PHYSICAL AND CHEMICAL CHANGES AROUND US
আমাৰ চাৰিওফালে ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন
EXERCISE (অনুশীলনী)
Q. 1. Darken the circle of the correct answer.
(শুদ্ধ উত্তৰৰ গোলটো সম্পূৰ্ণকৈ পূৰ কৰা।)
(i) Which of the following is an example of a physical change?
(তলৰ কোনটো ভৌতিক পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ?)
(a) Burning of wood (কাঠ জ্বলোৱা)
(b) Rusting of iron (লোত মামৰে ধৰা)
(c) Melting of ice (বৰফ গলি যোৱা)
(d) Milk turning sour (গাখীৰ টেঙা হৈ যোৱা)
Ans. (c) Melting of ice (বৰফ গলি যোৱা)
(ii) Which of the following shows a chemical change?
(তলৰ কোনটো ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন?)
(a) Stretching a rubber band (ৰবৰ বেণ্ড টনা)
(b) Boiling of water (পানী উতলোৱা)
(c) Burning of magnesium ribbon (মেগনেছিয়ামৰ ফিতা জ্বলোৱা)
(d) Cutting paper into pieces (কাগজ টুকুৰা টুকুৰ কৰা)
Ans. (c) Burning of magnesium ribbon (মেগনেছিয়ামৰ ফিতা জ্বলোৱা)
(iii) Which of the following changes cannot be reversed?
(তলৰ কোনটো পৰিৱৰ্তন প্রত্যাবর্তন কৰিব নোৱাৰি?)
(a) Freezing of water (পানী গোট মৰা)
(b) Dissolving sugar in water (পানীত চেনি দ্ৰৱীভূত কৰা)
(c) Boiling of water (পানী গৰম কৰা)
(d) Burning of paper (কাগজ জ্বলোৱা)
Ans. (d) Burning of paper (কাগজ জ্বলোৱা)
(iv) Which of the following can prevent or slow down rusting of iron objects? (তলৰ কোনটোৱে লোৰ বস্তুত মামৰে ধৰা প্ৰতিৰোধ বা লেহেম কৰিব পাৰে?)
(a) Storing in a humid place (সেমেকা ঠাইত সংৰক্ষণ কৰা)
(b) Painting or oiling the surface (পৃষ্ঠখনত ৰং বা তেল সনা)
(c) Washing with water often (সঘনাই পানীৰে ধোৱা)
(d) Exposing to rain (বৰষুণৰ সংস্পৰ্শলৈ অনা)
Ans. (b) Painting or oiling the surface (পৃষ্ঠখনত ৰং বা তেল সনা)
Q. 2. Which of the following statements are the characteristics of chemical change?
(তলৰ কোনটো উক্তি বাসায়নিক পৰিৱৰ্তনৰ এক বৈশিষ্ট্য?)
(i) New substance are formed (নতুন পদাৰ্থৰ সৃষ্টি হয়।)
(ii) No new substance is formed (কোনো নতুন পদার্থ উৎপন্ন নহয়।)
(iii) It is usually irreversible (সাধাৰণতে ই অপ্রত্যাৱৰ্তী)
(iv) Only the state of matter changes (কেৱল পদাৰ্থৰ অৱস্থাহে সলনি হয়।)
(a) (i) and (iii) [(i) আৰু (iii)]
(b) (ii) and (iv) [(ii) আৰু (iv)]
(c) (i) and (ii) [(i) আৰু (ii)]
(d) (iii) and (iv) [(iii) আৰু (iv)]
Ans. (a) (i) and (iii) [(i) আৰু (iii)]
Q. 3. Which of the following changes can be reversed and which cannot be. (তলৰ কোনটো পৰিৱৰ্তন প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰিব পাৰি আৰু কোনটো প্রত্যাবর্তন কৰিব নোৱাৰি।)
(a) Melting of ice cubes (বৰফৰ টুকুৰা গলি যোৱা)
(b) Burning of paper (কাগজ জ্বলোৱা)
(c) Inflating a balloon (বেলুন ফুলোৱা)
(d) Digestion of food (খাদ্য হজম হোৱা)
(e) Evaporation of water from wet clothes (ভিজা কাপোৰৰ পৰা পানী বাষ্পীভৱন হোৱা)
(f) Rusting of iron (লোহাত মামৰে ধৰা)
(g) Stretching of a rubber band (ৰবৰ বেণ্ড টনা)
(h) Baking a cake (কেক বেকিং কৰা)
(i) Sharpening a pencil (পেঞ্চিল জোঙা কৰা)
(j) Freezing water to make ice (পানী ঠাণ্ডা কৰি বৰফলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা)
Ans. Can be reversed (প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰিব পাৰি): (a), (c), (e), (g), (j)
Can not be reversed (প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰিব নোৱাৰি): (b), (d), (f), (h), (i)
Q. 4. State whether the following are True or False. Correct the false one. (তলত দিয়াবোৰ শুদ্ধ নে অশুদ্ধ? যদি অশুদ্ধ হয়, সেইটো শুদ্ধকৈ লিখা।
(a) Freezing of water is a chemical change. (পানী বৰফ হোৱাটো এটা ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন)
Ans. False (অশুদ্ধ)। Freezing of water is a physical change (পানী বৰফ হোৱাটো এটা ভৌতিক পৰিৱৰ্তন)
(b) Burning of wood produces new substances like ash, carbon dioxide, and water vapour. (কাঠ জ্বলালে ছাই, কার্বন ডাই অক্সাইড, জলীয় বাষ্প আদি নতুন পদার্থ উৎপন্ন হয়।)
Ans. True (শুদ্ধ)
(c) Tearing of paper is a physical change. (কাগজ ফাটি যোৱাটো এটা ভৌতিক পৰিবৰ্তন।)
Ans. True (শুদ্ধ)
(d) Boiling water to form steam is a chemical change. (পানী ভাপ হোৱাটো এটা ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন।)
Ans. False (অশুদ্ধ)। Boiling water to form steam is a physical change. (পানী ভাপ হোৱাটো এটা ভৌতিক পৰিৱৰ্তন)
Q. 5. Fill in the blanks. (খালী ঠাই পূৰ কৰা।)
(a). Rusting of iron is a change and cannot be (লোহাত মামৰে ধৰাটো এটা পৰিৱৰ্তন আৰু ই হ'ব নোৱাৰে)
Ans. (a) chemical, reversed (ৰাসায়নিক, প্রত্যাৱৰ্তন)
(b) Dissolving salt in water is a change because no substance is formed. (পানীত নিমখ দ্রবীভূত কৰাটো এটা পৰিবৰ্তন, কাৰণ কোনো পদার্থ গঠন নহয়।)
Ans. physical, new (ভৌতিক, নতুন)
(c) The process of cooking rice is a এটা change. (ভাত ৰন্ধা প্রক্রিয়াটো পৰিবৰ্তন।)
Ans. chemical (ৰাসায়নিক)
(d) Melting of butter is a change, but burning butter is a change. (মাখন গলি যোৱাটো এটা এটা পৰিবৰ্তন।) পৰিবৰ্তন, কিন্তু মাখন জ্বলোৱাটো
Ans. physical, chemical (ভৌতিক, ৰাসায়নিক)
অনুশীলনী
Q. 1. Darken the circle of the correct answer.
(শুদ্ধ উত্তৰৰ গোলটো সম্পূৰ্ণকৈ পূৰ কৰা।)
(i) Which of the following is an example of a physical change?
(তলৰ কোনটো ভৌতিক পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ?)
(a) Burning of wood (কাঠ জ্বলোৱা)
(b) Rusting of iron (লোত মামৰে ধৰা)
(c) Melting of ice (বৰফ গলি যোৱা)
(d) Milk turning sour (গাখীৰ টেঙা হৈ যোৱা)
Ans. (c) Melting of ice (বৰফ গলি যোৱা)
(ii) Which of the following shows a chemical change?
(তলৰ কোনটো ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন?)
(a) Stretching a rubber band (ৰবৰ বেণ্ড টনা)
(b) Boiling of water (পানী উতলোৱা)
(c) Burning of magnesium ribbon (মেগনেছিয়ামৰ ফিতা জ্বলোৱা)
(d) Cutting paper into pieces (কাগজ টুকুৰা টুকুৰ কৰা)
Ans. (c) Burning of magnesium ribbon (মেগনেছিয়ামৰ ফিতা জ্বলোৱা)
(iii) Which of the following changes cannot be reversed?
(তলৰ কোনটো পৰিৱৰ্তন প্রত্যাবর্তন কৰিব নোৱাৰি?)
(a) Freezing of water (পানী গোট মৰা)
(b) Dissolving sugar in water (পানীত চেনি দ্ৰৱীভূত কৰা)
(c) Boiling of water (পানী গৰম কৰা)
(d) Burning of paper (কাগজ জ্বলোৱা)
Ans. (d) Burning of paper (কাগজ জ্বলোৱা)
(iv) Which of the following can prevent or slow down rusting of iron objects? (তলৰ কোনটোৱে লোৰ বস্তুত মামৰে ধৰা প্ৰতিৰোধ বা লেহেম কৰিব পাৰে?)
(a) Storing in a humid place (সেমেকা ঠাইত সংৰক্ষণ কৰা)
(b) Painting or oiling the surface (পৃষ্ঠখনত ৰং বা তেল সনা)
(c) Washing with water often (সঘনাই পানীৰে ধোৱা)
(d) Exposing to rain (বৰষুণৰ সংস্পৰ্শলৈ অনা)
Ans. (b) Painting or oiling the surface (পৃষ্ঠখনত ৰং বা তেল সনা)
Q. 2. Which of the following statements are the characteristics of chemical change?
(তলৰ কোনটো উক্তি বাসায়নিক পৰিৱৰ্তনৰ এক বৈশিষ্ট্য?)
(i) New substance are formed (নতুন পদাৰ্থৰ সৃষ্টি হয়।)
(ii) No new substance is formed (কোনো নতুন পদার্থ উৎপন্ন নহয়।)
(iii) It is usually irreversible (সাধাৰণতে ই অপ্রত্যাৱৰ্তী)
(iv) Only the state of matter changes (কেৱল পদাৰ্থৰ অৱস্থাহে সলনি হয়।)
(a) (i) and (iii) [(i) আৰু (iii)]
(b) (ii) and (iv) [(ii) আৰু (iv)]
(c) (i) and (ii) [(i) আৰু (ii)]
(d) (iii) and (iv) [(iii) আৰু (iv)]
Ans. (a) (i) and (iii) [(i) আৰু (iii)]
Q. 3. Which of the following changes can be reversed and which cannot be. (তলৰ কোনটো পৰিৱৰ্তন প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰিব পাৰি আৰু কোনটো প্রত্যাবর্তন কৰিব নোৱাৰি।)
(a) Melting of ice cubes (বৰফৰ টুকুৰা গলি যোৱা)
(b) Burning of paper (কাগজ জ্বলোৱা)
(c) Inflating a balloon (বেলুন ফুলোৱা)
(d) Digestion of food (খাদ্য হজম হোৱা)
(e) Evaporation of water from wet clothes (ভিজা কাপোৰৰ পৰা পানী বাষ্পীভৱন হোৱা)
(f) Rusting of iron (লোহাত মামৰে ধৰা)
(g) Stretching of a rubber band (ৰবৰ বেণ্ড টনা)
(h) Baking a cake (কেক বেকিং কৰা)
(i) Sharpening a pencil (পেঞ্চিল জোঙা কৰা)
(j) Freezing water to make ice (পানী ঠাণ্ডা কৰি বৰফলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা)
Ans. Can be reversed (প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰিব পাৰি): (a), (c), (e), (g), (j)
Can not be reversed (প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰিব নোৱাৰি): (b), (d), (f), (h), (i)
Q. 4. State whether the following are True or False. Correct the false one. (তলত দিয়াবোৰ শুদ্ধ নে অশুদ্ধ? যদি অশুদ্ধ হয়, সেইটো শুদ্ধকৈ লিখা।
(a) Freezing of water is a chemical change. (পানী বৰফ হোৱাটো এটা ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন)
Ans. False (অশুদ্ধ)। Freezing of water is a physical change because only the state of water changes from liquid to solid. (পানী বৰফ হোৱাটো এটা ভৌতিক পৰিৱৰ্তন, কাৰণ ইয়াত কেৱল পানীৰ অৱস্থা তৰলৰ পৰা কঠিনলৈ সলনি হয়।)
