Chapter 4

                                               ā¨ĩਾ⍝ੂā¨Žੰā¨Ąā¨˛ ⍅⍤ੇ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍


1. ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍉⍤ੇ ⍧⍰⍤ੀ ā¨Ļੀ ā¨¸ā¨¤ā¨š ā¨Ļੀ ⍕ਿā¨¸ā¨Ž ā¨Ļਾ ⍕ੀ ā¨Ē੍⍰⍭ਾā¨ĩ ā¨šੁੰā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍧⍰⍤ੀ ā¨Ļੀ ā¨¸ā¨¤ā¨š ⍜ਿā¨ĩੇਂ ā¨Ŧ⍰ā¨Ģ਼, ⍰ੇ⍤, ⍜ੰ⍗⍞ ⍆ā¨Ļਿ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍍ੂੰ ā¨ĩੱ⍖-ā¨ĩੱ⍖ ⍤⍰ੀ⍕ੇ ⍍ਾ⍞ ā¨Ē੍⍰⍭ਾā¨ĩਿ⍤ ⍕⍰ā¨Ļੇ ā¨šā¨¨। ā¨Ŧ⍰ā¨Ģ਼ ā¨ĩਾ⍞ੇ ⍇⍞ਾ⍕ਿ⍆ਂ ā¨ĩਿੱ⍚ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍘ੱ⍟ ā¨°ā¨šਿੰā¨Ļਾ ā¨šੈ ⍕ਿ⍉ਂ⍕ਿ ⍏ੂ⍰⍜ੀ ⍕ਿ⍰⍍ਾਂ ā¨Ē⍰ਾā¨ĩ⍰⍤ਿ⍤ ā¨šੋ ⍜ਾਂā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨।

2. ā¨Ŧ⍰ā¨Ģ਼ ⍍ਾ⍞ ā¨ĸੱ⍕ੇ ⍇⍞ਾ⍕ਿ⍆ਂ ā¨ĩਿੱ⍚ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍘ੱ⍟ ⍕ਿ⍉ਂ ā¨°ā¨šਿੰā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨Ŧ⍰ā¨Ģ਼ ⍏ੂ⍰⍜ ā¨Ļੀ⍆ਂ ⍕ਿ⍰⍍ਾਂ ⍍ੂੰ ā¨ĩਾā¨Ē⍏ ā¨Ē⍰ਾā¨ĩ⍰⍤ਿ⍤ ⍕⍰ ā¨Ļਿੰā¨Ļੀ ā¨šੈ, ⍜ਿ⍏ ⍍ਾ⍞ ā¨—ā¨°ā¨Žੀ ⍧⍰⍤ੀ ā¨ĩਿੱ⍚ ā¨¨ā¨šੀਂ ā¨Ēā¨šੁੰ⍚ā¨Ļੀ ⍅⍤ੇ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍘ੱ⍟ ā¨°ā¨šਿੰā¨Ļਾ ā¨šੈ।

3. ā¨Žਾ⍰ੂā¨Ĩ⍞ਾਂ ā¨ĩਿੱ⍚ ā¨Ļਿ⍍ ā¨ĩੇ⍞ੇ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ā¨ĩੱ⍧ ⍕ਿ⍉ਂ ā¨šੁੰā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨Žਾ⍰ੂā¨Ĩ⍞ਾਂ ā¨Ļੀ ⍰ੇ⍤ ⍜⍞ā¨Ļੀ ā¨—ā¨°ā¨Ž ā¨šੋ ⍜ਾਂā¨Ļੀ ā¨šੈ, ⍇⍏ ⍞⍈ ā¨Ļਿ⍍ ā¨ĩੇ⍞ੇ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ā¨Ŧā¨šੁ⍤ ā¨ĩੱ⍧ ⍜ਾਂā¨Ļਾ ā¨šੈ।

4. ⍏ੰ⍘⍪ੇ ⍜ੰ⍗⍞ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍍ੂੰ ⍕ਿā¨ĩੇਂ ā¨Ē੍⍰⍭ਾā¨ĩਿ⍤ ⍕⍰ā¨Ļੇ ā¨šā¨¨?

⍉ੱ⍤⍰: ⍏ੰ⍘⍪ੇ ⍜ੰ⍗⍞ ⍏ੂ⍰⍜ੀ ⍕ਿ⍰⍍ਾਂ ⍍ੂੰ ⍰ੋ⍕ā¨Ļੇ ā¨šā¨¨ ⍅⍤ੇ ⍛ਾਂ ā¨Ē੍⍰ā¨Ļਾ⍍ ⍕⍰ā¨Ļੇ ā¨šā¨¨, ⍜ਿ⍏ ⍍ਾ⍞ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ā¨Ŧā¨šੁ⍤ ⍜਼ਿ⍆ā¨Ļਾ ā¨¨ā¨šੀਂ ā¨ĩ⍧ā¨Ļਾ।

5. ā¨ĸ⍞ਾ⍪ਾਂ ā¨Ļਾ ⍰ੁ⍖ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍉ੱ⍤ੇ ⍕ਿā¨ĩੇਂ ⍅⍏⍰ ā¨Ēਾਂā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍜ਿā¨šāŠœੀ⍆ਂ ā¨ĸ⍞ਾ⍪ਾਂ ⍏ੂ⍰⍜ ā¨ĩੱ⍞ ā¨šੁੰā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨ ā¨‰ā¨š ⍜਼ਿ⍆ā¨Ļਾ ā¨—ā¨°ā¨Ž ā¨šੁੰā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨, ⍜ā¨Ļ⍕ਿ ā¨‰ā¨˛ā¨Ÿ ā¨Ēਾ⍏ੇ ā¨ĩਾ⍞ੀ⍆ਂ ā¨ĸ⍞ਾ⍪ਾਂ ⍘ੱ⍟ ā¨—ā¨°ā¨Ž ā¨°ā¨šਿੰā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨।

6. ⍏ੂ⍰⍜ ā¨ĩੱ⍞ ā¨Žੁ⍖ੀ ā¨ĸ⍞ਾ⍪ਾਂ ⍕ਿ⍉ਂ ā¨—ā¨°ā¨Ž ā¨šੁੰā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨?

⍉ੱ⍤⍰: ⍕ਿ⍉ਂ⍕ਿ ⍉⍍੍ā¨šਾਂ ⍤ੇ ⍏ੂ⍰⍜ ā¨Ļੀ⍆ਂ ⍕ਿ⍰⍍ਾਂ ⍏ਿੱ⍧ੀ⍆ਂ ā¨Ēੈਂā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨, ⍜ਿ⍏ ⍍ਾ⍞ ⍜਼ਿ⍆ā¨Ļਾ ā¨—ā¨°ā¨Žੀ ā¨Ē੍⍰ਾā¨Ē⍤ ā¨šੁੰā¨Ļੀ ā¨šੈ।

7. ā¨Ŧੱā¨Ļ⍞ਾਂ ā¨Ļਾ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍉ੱ⍤ੇ ⍕ੀ ā¨Ē੍⍰⍭ਾā¨ĩ ā¨šੁੰā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨Ŧੱā¨Ļ⍞ ⍏ੂ⍰⍜ੀ ā¨—ā¨°ā¨Žੀ ⍍ੂੰ ⍜⍜਼ā¨Ŧ ⍕⍰ ⍞ੈਂā¨Ļੇ ā¨šā¨¨, ⍜ਿ⍏ ⍍ਾ⍞ ⍧⍰⍤ੀ ā¨Ļਾ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍘ੱ⍟ ā¨°ā¨šਿੰā¨Ļਾ ā¨šੈ।

8. ā¨ĩ⍰⍖ਾ ā¨Ēੈ⍪ ⍤ੋਂ ā¨Ŧਾ⍅ā¨Ļ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍕ਿ⍉ਂ ⍘ੱ⍟ ⍜ਾਂā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨ĩ⍰⍖ਾ ⍤ੋਂ ā¨Ŧਾ⍅ā¨Ļ ā¨šā¨ĩਾ ā¨ĩਿੱ⍚ ⍜⍞ā¨ĩਾ⍏਼ā¨Ē ā¨ĩੱ⍧ ⍜ਾਂā¨Ļੇ ā¨šā¨¨ ⍜ੋ ā¨—ā¨°ā¨Žੀ ⍍ੂੰ ⍜⍜਼ā¨Ŧ ⍕⍰ ⍞ੈਂā¨Ļੇ ā¨šā¨¨।

9. ā¨¸ā¨Žੁੰā¨Ļ⍰ੀ ⍧ਾ⍰ਾā¨ĩਾਂ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍍ੂੰ ⍕ਿā¨ĩੇਂ ā¨Ē੍⍰⍭ਾā¨ĩਿ⍤ ⍕⍰ā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨—ā¨°ā¨Ž ⍧ਾ⍰ਾā¨ĩਾਂ ⍇⍞ਾ⍕ੇ ⍍ੂੰ ā¨—ā¨°ā¨Ž ⍕⍰ā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨ ⍅⍤ੇ ⍠ੰā¨ĸੀ⍆ਂ ⍧ਾ⍰ਾā¨ĩਾਂ ⍇⍞ਾ⍕ੇ ⍍ੂੰ ⍠ੰā¨ĸਾ ⍕⍰ā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨।

10. ⍧⍰⍤ੀ ā¨Ļੇ ⍕ੁā¨Ļ⍰⍤ੀ ā¨ĩਾ⍤ਾā¨ĩ⍰⍪ ā¨Ļੇ ⍕ਿā¨šāŠœੇ ⍤ਿੰ⍍ ⍅ੰ⍏਼ ā¨šā¨¨?

⍉ੱ⍤⍰: ⍜⍞ ā¨Žੰā¨Ąā¨˛, ā¨Ĩ⍞ ā¨Žੰā¨Ąā¨˛ ⍅⍤ੇ ā¨ĩਾ⍝ੂ ā¨Žੰā¨Ąā¨˛।

11. ā¨ĩਾ⍝ੂā¨Žੰā¨Ąā¨˛ ā¨ĩਿੱ⍚ ⍕ਿā¨šāŠœੇ ⍤ੱ⍤ ⍏਼ਾā¨Žā¨˛ ā¨šā¨¨?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨šā¨ĩਾ, ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍅⍤ੇ ā¨¨ā¨Žੀ ā¨ĩਾ⍝ੂā¨Žੰā¨Ąā¨˛ ā¨Ļੇ ā¨Žੁੱ⍖ ⍤ੱ⍤ ā¨šā¨¨।

12. ā¨ĩਾ⍝ੂā¨Žੰā¨Ąā¨˛ ā¨Ļੀ ⍏⍭ ⍤ੋਂ ā¨ĩੱ⍧ ā¨Žਾ⍤⍰ਾ ā¨ĩਾ⍞ੀ ⍗ੈ⍏ ⍕ਿā¨šāŠœੀ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍍ਾ⍈⍟੍⍰ੋ⍜⍍ ⍗ੈ⍏ (78.03%) ⍏⍭ ⍤ੋਂ ā¨ĩੱ⍧ ā¨šੈ।

13. ⍆⍕⍏ੀ⍜⍍ ā¨Ļੀ ā¨ĩਾ⍝ੂā¨Žੰā¨Ąā¨˛ ā¨ĩਿੱ⍚ ā¨Žਾ⍤⍰ਾ ⍕ਿੰ⍍ੀ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍆⍕⍏ੀ⍜⍍ ā¨Ļੀ ā¨Žਾ⍤⍰ਾ ⍞⍗⍭⍗ 20.99% ā¨šੈ।

14. ⍕ਾ⍰ā¨Ŧ⍍ ā¨Ąਾ⍇⍆⍕⍏ਾā¨ˆā¨Ą ā¨Ļੀ ā¨Žਾ⍤⍰ਾ ⍕ਿੰ⍍ੀ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍞⍗⍭⍗ 0.03%।

15. ⍆⍰⍗⍍ ⍗ੈ⍏ ā¨Ļੀ ā¨Žਾ⍤⍰ਾ ⍕ਿੰ⍍ੀ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍞⍗⍭⍗ 0.94%।

16. ā¨šਾā¨ˆā¨Ąā¨°ੋ⍜⍍ ā¨Ļੀ ā¨Žਾ⍤⍰ਾ ⍕ਿੰ⍍ੀ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍞⍗⍭⍗ 0.01%।

17. ā¨ĩਾ⍝ੂā¨Žੰā¨Ąā¨˛ ā¨Ļੀ ⍏⍭ ⍤ੋਂ ā¨šੇ⍠⍞ੀ ā¨Ē⍰⍤ ⍕ਿā¨šāŠœੀ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍅⍏਼ਾਂ⍤ੀ ā¨Žੰā¨Ąā¨˛ (Troposphere)।

18. ⍅⍏਼ਾਂ⍤ੀ ā¨Žੰā¨Ąā¨˛ ⍤ੋਂ ⍉ā¨Ē⍰⍞ੀ ā¨Ē⍰⍤ ⍕ਿā¨šāŠœੀ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨¸ā¨Žā¨¤ਾā¨Ē ā¨Žੰā¨Ąā¨˛ (Stratosphere)।

19. ā¨¸ā¨Žā¨¤ਾā¨Ē ā¨Žੰā¨Ąā¨˛ ⍤ੋਂ ⍉ā¨Ē⍰⍞ੀ ā¨Ē⍰⍤ ⍕ਿā¨šāŠœੀ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨Žੱ⍧ā¨ĩ⍰⍤ੀ ā¨Žੰā¨Ąā¨˛ (Mesosphere)।

20. ⍏⍭ ⍤ੋਂ ⍉ā¨Ē⍰⍞ੀ ā¨Ē⍰⍤ ⍕ਿā¨šāŠœੀ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍆⍇⍍ ā¨Žੰā¨Ąā¨˛ ⍜ਾਂ ⍤ਾā¨Ē ā¨Žੰā¨Ąā¨˛ (Thermosphere)।

21. ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ā¨Žਾā¨Ē⍪ ⍞⍈ ⍕ਿā¨šāŠœਾ ⍏ਾ⍧⍍ ā¨ĩ⍰⍤ਿ⍆ ⍜ਾਂā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨Ĩā¨°ā¨Žਾā¨Žੀ⍟⍰।

22. ā¨‰ā¨šā¨¤ā¨Ž ⍅⍤ੇ ⍍ਿā¨Šā¨¨ā¨¤ā¨Ž ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍕ਿā¨ĩੇਂ ā¨Žਾā¨Ēਿ⍆ ⍜ਾਂā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨‰ā¨šā¨¤ā¨Ž ⍤ੇ ⍍ਿā¨Šā¨¨ā¨¤ā¨Ž ā¨Ĩā¨°ā¨Žਾā¨Žੀ⍟⍰ ⍰ਾā¨šੀਂ।

23. ā¨¨ā¨Žੀ ā¨Žਾā¨Ē⍪ ⍞⍈ ⍕ਿā¨šāŠœਾ ⍝ੰ⍤⍰ ā¨ĩ⍰⍤ਿ⍆ ⍜ਾਂā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍗ਿੱ⍞ੀ ⍅⍤ੇ ⍏ੁੱ⍕ੀ ⍗ੋ⍞ੀ ā¨ĩਾ⍞ਾ ā¨Ĩā¨°ā¨Žਾā¨Žੀ⍟⍰।

24. ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍉ੱ⍤ੇ ā¨Ē੍⍰⍭ਾā¨ĩ ā¨Ēਾ⍉⍪ ā¨ĩਾ⍞ੇ ā¨Žੁੱ⍖ ⍤ੱ⍤ ⍕ਿā¨šāŠœੇ ā¨šā¨¨?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨‰ā¨šਾ⍈, ā¨Ļੂ⍰ੀ, ā¨¸ā¨¤ā¨š ā¨Ļੀ ⍕ਿā¨¸ā¨Ž, ā¨ĩ⍰⍖ਾ ⍅⍤ੇ ā¨¸ā¨Žੁੰā¨Ļ⍰ੀ ⍧ਾ⍰ਾā¨ĩਾਂ।

25. ⍭ੂ-ā¨Žੱ⍧ ⍰ੇ⍖ਾ ⍍ੇāŠœੇ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍜਼ਿ⍆ā¨Ļਾ ⍕ਿ⍉ਂ ā¨šੁੰā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍕ਿ⍉ਂ⍕ਿ ⍏ੂ⍰⍜ ā¨Ļੀ⍆ਂ ⍕ਿ⍰⍍ਾਂ ⍏ਿੱ⍧ੀ⍆ਂ ā¨Ēੈਂā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨।

26. ⍧⍰ੁā¨ĩਾਂ ā¨ĩੱ⍞ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍘ੱ⍟ ⍕ਿ⍉ਂ ā¨šੁੰā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍕ਿ⍉ਂ⍕ਿ ⍏ੂ⍰⍜ੀ ⍕ਿ⍰⍍ਾਂ ⍟ੇā¨ĸੀ⍆ਂ ā¨Ēੈਂā¨Ļੀ⍆ਂ ā¨šā¨¨।

27. ā¨‰ā¨šਾ⍈ ā¨ĩ⍧⍪ ⍍ਾ⍞ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍕ਿā¨ĩੇਂ ā¨Ŧā¨Ļ⍞ā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨‰ā¨šਾ⍈ ā¨ĩ⍧⍪ ⍍ਾ⍞ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍘ੱ⍟ā¨Ļਾ ā¨šੈ।

28. ā¨Ēā¨šਾāŠœਾਂ ⍉ੱ⍤ੇ ⍠ੰā¨ĸ ⍕ਿ⍉ਂ ā¨šੁੰā¨Ļੀ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍕ਿ⍉ਂ⍕ਿ ā¨‰ā¨šਾ⍈ ā¨ĩ⍧⍪ ⍍ਾ⍞ ā¨šā¨ĩਾ ā¨Ē⍤⍞ੀ ⍅⍤ੇ ⍠ੰā¨ĸੀ ā¨šੋ ⍜ਾਂā¨Ļੀ ā¨šੈ।

29. ā¨¸ā¨Žੁੰā¨Ļ⍰ ⍍ੇāŠœੇ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍏ā¨Ĩਿ⍰ ⍕ਿ⍉ਂ ā¨°ā¨šਿੰā¨Ļਾ ā¨šੈ?

⍉ੱ⍤⍰: ⍕ਿ⍉ਂ⍕ਿ ā¨Ēਾ⍪ੀ ⍧ੀ⍰ੇ-⍧ੀ⍰ੇ ā¨—ā¨°ā¨Ž ⍅⍤ੇ ⍠ੰā¨ĸਾ ā¨šੁੰā¨Ļਾ ā¨šੈ।

30. ā¨œā¨˛ā¨¸ā¨Žੀ⍰ ⍅⍤ੇ ā¨Ĩā¨˛ā¨¸ā¨Žੀ⍰ ⍕ੀ ā¨šā¨¨?

⍉ੱ⍤⍰: ā¨‡ā¨š ā¨¸ā¨Žੁੰā¨Ļ⍰ ⍅⍤ੇ ⍧⍰⍤ੀ ā¨ĩਿā¨šā¨•ਾ⍰ ā¨šā¨ĩਾ ā¨Ļੇ ⍚ੱ⍕⍰ ā¨šā¨¨ ⍜ੋ ⍤ਾā¨Ēā¨Žਾ⍍ ⍏ੰ⍤ੁ⍞ਿ⍤ ⍕⍰ā¨Ļੇ ā¨šā¨¨।

Answer by Mrinmoee