CGBSE Class 9 Sanskrit Chapter 5 Answer | Chhattisgarh CGBSE Class 9 Sanskrit Lesson 5 Answer 2026 |

 Chapter- 5       प्रत्यभिज्ञानम्

प्रश्न 1. “प्रत्यभिज्ञानम्” पाठः कस्य नाटकस्य अंशः अस्ति?
उत्तर: “प्रत्यभिज्ञानम्” पाठः पञ्चरात्रम् नामक नाटकस्य अंशः अस्ति, यः भास द्वारा रचितः।

प्रश्न 2. अस्य कथायाः मूलम् कस्य ग्रन्थस्य भागः अस्ति?
उत्तर: अस्य कथायाः मूलम् महाभारतस्य विराटपर्वे अस्ति।

प्रश्न 3. पाण्डवाः अज्ञातवासे कुत्र निवसन्ति स्म?
उत्तर: पाण्डवाः अज्ञातवासे विराटस्य राज्ये वेषं परिवर्त्य निवसन्ति स्म।

प्रश्न 4. कौरवैः किं कृतम्?
उत्तर: कौरवैः राजा विराटस्य गावः अपहृताः।

प्रश्न 5. विराटस्य पुत्रः कः आसीत्?
उत्तर: विराटस्य पुत्रः उत्तरः आसीत्।

प्रश्न 6. अर्जुनः कस्य वेषे आसीत्?
उत्तर: अर्जुनः बृहन्नला-नाम्ना नर्तकीवेषे आसीत्।

प्रश्न 7. उत्तरः कं सारथिं कृत्वा युद्धाय गतः?
उत्तर: उत्तरः बृहन्नलां (अर्जुनम्) सारथिं कृत्वा युद्धाय गतः।

प्रश्न 8. कौरवपक्षे कः युद्धं अकरोत्?
उत्तर: कौरवपक्षे अर्जुनस्य पुत्रः अभिमन्युः युद्धं अकरोत्।

प्रश्न 9. युद्धस्य परिणामः कः अभवत्?
उत्तर: युद्धे कौरवाणां पराजयः अभवत्।

प्रश्न 10. भीमः कस्मिन् वेषे आसीत्?
उत्तर: भीमः वल्लव-नाम्ना छद्मवेषे आसीत्।

प्रश्न 11. रणभूमौ कः अभिमन्युं गृहीतवान्?
उत्तर: रणभूमौ भीमसेनः अभिमन्युं गृहीतवान्।

प्रश्न 12. अभिमन्युः किमर्थं भीमं न अपश्यत्?
उत्तर: यतः भीमः छद्मवेषे आसीत्, अतः अभिमन्युः तं न अपश्यत्।

प्रश्न 13. अभिमन्युः कथं व्यवहारं अकरोत्?
उत्तर: अभिमन्युः उग्रतया भाषणं अकरोत्।

प्रश्न 14. अभिमन्युः केन न पीडितः आसीत्?
उत्तर: सः बलाधिकेन अपि भुजैकनियन्त्रितः सन् न पीडितः आसीत्।

प्रश्न 15. अभिमन्युः कं दृष्ट्वा विस्मितः अभवत्?
उत्तर: अभिमन्युः बृहन्नलां दृष्ट्वा विस्मितः अभवत्।

प्रश्न 16. बृहन्नला कस्य अन्यत् नाम अस्ति?
उत्तर: बृहन्नला अर्जुनस्य अन्यत् नाम अस्ति।

प्रश्न 17. अभिमन्युः कं प्रणामं न अकरोत्?
उत्तर: अभिमन्युः पाण्डवान् प्रणामं न अकरोत्।

प्रश्न 18. उत्तरः आगत्य किं अकरोत्?
उत्तर: उत्तरः पाण्डवानां छद्मवेषस्य रहस्यं उद्घाटितवान्।

प्रश्न 19. भटः किं उक्तवान्?
उत्तर: भटः उक्तवान्— “जयतु महाराजः”।

प्रश्न 20. राजा किं अपृच्छत्?
उत्तर: राजा अपृच्छत्— “केनासि विस्मितः?” इति।

प्रश्न 21. सौभद्रः कः अस्ति?
उत्तर: सौभद्रः अभिमन्युः अस्ति, सः अर्जुनस्य पुत्रः अस्ति।

प्रश्न 22. अभिमन्युः कस्य पुत्रः आसीत्?
उत्तर: अभिमन्युः अर्जुनस्य पुत्रः आसीत्।

प्रश्न 23. कौरवाः के आसन्?
उत्तर: कौरवाः दुर्योधन-आदयः आसन्।

प्रश्न 24. अभिमन्युः किम् उक्तवान्?
उत्तर: अभिमन्युः उक्तवान्— “को नु खल्वेष?” इति।

प्रश्न 25. अभिमन्युः किं अनुभूतवान्?
उत्तर: सः अनुभूतवान् यत् बलाधिकेन अपि सः न पीडितः।

प्रश्न 26. पाठस्य नाम “प्रत्यभिज्ञानम्” किमर्थं अस्ति?
उत्तर: यतः अन्ते पाण्डवानां यथार्थरूपस्य परिचयः जातः, अतः “प्रत्यभिज्ञानम्” इति नाम।

प्रश्न 27. पाण्डवाः किमर्थं वेषं परिवर्तितवन्तः?
उत्तर: अज्ञातवासस्य कारणेन ते वेषं परिवर्तितवन्तः।

प्रश्न 28. अर्जुनः कस्य रूपेण निवसति स्म?
उत्तर: अर्जुनः बृहन्नला-रूपेण निवसति स्म।

प्रश्न 29. भीमसेनः किं कृतवान्?
उत्तर: भीमसेनः रणभूमौ अभिमन्युं गृहीतवान्।

प्रश्न 30. अस्य पाठस्य मुख्यभावः कः?
उत्तर: अस्य पाठस्य मुख्यभावः— सत्यस्य अन्ते प्रकाशः भवति तथा पराक्रमस्य महत्त्वं दर्शयति।

Answer by Dimpee Bora