Chapter 8
ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Ē⤠⤍ ā¤ā¤ĩं ⤠ंā¤ā¤¨
1. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤्⤝ा ā¤šै ā¤ā¤° ā¤ूā¤ो⤞ ⤠⤧्⤝⤝⤍ ā¤Žें ā¤ā¤¸ā¤ा ā¤Žā¤šā¤¤्ā¤ĩ ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Ēृā¤Ĩ्ā¤ĩी ⤝ा ā¤ā¤¸ā¤े ā¤ि⤏ी ā¤ा⤠ā¤े ā¤ु⤍े ā¤šु⤠⤤ā¤Ĩ्⤝ों ā¤ĩ ⤞ā¤्⤎⤪ों ā¤ो ⤍िā¤ļ्ā¤ि⤤ ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ā¤° ā¤Ē्⤰ā¤्⤎ेā¤Ē ā¤Ē⤰ ā¤ā¤Ē⤝ुā¤्⤤ ⤰ूā¤ĸ़ ā¤िā¤š्⤍ों ā¤Ļ्ā¤ĩा⤰ा ā¤ि⤏ी ā¤¸ā¤Žā¤¤ā¤˛ ā¤Ēā¤ā¤˛ ā¤Ē⤰ ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļि⤤ ā¤ā¤°ā¤¨े ā¤ा ā¤ि⤤्⤰ा⤤्ā¤Žā¤ ā¤¸ा⤧⤍ ā¤šै। ā¤ूā¤ो⤞ ⤠⤧्⤝⤝⤍ ā¤Žें ā¤ā¤¸ā¤ा ā¤Žā¤šā¤¤्ā¤ĩ ā¤ā¤¸ā¤˛िā¤ ā¤šै ā¤ि ā¤¯ā¤š ⤧⤰ा⤤⤞, ā¤Ē्⤰ाā¤ृ⤤ि⤠ā¤ā¤° ā¤Žा⤍ā¤ĩ ā¤ā¤¤िā¤ĩि⤧ि⤝ों ā¤ा ⤠⤧्⤝⤝⤍ ā¤ā¤°ā¤¨े ā¤Žें ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ā¤ā¤°ā¤¤ा ā¤šै।
2. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤ā¤° ⤰ेā¤ाā¤ि⤤्⤰ ā¤Žें ā¤्⤝ा ⤠ं⤤⤰ ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤰ेā¤ाā¤ि⤤्⤰ ā¤ेā¤ĩ⤞ ā¤ā¤ृ⤤ि ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļि⤤ ā¤ā¤°ā¤¤ा ā¤šै, ā¤ā¤Ŧā¤ि ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Žें ā¤ौā¤ो⤞ि⤠⤤ā¤Ĩ्⤝ों ā¤ā¤° ⤞ā¤्⤎⤪ों ā¤ा ā¤Žाā¤Ēā¤, ā¤Ē्⤰ā¤्⤎ेā¤Ē ā¤ā¤° ⤰ूā¤ĸ़ ā¤िā¤š्⤍ों ā¤ा ā¤Ē्⤰⤝ोā¤ ā¤šो⤤ा ā¤šै। ā¤ā¤¸ā¤˛िā¤ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ⤠⤧ि⤠ā¤ĩैā¤्ā¤ा⤍ि⤠ā¤ā¤° ā¤ā¤Ē⤝ोā¤ी ā¤šो⤤ा ā¤šै।
3. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Ē्⤰ā¤्⤎ेā¤Ē ā¤्⤝ा ā¤šै ā¤ā¤° ā¤¯ā¤š ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Žें ā¤्⤝ों ā¤ā¤ĩā¤ļ्ā¤¯ā¤ ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤Ē्⤰ā¤्⤎ेā¤Ē ā¤ĩā¤š ⤍िā¤¯ā¤Ž ā¤ā¤° ā¤Žाā¤Ēā¤ ā¤šै ā¤ि⤏ā¤े ⤠⤍ु⤏ा⤰ ⤠ā¤्⤎ांā¤ļ ā¤ā¤° ā¤Ļेā¤ļा⤍्⤤⤰ ⤰ेā¤ाā¤ं ā¤ा ā¤ा⤞ ā¤¸ā¤Žā¤¤ā¤˛ ā¤¸ā¤¤ā¤š ā¤Ē⤰ ā¤Ŧ⤍ा⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै। ā¤¯ā¤š ā¤ो⤞ाā¤ा⤰ ⤧⤰ा⤤⤞ ā¤ो ā¤¸ā¤Žā¤¤ā¤˛ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Ē⤰ ā¤¸ā¤šी ⤰ूā¤Ē ā¤Žें ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļि⤤ ā¤ā¤°ā¤¨े ā¤े ⤞ि⤠ā¤ā¤ĩā¤ļ्ā¤¯ā¤ ā¤šै।
4. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤰ूā¤ĸ़ ā¤िā¤š्⤍ ā¤ा ā¤्⤝ा ā¤Žā¤šā¤¤्ā¤ĩ ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤰ूā¤ĸ़ ā¤िā¤š्⤍ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Žें ā¤Ē्⤰ाā¤ृ⤤ि⤠⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि⤝ों ā¤ā¤° ā¤Žा⤍ā¤ĩ ⤍ि⤰्ā¤Žि⤤ ⤞ā¤्⤎⤪ों ā¤ै⤏े ā¤Ē⤰्ā¤ĩ⤤, ⤍ā¤Ļी, ā¤¸ā¤Ą़ā¤, ⤰े⤞ā¤ĩे, ā¤Ŧ⤏्⤤ि⤝ाँ ā¤ā¤Ļि ā¤ो ā¤Ē⤰ंā¤Ē⤰ाā¤ā¤¤ ā¤Ē्⤰⤤ीā¤ों ⤏े ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļि⤤ ā¤ā¤°ā¤¤े ā¤šैं। ā¤ā¤¨ā¤ी ā¤¸ā¤Žā¤ ā¤े ā¤Ŧि⤍ा ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤ा ā¤¸ā¤šी ā¤Ē⤠⤍ ⤏ंā¤ā¤ĩ ā¤¨ā¤šीं ā¤šै।
5. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤्⤝ा ā¤šै ā¤ā¤° ā¤ā¤¸ā¤ा ā¤ā¤Ē⤝ो⤠ā¤्⤝ों ā¤ि⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤Žाā¤Ēā¤ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Žें ā¤Ļो ā¤Ŧिंā¤Ļुā¤ं ā¤े ā¤Ŧी⤠ā¤ी ā¤Ļू⤰ी ā¤ā¤° ⤧⤰ा⤤⤞ ā¤Ē⤰ ā¤ĩा⤏्⤤ā¤ĩि⤠ā¤Ļू⤰ी ā¤ा ⤠⤍ुā¤Ēा⤤ ā¤šै। ā¤ā¤¸ā¤ा ā¤ā¤Ē⤝ो⤠ā¤ā¤¸ā¤˛ि⤠ā¤ि⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै ā¤्⤝ोंā¤ि ⤧⤰ा⤤⤞ ā¤Ŧā¤šु⤤ ā¤ĩि⤏्⤤ृ⤤ ā¤šै ā¤ā¤° ā¤ā¤¸े ā¤ोā¤े ā¤ाā¤ā¤ ā¤Ē⤰ ā¤¸ā¤šी ⤰ूā¤Ē ā¤Žें ā¤Ļिā¤ा⤍े ā¤े ⤞िā¤ ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ā¤ĩā¤ļ्ā¤¯ā¤ ā¤šै।
6. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤े ā¤ि⤤⤍े ā¤Ē्⤰ā¤ा⤰ ā¤šो⤤े ā¤šैं?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤Žाā¤Ēā¤ ā¤Žुā¤्⤝⤤ः ⤤ी⤍ ā¤Ē्⤰ā¤ा⤰ ā¤े ā¤šो⤤े ā¤šैं:
ā¤ā¤Ĩ⤍ा⤤्ā¤Žā¤ ā¤Žाā¤Ēā¤
⤰ेā¤ा⤤्ā¤Žā¤ ā¤Žाā¤Ēā¤
ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļ⤠ā¤ि⤍्⤍ (Representative Fraction – R.F.)
7. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ā¤Ĩ⤍ा⤤्ā¤Žā¤ ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ā¤Ĩ⤍ा⤤्ā¤Žā¤ ā¤Žाā¤Ēā¤ ā¤Žें ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Ē⤰ ā¤Ļू⤰ी ā¤ā¤° ⤧⤰ा⤤⤞ ā¤Ē⤰ ā¤ĩा⤏्⤤ā¤ĩि⤠ā¤Ļू⤰ी ā¤ो ā¤ļā¤Ŧ्ā¤Ļों ā¤Žें ā¤ĩ्⤝ā¤्⤤ ā¤ि⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै, ā¤ै⤏े “1 ⤏े.ā¤Žी. = 10 ā¤ि.ā¤Žी.”
8. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤰ेā¤ा⤤्ā¤Žā¤ ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤰ेā¤ा⤤्ā¤Žā¤ ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ā¤ ā¤ि⤤्⤰ा⤤्ā¤Žā¤ ā¤Žाā¤Ēā¤ ā¤šै ā¤िā¤¸ā¤Žें 10-15 ⤏े.ā¤Žी. ⤞ंā¤Ŧी ⤰ेā¤ा ā¤ींā¤ी ā¤ा⤤ी ā¤šै ā¤ā¤° ā¤ā¤¸े ā¤Ē्⤰ाā¤Ĩā¤Žि⤠ā¤ā¤° ā¤ौ⤪ ā¤ाā¤ों ā¤Žें ā¤ĩिā¤ाā¤ि⤤ ā¤ā¤°ā¤े ā¤ĩा⤏्⤤ā¤ĩि⤠ā¤Ļू⤰ी ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤠ā¤ा⤤ी ā¤šै।
9. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļ⤠ā¤ि⤍्⤍ (R.F.) ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤¯ā¤š ā¤Žाā¤Ēā¤ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤ā¤° ⤧⤰ा⤤⤞ ā¤Ē⤰ ā¤Žाā¤Ēी ā¤ā¤ ā¤Ļू⤰ि⤝ों ā¤ा ⤠⤍ुā¤Ēा⤤ ā¤ā¤ ā¤ि⤍्⤍ ā¤Ļ्ā¤ĩा⤰ा ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤤ा ā¤šै। ā¤ā¤¸ā¤Žें ⤠ंā¤ļ ā¤šā¤Žेā¤ļा 1 ā¤°ā¤šā¤¤ा ā¤šै, ā¤ै⤏े 1:50,000 ā¤ा ā¤Žā¤¤ā¤˛ā¤Ŧ ā¤šै ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤ी 1 ā¤ā¤ा⤠⤧⤰ा⤤⤞ ā¤ी 50,000 ā¤ā¤ाā¤ā¤¯ों ā¤े ā¤Ŧ⤰ाā¤Ŧ⤰ ā¤šै।
10. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ā¤्ā¤ाā¤ĩ⤠ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļ⤍ ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ā¤्ā¤ाā¤ĩ⤠ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļ⤍ ā¤ĩā¤š ⤤⤰ीā¤ा ā¤šै ā¤िā¤¸ā¤Žें ā¤ू-ā¤ा⤠ā¤ी ā¤ँā¤ा⤠ā¤ā¤° ⤍िā¤ा⤠ā¤ो ā¤ि⤤्⤰ा⤤्ā¤Žā¤ ā¤°ूā¤Ē ⤏े ā¤Ļिā¤ा⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै। ā¤ोā¤े ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ĩा⤞े ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ों ā¤Žें ⤰ंā¤ों, ā¤Ŧā¤Ą़े ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ĩा⤞े ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ों ā¤Žें ā¤¸ā¤Žोā¤्⤠⤰ेā¤ाā¤ं ā¤Ļ्ā¤ĩा⤰ा ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļ⤍ ā¤ि⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै।
11. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤¸ā¤Žोā¤्⤠⤰ेā¤ा ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤¸ā¤Žोā¤्⤠⤰ेā¤ाā¤ँ ā¤¸ā¤Žुā¤Ļ्⤰ ⤤⤞ ⤏े ā¤¸ā¤Žा⤍ ā¤ँā¤ा⤠ā¤ĩा⤞े ā¤Ŧिंā¤Ļुā¤ं ā¤ो ā¤Žि⤞ाā¤ā¤° ā¤ींā¤ी ā¤ा⤍े ā¤ĩा⤞ी ā¤ा⤞्ā¤Ē⤍ि⤠⤰ेā¤ाā¤ँ ā¤šो⤤ी ā¤šैं।
12. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤¸ā¤Žोā¤्⤠⤰ेā¤ाā¤ं ⤏े ā¤ĸा⤞ ā¤ा ⤠⤍ुā¤Žा⤍ ā¤ै⤏े ⤞ā¤ा⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤠ā¤ā¤° ā¤¸ā¤Žोā¤्⤠⤰ेā¤ाā¤ँ ā¤Ēा⤏-ā¤Ēा⤏ ā¤šैं ⤤ो ā¤ĸा⤞ ⤤ीā¤ĩ्⤰ ā¤šै, ā¤ā¤° ⤝ā¤Ļि ā¤Ļू⤰-ā¤Ļू⤰ ā¤šैं ⤤ो ā¤ĸा⤞ ā¤Žंā¤Ļ ā¤šै।
13. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि⤠ā¤Ē⤤्⤰⤠ā¤्⤝ा ā¤šो⤤ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि⤠ā¤Ē⤤्⤰⤠ā¤Ŧā¤Ą़े ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ĩा⤞े ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤šो⤤े ā¤šैं ā¤िā¤¸ā¤Žें ⤰ूā¤ĸ़ ā¤िā¤š्⤍ों ā¤Ļ्ā¤ĩा⤰ा ā¤ि⤏ी ā¤ू-ā¤ा⤠ā¤ी ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि ā¤ā¤° ⤠⤍्⤝ ⤞ā¤्⤎⤪ ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļि⤤ ā¤ि⤠ā¤ा⤤े ā¤šैं।
14. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Ŧā¤Ą़ा ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ā¤° ā¤ोā¤ा ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤्⤝ा ā¤šो⤤ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤Ŧā¤Ą़ा ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ĩā¤š ā¤šो⤤ा ā¤šै ā¤िā¤¸ā¤Žें 1:250,000 ⤝ा 1 ā¤ं⤠= 4 ā¤Žी⤞ ⤤⤠ā¤ा ā¤Ēैā¤Žा⤍ा ā¤šो, ā¤ो ā¤ोā¤ी-ā¤ोā¤ी ā¤ीā¤ें ⤏ाā¤Ģ ā¤Ļिā¤ा⤤ा ā¤šै। ā¤ā¤¸ā¤¸े ⤠⤧ि⤠ā¤Ļू⤰ी ā¤ĩा⤞े ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤ोā¤े ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ā¤šā¤˛ा⤤े ā¤šैं।
15. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤠ā¤्⤎ांā¤ļी⤝ ā¤ā¤° ā¤Ļेā¤ļा⤍्⤤⤰ी⤝ ā¤ĩि⤏्⤤ा⤰ ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤠ā¤्⤎ांā¤ļी⤝ ā¤ā¤° ā¤Ļेā¤ļा⤍्⤤⤰ी⤝ ā¤ĩि⤏्⤤ा⤰ ā¤ि⤏ी ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤े ā¤ू-ā¤ा⤠ā¤ा ā¤ौā¤ो⤞ि⤠ā¤्⤎े⤤्⤰ ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤤ा ā¤šै। ā¤ā¤Ļाā¤šā¤°ā¤Ŗ: ⤏ीā¤šो⤰ ā¤ा ⤠ā¤्⤎ांā¤ļी⤝ ā¤ĩि⤏्⤤ा⤰ 23°–23°10' ā¤ā¤¤्⤤⤰ी ā¤ā¤° ā¤Ļेā¤ļा⤍्⤤⤰ी⤝ ā¤ĩि⤏्⤤ा⤰ 77°–77°10' ā¤Ēू⤰्ā¤ĩी।
16. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि⤠ā¤Ē⤤्ā¤°ā¤ ā¤Žें ⤧⤰ा⤤⤞ी⤝ ⤏्ā¤ĩ⤰ूā¤Ē ā¤ै⤏े ā¤Ēā¤šā¤ा⤍ा ā¤ा⤤ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤¸ā¤Žोā¤्⤠⤰ेā¤ाā¤ं ā¤ी ā¤ँā¤ा⤠ā¤ā¤° ⤠ं⤤⤰ा⤞ ā¤े ā¤ā¤§ा⤰ ā¤Ē⤰। ā¤ā¤Ļाā¤šā¤°ā¤Ŗ: ⤏ीā¤šो⤰ ā¤Žें ⤠⤧िā¤ांā¤ļ ⤰ेā¤ाā¤ँ 500 ā¤Žीā¤ā¤° ā¤ी ā¤šैं, ā¤ो ā¤Žैā¤Ļा⤍ी ā¤्⤎े⤤्⤰ ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤤ी ā¤šैं, ā¤ā¤Ŧā¤ि ā¤ोā¤े ā¤ँā¤े ā¤्⤎े⤤्⤰ (560 ā¤Žीā¤ā¤°) ā¤Ēā¤šाā¤Ą़ी ā¤ो ā¤Ļिā¤ा⤤े ā¤šैं।
17. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि⤠ā¤Ē⤤्ā¤°ā¤ ā¤Žें ā¤ā¤˛ ⤏्⤰ो⤤ों ā¤ी ⤏्ā¤Ĩि⤤ि ā¤ै⤏े ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤠ā¤ा⤤ी ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤍ā¤Ļी, ⤤ा⤞ाā¤Ŧ ā¤ā¤° ⤠⤍्⤝ ā¤ā¤˛ ⤏्⤰ो⤤ों ā¤ो ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Ē⤰ ⤍ी⤞े ⤰ं⤠ā¤ā¤° ā¤ĩिā¤ļे⤎ ⤰ूā¤ĸ़ ā¤िā¤š्⤍ों ⤏े ā¤Ļिā¤ा⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै। ā¤ā¤Ļाā¤šā¤°ā¤Ŗ: ⤏ीā¤šो⤰ ā¤Žें ⤏ेā¤ĩा⤍ ⤍ā¤Ļी, ā¤ā¤šाँā¤ी⤰ā¤Ēु⤰ा ⤤ा⤞ाā¤Ŧ ā¤ā¤° ā¤ā¤Žु⤍ी⤝ ⤤ा⤞ाā¤Ŧ।
18. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ā¤ĩा⤏ी⤝ ā¤Ŧ⤏ाā¤šā¤ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Žें ā¤ै⤏े ā¤Ļिā¤ा⤠ā¤ा⤤ी ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ļā¤šā¤°, ā¤ाँā¤ĩ, ⤍ā¤ā¤° ā¤ā¤° ā¤Ŧ⤏्⤤ि⤝ों ā¤ो ā¤ĩिā¤ļे⤎ ⤰ूā¤ĸ़ ā¤िā¤š्⤍ों ⤝ा ā¤Ē्⤰⤤ीā¤ों ā¤Ļ्ā¤ĩा⤰ा ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै। ā¤ā¤Ļाā¤šā¤°ā¤Ŗ: ⤏ीā¤šो⤰, ā¤ā¤šाँā¤ी⤰ā¤Ēु⤰, ā¤Žोā¤ā¤°ाā¤Ž, ā¤Ŧिā¤ौ⤰ी।
19. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤝ा⤤ा⤝ा⤤ ⤏ा⤧⤍ों ā¤ा ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Žें ā¤्⤝ा ā¤Žā¤šā¤¤्ā¤ĩ ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤¸ā¤Ą़ā¤, ⤰े⤞ ā¤ā¤° ⤠⤍्⤝ ā¤Žा⤰्ā¤ों ā¤ी ⤏्ā¤Ĩि⤤ि ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤍े ā¤े ⤞िā¤। ā¤¯ā¤š ā¤्⤎े⤤्⤰ ā¤ी ā¤Ēā¤šुं⤠ā¤ā¤° ā¤ā¤°्ā¤Ĩि⤠ā¤ā¤¤िā¤ĩि⤧ि⤝ों ā¤ो ā¤¸ā¤Žā¤ā¤¨े ā¤Žें ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ā¤ā¤°ā¤¤ा ā¤šै।
20. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ĩ⤍ ā¤्⤎े⤤्⤰ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Žें ā¤ै⤏े ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤šā¤°े ⤰ं⤠ā¤ā¤° ā¤Ēेā¤Ą़ ā¤े ⤏ंā¤े⤤ों ā¤Ļ्ā¤ĩा⤰ा ā¤ĩ⤍ ā¤्⤎े⤤्⤰ ā¤ो ā¤Ļिā¤ा⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै।
21. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ा⤰्⤠ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ा⤰्⤠ā¤ि⤏ी ⤍ā¤Ļी ā¤Ļ्ā¤ĩा⤰ा ⤤े⤠ā¤ā¤ाā¤ĩ ā¤े ā¤ा⤰⤪ ā¤Ŧ⤍ी ā¤ā¤šā¤°ी, ⤏ंā¤ā¤°ी ā¤ाā¤ी ā¤ो ā¤ā¤šā¤¤े ā¤šैं।
22. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ृā¤ु ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ृā¤ु ā¤¸ā¤Žुā¤Ļ्⤰ ā¤ी ā¤˛ā¤šā¤°ों ā¤Ļ्ā¤ĩा⤰ा ā¤Ŧ⤍े ā¤ि⤍ा⤰े ā¤े ā¤ā¤Ą़े ā¤Ēा⤰्ā¤ļ्ā¤ĩ ā¤ĸा⤞ ā¤ो ā¤ā¤šā¤¤े ā¤šैं।
23. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ā¤ा⤰ ā¤्⤝ा ā¤šै ā¤ā¤° ā¤ै⤏े ā¤Ŧ⤍⤤ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ā¤ा⤰ ā¤ि⤏ी ā¤Ēā¤šाā¤Ą़ी ā¤ा ⤤ीā¤ĩ्⤰ ā¤ĸा⤞ ā¤ĩा⤞ा ā¤ि⤍ा⤰ा ā¤šै। ā¤¯ā¤š ā¤ā¤्ā¤ा⤍ों ā¤Žें ā¤्⤰ंā¤ļ ⤝ा ā¤ुā¤ी ā¤šु⤠ā¤Ē⤰⤤ों ā¤े ⤠ā¤Ē⤰ā¤Ļ⤍ ⤏े ā¤Ŧ⤍⤤ा ā¤šै।
24. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ाā¤ी ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ाā¤ी ā¤Ēā¤šाā¤Ą़ि⤝ों ā¤े ā¤Ŧी⤠⤏्ā¤Ĩि⤤ ⤞ंā¤Ŧा ā¤ā¤°्⤤ ā¤šै, ā¤ि⤏ā¤ी ⤤⤞ी ā¤Žें ā¤Ē्⤰ा⤝ः ⤍ā¤Ļी ā¤Ŧā¤šā¤¤ी ā¤šै।
25. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ļंā¤्ā¤ĩाā¤ा⤰ ā¤Ēā¤šाā¤Ą़ी ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ļंā¤ु ā¤ी ā¤ā¤ृ⤤ि ā¤Žें ā¤ँā¤ा ā¤ā¤ ा ā¤ू-ā¤ा⤠ā¤ि⤏ā¤ी ā¤ँā¤ाā¤ ā¤¸ā¤Žीā¤Ēā¤ĩ⤰्⤤ी ā¤्⤎े⤤्⤰ ⤏े 1000 ā¤Žीā¤ā¤° ⤏े ā¤ā¤Ž ā¤šो।
26. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Ē⤠ा⤰ ā¤्⤝ा ā¤šो⤤ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤Ē⤠ा⤰ ā¤¸ā¤Žीā¤Ēā¤ĩ⤰्⤤ी ā¤्⤎े⤤्⤰ ⤏े ā¤ँā¤ा ā¤ā¤ ा ā¤ू-ā¤ाā¤ ā¤šो⤤ा ā¤šै ā¤ि⤏ā¤ा ā¤ļिā¤ā¤° ā¤्⤎े⤤्⤰ ā¤¸ā¤Žā¤¤ā¤˛ ā¤šो⤤ा ā¤šै।
27. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ā¤¤्⤤⤞ ā¤ĸा⤞ ā¤ā¤° ⤠ā¤ĩ⤤⤞ ā¤ĸा⤞ ā¤Žें ā¤्⤝ा ⤠ं⤤⤰ ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ā¤¤्⤤⤞ ā¤ĸा⤞ ā¤Žें ⤍िā¤ā¤˛े ā¤ा⤠ā¤ी ā¤ĸा⤞ ⤤े⤠ā¤ā¤° ā¤ā¤Ē⤰ी ā¤ाā¤ ā¤Žंā¤Ļ ā¤šो⤤ी ā¤šै। ⤠ā¤ĩ⤤⤞ ā¤ĸा⤞ ā¤Žें ā¤ā¤Ē⤰ी ā¤ा⤠ā¤ी ā¤ĸा⤞ ⤤े⤠ā¤ā¤° ⤍िā¤ā¤˛े ā¤ाā¤ ā¤Žें ā¤Žंā¤Ļ ā¤šो⤤ी ā¤šै।
28. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ा ⤠⤍ुā¤Ēा⤤ि⤠ā¤Ļू⤰ी ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤍े ⤏े ā¤्⤝ा ⤏ंā¤Ŧं⤧ ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤Žाā¤Ēā¤ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Žें ā¤Ļो ā¤Ŧिंā¤Ļुā¤ं ā¤े ā¤Ŧी⤠ā¤ी ā¤Ļू⤰ी ā¤ā¤° ⤧⤰ा⤤⤞ ā¤Ē⤰ ā¤ĩा⤏्⤤ā¤ĩि⤠ā¤Ļू⤰ी ā¤ा ⤠⤍ुā¤Ēा⤤ ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤤ा ā¤šै।
29. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤰ाā¤ā¤¨ी⤤िā¤ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Žें ā¤्⤝ा ā¤Ļिā¤ा⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤Ļेā¤ļों, ā¤Ē्⤰ā¤ļा⤏⤍ि⤠ā¤ĩिā¤ाā¤ों, ⤰ाā¤ā¤§ा⤍ि⤝ों, ⤍ā¤ā¤°ों ā¤ā¤° ā¤ā¤ĩाā¤ā¤Žā¤¨ ā¤Žा⤰्ā¤ों ā¤ो ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤝ा ā¤ा⤤ा ā¤šै।
30. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ĩि⤤⤰⤪ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤्⤝ा ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤤े ā¤šैं?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ā¤˛ā¤ĩा⤝ु, ā¤ĩ⤰्⤎ा, ⤤ाā¤Ēā¤Žा⤍, ā¤ā¤¨ā¤¸ंā¤्⤝ा, ā¤ā¤Ļ्⤝ोā¤, ā¤ĩ⤍⤏्ā¤Ē⤤ि, ā¤ृ⤎ि ā¤ā¤Ēā¤, ā¤Ē⤰्⤝ā¤ā¤¨ ⤏्ā¤Ĩ⤞ ā¤ā¤Ļि ā¤ा ā¤ĩि⤤⤰⤪ ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤤े ā¤šैं।
31. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ĩिā¤ļे⤎ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤्⤝ा ā¤šो⤤े ā¤šैं?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ि⤏ी ā¤ĩिā¤ļे⤎ ā¤ā¤Ļ्ā¤Ļेā¤ļ्⤝ ā¤ै⤏े ā¤ू-ā¤ā¤ृ⤤िā¤, ā¤ू-ā¤ā¤°्ā¤ी⤝, ⤍ā¤ā¤° ⤝ोā¤ā¤¨ा, ā¤Žौā¤¸ā¤Ž, ā¤¸ā¤Žुā¤Ļ्⤰ी ā¤Žा⤰्ā¤, ⤏ै⤍्⤝ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤ā¤Ļि ā¤े ⤞ि⤠ā¤Ŧ⤍ा⤠ā¤ा⤤े ā¤šैं।
32. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ā¤्ā¤ाā¤ĩ⤠ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļ⤍ ā¤Žें ⤰ंā¤ों ā¤ा ā¤Ē्⤰⤝ो⤠ā¤ै⤏े ā¤šो⤤ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤍ीā¤ā¤˛े ā¤ा⤠⤏े ā¤ँā¤े ā¤ा⤠ā¤ी ā¤ā¤° ā¤्ā¤°ā¤Žā¤ļः ā¤šā¤°ा, ā¤Ēी⤞ा, ā¤ू⤰ा, ⤞ा⤞, ā¤Ŧैंā¤ā¤¨ी। ā¤šिā¤Ž ā¤्⤎े⤤्⤰ ⤏ā¤Ģेā¤Ļ ⤝ा ⤰िā¤्⤤।
33. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि⤠ā¤Ē⤤्ā¤°ā¤ ā¤Žें ā¤¸ā¤Žोā¤्⤠⤰ेā¤ा ⤠ं⤤⤰ा⤞ ā¤्⤝ों ā¤Žā¤šā¤¤्ā¤ĩā¤Ēू⤰्⤪ ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤰ेā¤ा⤍्⤤⤰ा⤞ ⤏े ā¤ĸा⤞ ā¤ा ⤠⤍ुā¤Žा⤍ ⤞ā¤ा⤝ा ā¤ा ⤏ā¤ā¤¤ा ā¤šै। ā¤ā¤Ž ⤠ं⤤⤰ा⤞ = ⤤ीā¤ĩ्⤰ ā¤ĸा⤞, ā¤्⤝ाā¤Ļा ⤠ं⤤⤰ा⤞ = ā¤Žंā¤Ļ ā¤ĸा⤞।
34. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि⤠ā¤Ē⤤्⤰⤠ā¤ा ā¤Ē्⤰⤧ा⤍ ā¤ा⤰्⤝ा⤞⤝ ā¤ā¤šाँ ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ा⤰⤤ी⤝ ⤏⤰्ā¤ĩेā¤्⤎⤪ ā¤ĩिā¤ा⤠ā¤ा ā¤Ē्⤰⤧ा⤍ ā¤ा⤰्⤝ा⤞⤝ ā¤Ļेā¤šā¤°ाā¤Ļू⤍, ā¤ā¤¤्⤤⤰ाā¤ंā¤Ą ā¤Žें ā¤šै।
35. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Ŧā¤Ą़े ā¤Žाā¤Ē⤠ā¤ĩा⤞े ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ों ā¤ा ⤞ा⤠ā¤्⤝ा ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤ā¤¸ā¤Žें ā¤ोā¤ी-ā¤ोā¤ी ā¤ĩ⤏्⤤ुā¤ँ ā¤ā¤° ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि ⤏्ā¤Ē⤎्⤠ā¤Ļिā¤ा⤠ā¤Ļे⤤ी ā¤šैं।
36. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤠ā¤्⤎ांā¤ļ ā¤ā¤° ā¤Ļेā¤ļां⤤⤰ ⤰ेā¤ाā¤ं ā¤ा ā¤्⤝ा ā¤Žā¤šā¤¤्ā¤ĩ ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Ē⤰ ā¤ौā¤ो⤞ि⤠⤏्ā¤Ĩा⤍ ⤍ि⤰्⤧ा⤰ि⤤ ā¤ā¤°ā¤¨े ā¤ā¤° ā¤Ē्⤰ā¤्⤎ेā¤Ē ā¤Ŧ⤍ा⤍े ā¤े ⤞िā¤।
37. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Ē्⤰ā¤Ļ⤰्ā¤ļ⤠ā¤ि⤍्⤍ (R.F.) ā¤Žें ā¤˛ā¤Ž्ā¤Ŧा⤠ā¤ी ā¤ā¤ा⤠ā¤्⤝ों ā¤¨ā¤šीं ā¤šो⤤ी?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤤ाā¤ि ā¤Ēा⤠⤠ā¤Ļू⤰ी ā¤ो ā¤ि⤏ी ā¤ी ā¤ā¤ा⤠(ā¤िā¤Žी, ā¤Žी⤞ ā¤ā¤Ļि) ā¤Žें ā¤ā¤¸ा⤍ी ⤏े ā¤Žाā¤Ē ⤏ā¤े।
38. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤िā¤ ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Ēā¤ĸ़⤍े ā¤ी ā¤ā¤˛ा ā¤्⤝ों ā¤Žā¤šā¤¤्ā¤ĩā¤Ēू⤰्⤪ ā¤šै?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤍ि⤰ं⤤⤰ ⤠ā¤्⤝ा⤏ ⤏े ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤े ā¤ू-ā¤ाā¤, ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि, ā¤ā¤˛ ⤏्⤰ो⤤, ā¤Ŧ⤏ाā¤šā¤, ⤝ा⤤ा⤝ा⤤ ā¤ā¤° ā¤ĩ⤍ ā¤्⤎े⤤्⤰ ā¤ा ā¤¸ā¤šी ā¤्ā¤ा⤍ ā¤Ē्⤰ाā¤Ē्⤤ ā¤šो⤤ा ā¤šै।
39. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤ā¤Ļाā¤šā¤°ā¤Ŗ ⤏्ā¤ĩ⤰ूā¤Ē ⤏ीā¤šो⤰ ā¤ि⤞े ā¤े ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि⤠ā¤Ē⤤्ā¤°ā¤ ā¤Žें ā¤ि⤍ ā¤Ē्ā¤°ā¤Žु⤠ā¤Ŧिंā¤Ļुā¤ं ā¤ो ā¤Ļेā¤ा ā¤ā¤¯ा?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ā¤Žाā¤Ē⤠2 ⤏े.ā¤Žी. = 1 ā¤ि.ā¤Žी., ⤠ā¤्⤎ांā¤ļ 23°–23°10', ā¤Ļेā¤ļां⤤⤰ 77°–77°10', ā¤Žैā¤Ļा⤍ी ā¤्⤎े⤤्⤰ 500 ā¤Žीā¤ā¤°, ā¤ोā¤े ā¤Ēā¤šाā¤Ą़ी ā¤्⤎े⤤्⤰ 560 ā¤Žीā¤ā¤°, ā¤ā¤˛ ⤏्⤰ो⤤: ⤏ेā¤ĩा⤍ ⤍ā¤Ļी, ā¤ā¤Žु⤍ी⤝ ā¤ā¤° ā¤ā¤šाँā¤ी⤰ā¤Ēु⤰ा ⤤ा⤞ाā¤Ŧ, ā¤ā¤ĩा⤏ी⤝ ā¤्⤎े⤤्⤰: ⤏ीā¤šो⤰, ā¤ā¤šाँā¤ी⤰ā¤Ēु⤰, ā¤Žोā¤ā¤°ाā¤Ž, ā¤Ŧिā¤ौ⤰ी।
40. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žा⤍ā¤ि⤤्⤰ ā¤Ē⤠⤍ ā¤Žें ⤰ूā¤ĸ़ ā¤िā¤š्⤍ ā¤्⤝ों ā¤Žā¤šā¤¤्ā¤ĩā¤Ēू⤰्⤪ ā¤šैं?
ā¤ā¤¤्⤤⤰: ⤰ूā¤ĸ़ ā¤िā¤š्⤍ों ā¤े ā¤Ŧि⤍ा ⤏्ā¤Ĩ⤞ाā¤ृ⤤ि⤠ā¤Ē⤤्⤰⤠ā¤ा ā¤¸ā¤šी ā¤Ē⤠⤍ ā¤ā¤° ā¤ू-ā¤ा⤠ā¤ी ā¤¸ā¤Žā¤ ā¤¸ंā¤ā¤ĩ ā¤¨ā¤šीं ā¤šै। ⤝े ā¤Ē्⤰ाā¤ृ⤤ि⤠ā¤ā¤° ā¤Žा⤍ā¤ĩ ⤍ि⤰्ā¤Žि⤤ ⤞ā¤्⤎⤪ों ā¤ो ā¤Ļ⤰्ā¤ļा⤍े ā¤Žें ā¤¸ā¤šाā¤¯ā¤ ā¤šो⤤े ā¤šैं।
Answer by Mrinmoee