MPBSE Class 6 Sanskrit Chapter 16 Solution | Madhya Pradesh MPBSE Class 6 Sanskrit Lesson 16 Answer 2026

 Chapter 16

                                                         भोजस्य शिक्षाप्रियता

प्रश्न:1 धारानगर्याः नृपतिः कः आसीत्?

उत्तर: धारानगर्याः नृपतिः भोजः आसीत्।

प्रश्न:2 धारानगरी कुत्र स्थितम् आसीत्?

उत्तर: धारानगरी मध्यप्रदेशस्य मालवक्षेत्रे आसीत्।

प्रश्न:3 भोजस्य शिक्षाप्रियता कस्मात् प्रसिद्धा?

उत्तर: भोजः शिक्षाप्रिय आसीत्, अतः शिक्षितजनाः धारानगर्यां वसन्ति स्म।

प्रश्न:4 एकदा भोजः उद्यानमार्गे किं अवलोकितवान्?

उत्तर: भोजः उद्यानमार्गे विहरन् कमण्डलुम् हस्ते वहन्तम् विप्रम् अवलोकितवान्।

प्रश्न:5 विप्रस्य हस्ते किम् आसीत्?

उत्तर: विप्रस्य हस्ते चर्ममयं कमण्डलुम् आसीत्।

प्रश्न:6 विप्रः राजा भोजं किमर्थं प्रणम्य अकथयत्?

उत्तर: विप्रः लोहम् ताम्राभावस्य कारणं चर्ममयं पात्रं वहन्, एतद् ज्ञात्वा अकथयत्।

प्रश्न:7 राजा भोजः विप्रस्य किम् पृष्टवान्?

उत्तर: राजा भोजः विप्रः चर्मपात्रं कथम् वहति इति पृष्टवान्।

प्रश्न:8 लौहस्य तथा ताम्रस्य अभावः कथम् जातम्?

उत्तर: शत्रूणां शृङ्खलैः लौहः ताम्र शासनपत्रकैः दुर्लभः जातः।

प्रश्न:9 राजा भोजः कवये किम् अयच्छत्?

उत्तर: राजा प्रसन्नो भूत्वा कवये ताम्रप्रशस्तिपत्रं धनराशिं च पुरस्काररूपेण अयच्छत्।

प्रश्न:10 भोजस्य नाम सम्प्रति किं कारणेन प्रसिद्धम्?

उत्तर: शिक्षितानां सम्मानकारणेन भोजस्य नाम सम्प्रति भारतदेशे प्रसिद्धम्।

प्रश्न:11 शिक्षितजनाः धारानगर्यां किमर्थं वसन्ति स्म?

उत्तर: भोजस्य शिक्षाप्रियतया शिक्षितजनाः धारानगर्यां वसन्ति स्म।

प्रश्न:12 कमण्डलुं विप्रस्य किमर्थं वहति स्म?

उत्तर: लौहस्य ताम्रस्य अभावात् चर्ममयं पात्रं वहति स्म।

प्रश्न:13 भोजः कदा विप्रम् अवलोकितवान्?

उत्तर: भोजः एकदा उद्यानमार्गे विहरन् विप्रम् अवलोकितवान्।

प्रश्न:14 राजा भोजः कविप्रशस्तिपत्रं कस्यै अयच्छत्?

उत्तर: राजा भोजः कविप्रशस्तिपत्रं कवये अयच्छत्।

प्रश्न:15 शिक्षितजनाः धारानगर्यां किमर्थं आवृत्ताः?

उत्तर: भोजस्य शिक्षाप्रियतया शिक्षितजनाः धारानगर्यां आवृत्ताः।

प्रश्न:16 राजा भोजस्य आदेशः किं आसीत्?

उत्तर: विप्रोऽपि जो मूर्खः सः पुराद् बहिरस्तु, कुम्भकारोऽपि जो विद्वान् स तिष्ठतु पुरे मम।

प्रश्न:17 विप्रः राजा समक्षं किं अवदत्?

उत्तर: विप्रः राजा समक्षं विनम्रतया चर्ममयं पात्रं वहामि इति अवदत्।

प्रश्न:18 राजा भोजः विप्रस्य उत्तरं कथम् अभवत्?

उत्तर: राजा भोजः प्रसन्नः भूत्वा विप्रं पुरस्काररूपेण सम्मानयत्।

प्रश्न:18 लौहस्य ताम्रस्य अभावः केन स्पष्टः?

उत्तर: शत्रूणां शृङ्खलैः लौहः ताम्र शासनपत्रकैः दुर्लभः इति स्पष्टः।

प्रश्न:20 राजा भोजस्य शिक्षाप्रियतायाः परिणामः किं अभवत्?

उत्तर: शिक्षितजनाः धारानगर्यां वसन्ति स्म, अतः भोजस्य नाम प्रसिद्धम्।

प्रश्न:21 कमण्डलुम् का पदार्थ किम् आसीत्?

उत्तर: कमण्डलु चर्ममयम् आसीत्।

प्रश्न:22 भोजस्य नगर्याः प्राचीन शासकः कः आसीत्?

उत्तर: नगर्याः पुरा शासकः भोजः आसीत्।

प्रश्न:23 भोजस्य दृष्ट्या विप्रः कः आसीत्?

उत्तर: विप्रः दरिद्र आसीत्।

प्रश्न:24 राजा भोजः कविप्रशस्तिपत्रं किमर्थं ददाति?

उत्तर: शिक्षितजनानां सम्मानार्थम्।

प्रश्न:25 शिक्षितजनाः धारानगर्यां वसन्ति स्म के कारणे?

उत्तर: भोजस्य शिक्षाप्रियता।

प्रश्न:26 विप्रः राजा समक्षं किमर्थं चर्मपात्रं वहति स्म?

उत्तर: लौह ताम्रयोः अभावाद्।

प्रश्न:27 राजा भोजः कविप्रशस्तिपत्रं कस्यै अयच्छत्?

उत्तर: कवये।

प्रश्न:28 राजा भोजस्य नाम सम्प्रति भारतदेशे प्रसिद्धम् किमर्थं?

उत्तर: शिक्षितजनानां सम्मानकारणेन।

प्रश्न:29 राजा भोजः पुरस्काररूपेण किम् ददाति?

उत्तर: धनराशिं च।

प्रश्न:30 भोजस्य आदेशः नगर्याः नागरिकेषु भेदं कथम् दर्शयति?

उत्तर: मूर्खः विप्रोऽपि बहिरस्तु, विद्वान् कुम्भकारः तिष्ठतु पुरे।

प्रश्न:31 कमण्डलुम् चर्ममयं किमर्थं वहति स्म?

उत्तर: लौह ताम्रयोः अभावे।

प्रश्न:32 भोजस्य दृष्ट्या विप्रः अति दरिद्रः किमर्थं ज्ञातः?

उत्तर: कमण्डलुम् दृष्ट्वा।

प्रश्न:33 राजा भोजः कविप्रशस्तिपत्रं कदा ददाति?

उत्तर: विप्रस्य पद्यं पठित्वा।

प्रश्न:34 भोजस्य नगर्याः नागरिकाः के सन्ति?

उत्तर: शिक्षितजनाः।

प्रश्न:35 विप्रः राजा समक्षं किं अवदत्?

उत्तर: देव! चर्ममयं पात्रं वहामि।

प्रश्न:36 लौह-ताम्रयोः अभावः कथम् स्पष्टः?

उत्तर: शत्रूणां शृङ्खलैः लौहः ताम्र शासनपत्रकैः दुर्लभः।

प्रश्न:37 राजा प्रसन्नो भूत्वा कवये किम् अयच्छत्?

उत्तर: ताम्रप्रशस्तिपत्रं धनराशिं च पुरस्काररूपेण।

प्रश्न:38 धारानगर्याः शासकः शिक्षाप्रियः कथम् आसीत्?

उत्तर: शिक्षितजनानां सम्मानकारणेन।

प्रश्न:39 राजा भोजस्य शिक्षा और न्यायप्रियता कथं प्रदर्शितम्?

उत्तर: विद्वान् कुम्भकारः नगर्यां तिष्ठतु, मूर्खः विप्रोऽपि बहिरस्तु आदेशेन।

प्रश्न:40 शिक्षितजनाः धारानगर्यां वसन्ति स्म तस्य कारणं का?

उत्तर: भोजस्य शिक्षाप्रियता एव कारणम्।

Answer by Mrinmoee