।

১৮। Whole School Approach-ৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Whole School Approach-ৰ মূল বৈশিষ্ট্য—

১. Shared vision।
২. Strong leadership।
৩. Teacher participation।
৪. Learner voice।
৫. Positive school culture।
৬. Inclusive teaching।
৭. Parent-community involvement।
৮. Effective resource management।
৯. Regular assessment and reflection।
১০. Continuous improvement।

ইয়াত school improvement সকলো stakeholder-ৰ collective responsibility।

১৯। Effective School Leader-ৰ গুণসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
এজন কার্যকৰী School Leader-ৰ—

১. Clear vision থাকিব লাগে।
২. Integrity বজাই ৰাখিব লাগে।
৩. Communication skill ভাল হ'ব লাগে।
৪. Team-building skill থাকিব লাগে।
৫. Academic leadership দিব পাৰিব লাগে।
৬. Decision-making skill থাকিব লাগে।
৭. Innovation গ্রহণ কৰিব লাগে।
৮. Inclusive attitude থাকিব লাগে।
৯. Resource management skill থাকিব লাগে।
১০. Community-ৰ সৈতে positive relationship গঢ়িব লাগে।
১১. Conflict handling কৰিব পাৰিব লাগে।
১২. Continuous learning-ৰ মনোভাৱ থাকিব লাগে।

২০। School Improvement-ত Head Teacher-ৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
Head Teacher স্কুল improvement-ৰ central leader।

তেওঁ—

১. School vision তৈয়াৰ কৰে।
২. Annual/school development planning-ত নেতৃত্ব দিয়ে।
৩. Teachers-ৰ teamwork গঢ়ে।
৪. Classroom learning monitor কৰে।
৫. Teachers-ক academic support দিয়ে।
৬. Resources plan আৰু manage কৰে।
৭. Parent-community partnership বৃদ্ধি কৰে।
৮. Innovations উৎসাহিত কৰে।
৯. School data analyse কৰি সমস্যা চিনাক্ত কৰে।
১০. Accountability বজাই ৰাখে।
১১. Positive school culture গঢ়ে।
১২. Whole School Approach-ত সকলো stakeholder-ক একেলগে লৈ আগবাঢ়ে।

✍️AI Generated Question Answer