Chapter 2
স্বাধীনোত্তৰ কালত হোৱা বৃদ্ধি আৰু খণ্ডভিত্তিক গঠন
অতি চমু প্রশ্নোত্তৰ
১। আয়ুসকাল বৃদ্ধি হোৱাৰ মুখ্য কাৰণ কি?
উত্তৰঃ চিকিৎসা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ উন্নতি।
২। শিশুৰ মৃত্যুহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ উন্নতি।
৩। বৃত্তিভিত্তিক বণ্টন বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰ: লোকসকল কোন কোন পেচাত নিয়োজিত তাক
বুজায়।
৪। জিএছডিপিৰ ধাৰা বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰঃ সময়ৰ লগে লগে উৎপাদনৰ বৃদ্ধি বা হ্রাস।
৫। ৰাজ্যিক আৰু সৰ্বভাৰতীয় আয় তুলনা কৰাৰ উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ উন্নয়নৰ অৱস্থা জানিবলৈ।
৬। বনাঞ্চল আৱৰণ মানে কি?
উত্তৰঃ বনৰে আবৃত ভূমিৰ শতাংশ।
৭। সৰ্বভাৰতীয় প্রতি জনমূৰি আয় বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰঃ সমগ্ৰ ভাৰতৰ প্ৰতি লোকৰ গড় আয়।
৮। লিংগ অনুপাত উন্নতি পোৱাৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ: নাৰী জনসংখ্যাৰ অনুপাত বৃদ্ধি পোৱা।
৯। ১৯৭১ চনৰ পাছত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ধাৰাত কি পৰিৱৰ্তন দেখা যায়?
উত্তৰঃ জনসংখ্যা বৃদ্ধি হাৰ লাহে লাহে কমিবলৈ ধৰে।
১০। উন্নয়নৰ সূচকসমূহ তুলনা কৰাৰ
উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ ৰাজ্যৰ উন্নয়নৰ স্তৰ মূল্যায়ন কৰা।
চমু প্রশ্নোত্তৰ
১। কর্মশক্তি আৰু শ্রমশক্তিত জনসাধাৰণৰ অংশগ্রহণ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ কৰ্মশক্তি আৰু শ্রমশক্তি কোনো অর্থনীতিত উৎপাদন প্রক্ৰিয়াৰ মুখ্য আধাৰ।
শ্রমশক্তি বুলিলে কাম কৰিবলৈ সক্ষম আৰু ইচ্ছুক লোকসকলক বুজায়। ইয়াৰ ভিতৰত কাম কৰা লোক আৰু কাম বিচাৰি থকা লোক দুয়ো অন্তর্ভুক্ত। কর্মশক্তি বুলিলে বাস্তৱিকভাবে কামত নিয়োজিত লোকসকলক বুজায়।
স্বাধীনোত্তৰ কালত ভাৰত আৰু অসমৰ শ্রমশক্তিত জনসাধাৰণৰ অংশগ্রহণ লাহে লাহে বৃদ্ধি পাইছে। জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাম কৰিবলৈ সক্ষম লোকৰ সংখ্যাও বৃদ্ধি পাইছে। কিন্তু কর্মসংস্থাৰ সুযোগ সেই অনুপাতে বৃদ্ধি নোপোৱাৰ ফলত নিকচুর সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছে।
নাৰী শ্রমশক্তিত অংশগ্রহণ স্বাধীনোত্তৰ কালৰ এটা গুরুত্বপূর্ণ দিশ। শিক্ষা বিস্তান স আৰু সামাজিক সচেতনতা বৃদ্ধিৰ ফলত নাৰীসকল লাহে লাহে কর্মক্ষেত্রত আগবাঢ়িছে। তথাপি নাৰী শ্রমশক্তিত অংশগ্রহণ এতিয়াও পুৰুষৰ তুলনাত কম।
গ্রাম্য আৰু নগৰ অঞ্চলৰ মাজত শ্রমশক্তিত অংশগ্রহণত পার্থক্য দেখা যায়।গ্রামা অঞ্চলত কৃষিখণ্ডত অধিক লোক নিয়োজিত, আনহাতে নগৰ অঞ্চলত উদ্যোগ অম সেৱা খণ্ডত কর্মসংস্থান বেছি।
সামগ্রিকভাবে ক'ব পাৰি যে কর্মশক্তি আৰু শ্রমশক্তিত অংশগ্রহণ বৃদ্ধি পোৱাস্ত উন্নয়নৰ লক্ষণ যদিও পর্যাপ্ত কর্মসংস্থাৰ সৃষ্টি নোহোৱাটো এখন গুৰুত্বপূর্ণ সমস্যা।
২। জিএছডিপি বুলিলে কি বুজায়? স্বাধীনোত্তৰ কালত জিএছডিপিৰ ধাৰা অন খণ্ডভিত্তিক গঠন ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ জিএছডিপি বা ৰাজ্যিক ঘৰুৱা মুঠ উৎপাদন বুলিলে এখন বাজ্যৰ ভিতৰত নির্দিষ্ট সময়ছোৱাত উৎপাদিত সকলো চূড়ান্ত সামগ্রী আৰু সেৱাৰ মুঠ মূল্য বুজোৱা হয়। ই ৰাজ্যিক অর্থনীতিৰ আকাৰ আৰু বৃদ্ধি নিৰ্ণয় কৰিবলৈ ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সূচক।
স্বাধীনোত্তৰ কালত অসমৰ জিএছডিপিৰ ধাৰাত লাহে
লাহে বৃদ্ধি হোৱা দেখা গৈছে। আৰম্ভণিতে জিএছডিপিৰ বৃদ্ধি হাৰ তুলনামূলকভাবে কম
আছিল। কৃষিনির্ভৰ অর্থনীতি, ঔদ্যোগিকৰণৰ অভাৱ আৰু পৰিবহণ সমস্যাই এই
ক্ষেত্ৰত বাধা সৃষ্টি কৰিছিল।
সময়ৰ লগে লগে উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডৰ বিকাশে জিএছডিপিৰ বৃদ্ধি ত্বৰান্বিত কৰিছে। খণ্ডভিত্তিক গঠন চালে দেখা যায় যে আগতে কৃষিখণ্ডৰ অৱদান বেছি আছিল। কিন্তু এতিয়া সেৱা খণ্ডৰ অৱদান সৰ্বাধিক। উদ্যোগ খণ্ডৰ অৱদান কিছু বৃদ্ধি পালে যদিও কৃষি আৰু সেৱা খণ্ডৰ তুলনাত ই পিছপৰা।
এই পৰিৱৰ্তনে অর্থনীতিৰ গঠনগত ৰূপান্তৰৰ ইংগিত দিয়ে। তথাপি কৃষিখণ্ডত অধিক লোক নিয়োজিত থাকি উৎপাদনত কম অৱদান থকাৰ ফলত আয় অসমতা সৃষ্টি হৈছে।
সামগ্রিকভাবে জিএছডিপিৰ ধাৰা ইতিবাচক যদিও খণ্ডভিত্তিক সমতা আৰু বহনক্ষম বৃদ্ধি এতিয়াও এটা প্রধান প্রত্যাহ্বান।
৩। আয়ুসকাল আৰু সাক্ষৰতাৰ হাৰ উন্নয়নৰ সূচক হিচাপে কেনেদৰে ব্যৱহৃ হয়? স্বাধীনোত্তৰ কালত এই সূচকসমূহৰ ধাৰা ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: আয়ুসকাল আৰু সাক্ষৰতাৰ হাৰ উন্নয়নৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক সূচক। এই সূচকসমূহে কোনো সমাজৰ জীৱন মানদণ্ড, স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষাৰ অৱস্থা স্পষ্টভাবে প্রকাশ কৰে। আয়ুসকাল বুলিলে এজন মানুহে গড়ে কিমান বছৰ জীৱন-যাপন কৰে তাক বুজায়। সাক্ষৰতাৰ হাৰ বুলিলে পঢ়া-লিখা কৰিব পৰা লোকৰ শতাংশক বুজোৱা হয়।
স্বাধীনোত্তৰ কালত আয়ুসকালত উল্লেখযোগ্য উন্নতি দেখা গৈছে। স্বাধীনতাৰ আগতে স্বাস্থ্য ব্যৱস্থা দুর্বল আছিল আৰু বহু ৰোগৰ সঠিক চিকিৎসা নাছিল। স্বাধীনতাৰ পাছত চৰকাৰে চিকিৎসালয় স্থাপন, টিকাকৰণ, পৰিষ্কাৰ পানীৰ যোগান আৰু জনস্বাস্থ্য কার্যসূচী গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ ফলত মৃত্যুহাৰ হ্রাস পাই আৰু আয়ুসকাল বৃদ্ধি পায়। আয়ুসকাল বৃদ্ধি পোৱাটো উন্নয়নৰ এটা ইতিবাচক লক্ষণ বুলি ধৰা হয়।
সাক্ষৰতাৰ হাৰো স্বাধীনোত্তৰ কালত লাহে লাহে বৃদ্ধি পাইছে। আৰম্ভণিতে সাক্ষৰতাৰ হাৰ অতি কম আছিল। শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বিস্তাৰ, বিনামূলীয়া প্রাথমিক শিক্ষা, বিদ্যালয়
স্থাপন আৰু মধ্যাহ্ন ভোজন আঁচনিয়ে সাক্ষৰতাৰ
হাৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰিছে। বিশেষকৈ নাৰী সাক্ষৰতাৰ বৃদ্ধি সামাজিক উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত
গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।
তথাপি সাক্ষৰতাৰ হাৰ আৰু আয়ুসকালত আঞ্চলিক আৰু সামাজিক বৈষম্য এতিয়াও দেখা যায়। নগৰ অঞ্চলৰ তুলনাত গ্রাম্য অঞ্চল পিছপৰা। সামগ্রিকভাবে ক'ব পাৰি যে আয়ুসকাল আৰু সাক্ষৰতাৰ হাৰ উন্নয়নৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সূচক হিচাপে স্বাধীনোত্তৰ কালত স্পষ্ট উন্নতি দেখুৱাইছে।
৪। স্বাধীনোত্তৰ কালত উন্নয়নৰ বিভিন্ন সূচকসমূহৰ সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ সৈতে তুলনামূলক মূল্যায়ন কৰা।
উত্তৰঃ স্বাধীনোত্তৰ কালত উন্নয়নৰ স্তৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ ৰাজ্যিক সূচকসমূহক সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ সৈতে তুলনা কৰা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই তুলনাৰ জৰিয়তে আঞ্চলিক বৈষম্য, উন্নয়নৰ গতি আৰু নীতিৰ ফলপ্রসূতা বুজা যায়। আয়ুসকাল, সাক্ষৰতাৰ হাৰ, বিদ্যালয়ত নামভর্তি, প্রতি জনমূৰি আয় আৰু বনাঞ্চল আৱৰণ এই তুলনাৰ মুখ্য সূচক।
সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ সৈতে তুলনা কৰিলে দেখা যায় যে বহু ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যিক উন্নয়নৰ গতি মন্থৰ। উদাহৰণস্বৰূপে, কিছুমান ৰাজ্যত আয়ুসকাল আৰু সাক্ষৰতাৰ হাৰ সৰ্বভাৰতীয় গড়তকৈ কম। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্য খণ্ডত সীমিত বিনিয়োগ আৰু আঞ্চলিক পিছপৰা।
বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ ক্ষেত্ৰত বহু ৰাজ্যই
সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ ওচৰ পোৱা দেখা যায়, যদিও বিদ্যালয় ত্যাগৰ হাৰ এতিয়াও এটা সমস্যা।
বনাঞ্চল আৱৰণৰ ক্ষেত্রত কিছুমান ৰাজ্য আগবাঢ়ি থাকিলেও সামগ্রিকভাৱে সৰ্বভাৰতীয়
মানদণ্ড অনুসৰি বন সংৰক্ষণ যথেষ্ট নহয়।
প্রতি জনমূৰি আয়ৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বভাৰতীয় গড়ৰ সৈতে ব্যৱধান অধিক স্পষ্ট। উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডৰ বিকাশ অসম হোৱাৰ ফলত কিছুমান ৰাজ্য পিছপৰা হৈ আছে। এই ব্যৱধানই আঞ্চলিক অসমতা বৃদ্ধি কৰিছে।
সামগ্রিকভাৱে ক'ব পাৰি যে স্বাধীনোত্তৰ কালত উন্নয়নৰ সূচকসমূহত অগ্রগতি দেখা গৈছে যদিও সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ সৈতে সমতা আনিবলৈ অধিক অন্তর্ভুক্তিমূলক আৰু অঞ্চলভিত্তিক উন্নয়ন নীতিৰ প্ৰয়োজন আছে।
৫। ১৯৭১ চনৰ আগৰ আৰু পাছৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ধাৰা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ স্বাধীনোত্তৰ কালত ভাৰত আৰু অসমৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ধাৰাত গুৰুত্বপূ পৰিৱৰ্তন দেখা যায়। বিশেষকৈ ১৯৭১ চনৰ আগৰ আৰু পাছৰ সময়ছোৱা তুলনা কৰিলে এই পৰিৱৰ্তন স্পষ্ট হয়। ১৯৭১ চনৰ আগলৈ জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ যথেষ্ট বেছি আছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰণ আছিল উচ্চ জন্মহাৰ আৰু তুলনামূলকভাবে কম মৃত্যুহাৰ। চিকিৎস ব্যৱস্থাৰ উন্নতি হোৱাৰ ফলত মৃত্যুহাৰ হ্রাস পাইছিল যদিও জন্মহাৰ তেনেদৰে হ্রাস পোৱ নাছিল। ফলস্বৰূপে জনসংখ্যা দ্রুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল।
১৯৭১ চনৰ আগৰ সময়ছোৱাত পৰিয়াল পৰিকল্পনা সম্পর্কে সচেতনতা কম আছিল গ্রাম্য অঞ্চলত বেছি সন্তান থাকিলেও তাক সমস্যা বুলি ধৰা নাছিল। কৃষিভিত্তিক সমাজ। অধিক সন্তানক অর্থনৈতিক সহায়ক হিচাপে দেখা হৈছিল। এই সকলোবোৰ কাৰণয় জনসংখ্যা বৃদ্ধি নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰলৈ গৈছিল।
১৯৭১ চনৰ পাছত লাহে লাহে জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ধাৰাত পৰিৱৰ্তন দেখা যায়। চৰকাৰে পৰিয়াল পৰিকল্পনা কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰে। জন্ম নিয়ন্ত্রণ সম্পর্কে সচেতনতা বৃদ্ধি পায়। শিক্ষা বিস্তাৰ, বিশেষকৈ নাৰী শিক্ষাৰ বিকাশে জন্মহাৰ হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰে। স্বাস্থ্যসেৱাৰ উন্নতি অব্যাহত থাকিলেও জন্মহাৰ কমাৰ ফলত সামগ্রিক জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ হ্রাস পায়।
এইদৰে ক'ব পাৰি যে ১৯৭১ চনৰ আগৰ সময়ছোৱাত জনসংখ্যা বৃদ্ধি অনিয়ন্ত্রিত আছিল, কিন্তু ১৯৭১ চনৰ পাছত ই মন্থৰ আৰু নিয়ন্ত্ৰিত ৰূপ লয়। এই পৰিৱৰ্তনে উন্নয়ন পৰিকল্পনাত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্রভাৱ পেলাইছে।
ৰচনাধৰ্মী প্রশ্নোত্তৰ
১। বৃত্তিভিত্তিক বণ্টন বুলিলে কি বুজায়? স্বাধীনোত্তৰ কালত ভাৰত তথা অসমৰ বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনৰ ধাৰা, পৰিৱৰ্তন আৰু ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব বিস্তৃতভাবে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ বৃত্তিভিত্তিক বণ্টন এখন অর্থনীতিৰ গঠন আৰু বিকাশ বুজাৰ ক্ষেত্ৰত এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ সূচক। কোনো দেশ বা ৰাজ্যৰ কৰ্মশক্তি কোন কোন পেচা বা অর্থনৈতিক খণ্ডত নিয়োজিত আছে, সেই বণ্টনেই বৃত্তিভিত্তিক বণ্টন বুলি কোৱা হয়। সাধাৰণতে অর্থনীতিক তিনিটা মুখ্য খণ্ডত ভাগ কৰা হয়- কৃষি খণ্ড, উদ্যোগ খণ্ড আৰু সেৱা খণ্ড। এই তিনিটা খণ্ডত কৰ্মশক্তিৰ বণ্টনে এখন সমাজৰ উন্নয়নৰ স্তৰ, উৎপাদনশীলতা আৰু জীৱন মানদণ্ড স্পষ্টভাৱে প্রকাশ কৰে।
স্বাধীনতাৰ সময়ত ভাৰত তথা অসমৰ অৰ্থনীতি মূলতঃ কৃষিনিৰ্ভৰ আছিল। অধিকাংশ জনসংখ্যাই কৃষিক জীৱিকাৰ মুখ্য উৎস হিচাপে গ্রহণ কৰিছিল। কৃষিখণ্ডত কৰ্মশক্তিৰ অংশগ্রহণ অত্যন্ত বেছি আছিল, কিন্তু উৎপাদনশীলতা কম আছিল। উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ড যথেষ্ট বিকশিত নাছিল। ফলস্বৰূপে বৃত্তিভিত্তিক বণ্টন অসম আৰু একমুখী আছিল।
এই অৱস্থাৰ কাৰণ আছিল ঐতিহাসিক আৰু ঔপনিবেশিক প্রভাব। ঔপনিবেশিক শাসনৰ সময়ছোৱাত ভাৰতক কেঁচামাল যোগানকাৰী আৰু বিদেশী সামগ্ৰীৰ বজাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। স্থানীয় উদ্যোগ আৰু হস্তশিল্প ধ্বংস হৈছিল। ফলত স্বাধীনতাৰ সময়ত ভাবতত এক শক্তিশালী উদ্যোগিক ভেটি গঢ় লৈ উঠা নাছিল। এই পটভূমিত স্বাধীনোত্তৰ কালত বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনত পৰিৱৰ্তন আনিবলৈ চৰকাৰে বিশেষ গুরুত্ব আৰোপ কৰে।
স্বাধীনতাৰ পাছত চৰকাৰে পৰিকল্পিত উন্নয়নৰ পথ গ্রহণ কৰে। পঞ্চবার্ষিক পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে ঔদ্যোগিকৰণ, পৰিকাঠামো উন্নয়ন আৰু শিক্ষা বিস্তাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। হয়। ইয়াৰ ফলত লাহে লাহে বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনত পৰিৱৰ্তন আৰম্ভ হয়। যদিও এই পৰিবৰ্তন। ত্বৰিত নহয়, তথাপি ই দীর্ঘম্যাদী আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।
প্রথমে কৃষিখণ্ডৰ কথা আলোচনা কৰা উচিত। স্বাধীনোত্তৰ কালতো কৃষিখণ্ডত কর্মশক্তিৰ অংশগ্রহণ বেছি আছিল। কিন্তু সময়ৰ লগে লগে কৃষিখণ্ডৰ অর্থনৈতিক অবদান। হ্রাস পাইছে। আধুনিক কৃষি প্রযুক্তি, যান্ত্রিকীকৰণ আৰু উৎপাদন পদ্ধতি উন্নত হোৱাৰ ফলত কম সংখ্যক শ্রমশক্তিৰ দ্বাৰাই অধিক উৎপাদন সম্ভৱ হৈ উঠিছে। ফলত কৃষিখণ্ডত অতিৰিক্ত শ্রমশক্তি সৃষ্টি হৈছে। এই অৱস্থাক লুকাই থকা নিবনুৱা সমস্যা বোলা হয়।
কৃষিখণ্ডত কৰ্মশক্তিৰ অধিক উপস্থিতি আৰু কম উৎপাদনশীলতাৰ ফলত মাথে জনমূৰি আয় নিম্ন হৈ থাকে। ইয়াৰ ফলত গ্রাম্য দৰিদ্ৰতা অব্যাহত থাকে। স্বাধীনোত্তর কালত চৰকাৰে জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা উন্নয়ন, শস্য বৈচিত্র্যকৰণ আৰু গ্রাম্য উন্নয়ন আঁচনিৰ জৰিয়তে কৃষিখণ্ডৰ উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি কৰাৰ চেষ্টা কৰিছে। তথাপি কৃষিখণ্ডত কর্মশক্তিব অংশগ্রহণ এতিয়াও অধিক।
উদ্যোগ খণ্ড বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনৰ আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ। স্বাধীনতাৰ পাছত চৰকাৰে ঔদ্যোগিকৰণক অর্থনৈতিক বিকাশৰ মূল চালিকা শক্তি হিচাপে গণ্য কৰে। ভাৰসাম্যপূর্ণ ঔদ্যোগিকৰণ, ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ স্থাপন আৰু ক্ষুদ্র উদ্যোগৰ বিকাশৰ জৰিয়তে উদ্যোগ খণ্ডত কৰ্মসংস্থাৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰাৰ চেষ্টা কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত লাহে লাহে কৰ্মশক্তিৰ এক অংশ কৃষিখণ্ডৰ পৰা উদ্যোগ খণ্ডলৈ স্থানান্তৰিত হয়।
তথাপি উদ্যোগ খণ্ডত কৰ্মশক্তিৰ অংশগ্রহণ কৃষিখণ্ডৰ তুলনাত কমেই থাকে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে উদ্যোগ স্থাপনৰ মন্থৰ গতি, পুঁজিক অভাব, প্রযুক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু আঞ্চলিক বৈষম্য। বহু উদ্যোগ নগৰকেন্দ্ৰিক হোৱাৰ ফলত গ্রাম্য শ্রমশক্তিয়ে সহজে উদ্যোগ খণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰে।
সেৱা খণ্ড স্বাধীনোত্তৰ কালত বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ দ্রুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা খণ্ড। শিক্ষা, স্বাস্থ্য, বাণিজ্য, পৰিবহণ, যোগাযোগ, বেংকিং, বীমা আৰু প্রশাসনিক সেৱাসমূহৰ বিস্তাৰে সেৱা খণ্ডত কর্মসংস্থাৰ সুযোগ বৃদ্ধি কৰিছে। বিশেষকৈ নগৰ অঞ্চলত সেৱা খণ্ডই বৃহৎ পৰিমাণৰ কৰ্মশক্তি আকৰ্ষণ কৰিছে।
সেৱা খণ্ডৰ বিকাশে বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনত গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আনিছে। যদিও সেৱা খণ্ডত কর্মশক্তিৰ অংশগ্রহণ কৃষিখণ্ডৰ তুলনাত কম, তথাপি ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক অবদান সর্বাধিক। ইয়াৰ ফলত আয় অসমতা বৃদ্ধি পাইছে যিসকল সেৱা খণ্ডত নিয়োজিত, তেওঁলোকৰ আয় তুলনামূলকভাবে বেছি, আনহাতে কৃষিখণ্ডত নিয়োজিত লোকৰ আয় কম।
বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনত এই পৰিৱৰ্তনৰ অর্থনৈতিক গুৰুত্ব অতি বিশাল। প্রথমতে, ই অর্থনৈতিক ৰূপান্তৰৰ ইংগিত দিয়ে। কৃষিনিৰ্ভৰ অৰ্থনীতিৰ পৰা উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডপ্রধান অর্থনীতিলৈ যোৱা এখন উন্নয়নশীল অর্থনীতিৰ স্বাভাৱিক পথ। দ্বিতীয়তে, উৎপাদনশীল খণ্ডলৈ শ্রমশক্তিৰ স্থানান্তৰে মাথোঁ জনমূৰি আয় বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে।
কিন্তু এই পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে কিছুমান সমস্যা দেখা গৈছে। কৃষিখণ্ডত অতিৰিক্ত শ্রমশক্তি থকাৰ ফলত দৰিদ্ৰতা আৰু নিবনুৱা সমস্যা অব্যাহত থাকে। উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডত প্ৰৱেশৰ বাবে প্রয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষাৰ অভাৱ বহু শ্রমশক্তিৰ বাবে বাধা হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত শিক্ষিত নিবনুৱা সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছে।
অসমৰ ক্ষেত্ৰত বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনৰ সমস্যা আৰু অধিক স্পষ্ট। অসমত কৃষিখণ্ডত কৰ্মশক্তিৰ অংশগ্রহণ বেছি, কিন্তু ঔদ্যোগিকৰণ সীমিত। সেৱা খণ্ড মূলতঃ চৰকাৰী চাকৰি আৰু পৰম্পৰাগত সেৱাত সীমাবদ্ধ। ইয়াৰ ফলত বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনৰ পৰিৱৰ্তন মন্থৰ গতিত হৈছে।
চৰকাৰে বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনত সুস্থ পৰিৱৰ্তন আনিবলৈ বিভিন্ন নীতি গ্রহণ কৰিছে। দক্ষতা বিকাশ কার্যসূচী, স্বনিযুক্তি আঁচনি, ক্ষুদ্র আৰু কুটীৰ উদ্যোগৰ বিকাশ আৰু সেৱা খণ্ডৰ বিস্তাৰৰ জৰিয়তে শ্রমশক্তিক কৃষিখণ্ডৰ পৰা উৎপাদনশীল খণ্ডলৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে। তথাপি এই প্রচেষ্টা অধিক শক্তিশালী আৰু সমন্বিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন আছে।
সামগ্রিকভাৱে ক'ব পাৰি যে স্বাধীনোত্তৰ কালত বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনত গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আৰম্ভ হৈছে। কৃষিখণ্ডৰ পৰা উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডলৈ শ্রমশক্তিৰ মন্থৰ স্থানান্তৰ হৈছে, যিয়ে অর্থনৈতিক ৰূপান্তৰৰ পথ সূচায়। তথাপি এই পৰিৱৰ্তন অসম্পূৰ্ণ আৰু অসম। বহনক্ষম আৰু অন্তর্ভুক্তিমূলক উন্নয়নৰ বাবে বৃত্তিভিত্তিক বণ্টনত অধিক ভাৰসাম্য, দক্ষতা বিকাশ আৰু কৰ্মসংস্থাৰ সৃষ্টিৰ অতি প্রয়োজনীয়তা আছে।
২। স্বাধীনোত্তৰ কালত উন্নয়নৰ আন সূচকসমূহ- আয়ুসকাল, সাক্ষৰতাৰ হাৰ, বিদ্যালয়ত নামভর্তি আৰু বনাঞ্চল আৱৰণ আলোচনা কৰা। এই সূচকসমূহ সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ সৈতে তুলনা কৰি ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক তাৎপর্য বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ: উন্নয়ন বুলিলে কেৱল আয় বা উৎপাদনৰ বৃদ্ধি বুজোৱা নাযায়। আধুনিক অর্থনৈতিক চিন্তাধাৰাত উন্নয়ন মানে হৈছে মানুহৰ জীৱন মানদণ্ডৰ সামগ্রিক উন্নতি। সেয়েহে উন্নয়ন মূল্যায়ন কৰিবলৈ কেৱল জিডিপি বা এনএছডিপিৰ দৰে আয়ভিত্তিক সূচক পর্যাপ্ত নহয়। এই কাৰণেই আয়ুসকাল, সাক্ষৰতাৰ হাৰ, বিদ্যালয়ত নামভর্তি আৰু বনাঞ্চল আৱৰণৰ দৰে সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত সূচকসমূহক উন্নয়নৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সূচক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। স্বাধীনোত্তৰ কালত ভাৰত তথা অসমৰ উন্নয়নৰ অৱস্থা এই সূচকসমূহৰ জৰিয়তে অধিক স্পষ্টভাবে বুজা যায়।
প্রথমে আয়ুসকালৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিব পাৰি। আয়ুসকাল বুলিলে এজন মানুহে গড়ে কিমান বছৰ জীৱন-যাপন কৰে তাক বুজোৱা হয়। ই এখন সমাজৰ স্বাস্থ্য ব্যৱস্থা, পুষ্টি অৱস্থা আৰু সামগ্রিক জীৱন মানদণ্ডৰ এক প্রধান সূচক। স্বাধীনতাৰ আগতে ভাৰতত আয়ুসকাল অতি কম আছিল। চিকিৎসা সুবিধাৰ অভাৱ, পুষ্টিহীনতা, সংক্ৰামক ৰোগ আৰু পৰিষ্কাৰ পানীৰ অভাৱৰ ফলত মানুহৰ জীৱনকাল সীমিত আছিল।
স্বাধীনোত্তৰ কালত আয়ুসকাল উল্লেখযোগ্যভাবে বৃদ্ধি পাইছে। চৰকাৰে স্বাস্থ্য খণ্ডত বিনিয়োগ বৃদ্ধি কৰে। চিকিৎসালয়, প্রাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ, টিকাকৰণ কাৰ্যসূচী আৰু মাতৃ-শিশু যত্ন আঁচনিৰ জৰিয়তে মৃত্যুহাৰ হ্রাস পাইছে। পৰিষ্কাৰ পানী আৰু স্বাস্থ্য সচেতনতা বৃদ্ধিও আয়ুসকাল বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিছে। ফলস্বৰূপে স্বাধীনতাৰ পাছত ভাৰত আৰু অসমৰ আয়ুসকাল ধীৰে ধীৰে বৃদ্ধি পাইছে।
সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ সৈতে তুলনা কৰিলে দেখা যায় যে অসমৰ আয়ুসকাল বহু সময়ত সৰ্বভাৰতীয় গড়ৰ ওচৰত বা অলপ তলত থাকে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে দুর্গম অঞ্চল, স্বাস্থ্য সুবিধাৰ অসম বণ্টন আৰু সামাজিক দৰিদ্ৰতা। তথাপি আয়ুসকাল বৃদ্ধি পোৱাটো স্বাধীনোত্তৰ উন্নয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাফল্য।
আয়ুসকাল বৃদ্ধিৰ সামাজিক আৰু অর্থনৈতিক তাৎপর্য গভীৰ। ই মানৱ সম্পদৰ গুণগত মান উন্নত কৰে। সুস্থ আৰু দীর্ঘ জীৱনে কৰ্মশক্তিৰ উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি কৰে। তথাপি আয়ুসকাল বৃদ্ধি হোৱাৰ লগে লগে বৃদ্ধ জনসংখ্যাৰ অনুপাতো বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে সামাজিক সুৰক্ষা, পেঞ্চন আৰু স্বাস্থ্য ব্যয়ৰ ক্ষেত্ৰত নতুন প্রত্যাহ্বান সৃষ্টি কৰিছে।
দ্বিতীয় গুৰুত্বপূর্ণ সূচক হৈছে সাক্ষৰতাৰ হাৰ। সাক্ষৰতাৰ হাৰ বুলিলে পঢ়া-লিখা কৰিব পৰা লোকৰ শতাংশ বুজোৱা হয়। শিক্ষা মানৱ সম্পদ বিকাশৰ মূল আধাৰ। স্বাধীনতাৰ সময়ত ভাৰতত সাক্ষৰতাৰ হাৰ অতি নিম্ন আছিল। ঔপনিবেশিক শাসনে সৰ্বসাধাৰণৰ শিক্ষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব নিদিয়াৰ ফলত বৃহৎ অংশৰ জনসংখ্যা নিৰক্ষৰ আছিল।
স্বাধীনোত্তৰ কালত চৰকাৰে শিক্ষাক উন্নয়নৰ মুখ্য স্তম্ভ হিচাপে গণ্য কৰে। প্ৰাথমিক শিক্ষা বিস্তাৰ, বিনামূলীয়া শিক্ষা, বিদ্যালয় স্থাপন, প্রাপ্তবয়স্ক শিক্ষা কাৰ্যসূচী আৰু নাৰী শিক্ষাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। ইয়াৰ ফলত সাক্ষৰতাৰ হাৰ লাহে লাহে বৃদ্ধি পাইছে। বিশেষকৈ নাৰী সাক্ষৰতাৰ উন্নতি সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ ক্ষেত্ৰত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ সৈতে তুলনা কৰিলে দেখা যায় যে অসমৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ বহু সময়ত সৰ্বভাৰতীয় গড়ৰ সমীপত থাকিলেও অঞ্চলভেদে আৰু লিংগভেদে বৈষম্য বিদ্যমান। গ্রাম্য আৰু দূৰ্গম অঞ্চলত সাক্ষৰতাৰ হাৰ তুলনামূলকভাবে কম। তথাপি সামগ্রিকভাৱে সাক্ষৰতাৰ হাৰ বৃদ্ধিয়ে মানৱ সম্পদ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।
সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ অৰ্থনৈতিক তাৎপর্য বহুমুখী। শিক্ষিত জনসংখ্যাই উন্নত দক্ষতা, অধিক উৎপাদনশীলতা আৰু নতুন প্রযুক্তি গ্ৰহণৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ ফলত আয় বৃদ্ধি আৰু দৰিদ্ৰতা হ্রাস সম্ভৱ হয়। সামাজিকভাৱে শিক্ষাই সচেতনতা বৃদ্ধি কৰে, সামাজিক কুসংস্কাৰ হ্রাস কৰে আৰু গণতান্ত্রিক অংশগ্রহণ শক্তিশালী কৰে।
তৃতীয় সূচক হৈছে বিদ্যালয়ত নামভর্তি। বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি বুলিলে নির্দিষ্ট বয়সৰ শিশুসকলৰ ভিতৰত কিমান শতাংশ বিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ ভর্তি হৈছে তাক বুজোৱা হয়। ই শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বিস্তাৰ আৰু ভৱিষ্যৎ মানৱ সম্পদ বিকাশৰ সূচক। স্বাধীনতাৰ আগতে বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ হাৰ অতি কম আছিল, বিশেষকৈ গ্রাম্য আৰু নাৰী শিশুৰ ক্ষেত্ৰত।
স্বাধীনোত্তৰ কালত চৰকাৰে বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি বৃদ্ধি কৰিবলৈ বিভিন্ন আঁচনি গ্রহণ কৰে। বিনামূলীয়া প্রাথমিক শিক্ষা, মধ্যাহ্ন ভোজন আঁচনি, বিনামূলীয়া পাঠ্যপুথি আৰু পোছাকৰ ব্যৱস্থাই বিদ্যালয়ত নামভর্তি আৰু উপস্থিতি বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিছে। ফলস্বৰূপে বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ হাৰ উল্লেখযোগ্যভাবে বৃদ্ধি পাইছে।
সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ সৈতে তুলনা কৰিলে দেখা যায় যে বহু ক্ষেত্রত বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ হাৰ সন্তোষজনক হ'লেও বিদ্যালয় ত্যাগৰ হাৰ এতিয়াও এটা সমস্যা। দৰিদ্ৰতা, শিশু শ্রম আৰু দূৰত্ব এই সমস্যাৰ মুখ্য কাৰণ। তথাপি বিদ্যালয়ত নামভর্তি বৃদ্ধি ভবিষ্যৎ মানৱ সম্পদ বিকাশৰ বাবে এক ইতিবাচক দিশ।
চতুর্থ গুৰুত্বপূৰ্ণ সূচক হৈছে বনাঞ্চল আৱৰণ। বনাঞ্চল আৱৰণ বুলিলে এখন অঞ্চলৰ।
মুঠ ভূমিৰ ভিতৰত কিমান অংশ বনবে আবৃত তাক
বুজোৱা হয়। ই উন্নয়নৰ এক পৰিৱেশগত সূচক। বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে বন সংবক্ষণ অতি
প্রয়োজনীয়, কিয়নো বন পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য, জলবায়ু নিয়ন্ত্রণ আৰু এক জীর বৈচিত্র্য
সংৰক্ষণত গুরুত্বপূর্ণ ভূমির পালন কৰে।
স্বাধীনোত্তৰ কালত ঔদ্যোগিকৰণ, জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু কৃষি বিস্তাৰৰ ফলত কনাঞ্চল আৱৰণ হ্রাস পাইছিল। অসমত বানপানী, মাটিৰ ক্ষয় আৰু পৰিবেশগত সমস্যাৰ সৈতে বন ধ্বংস ঘনিষ্ঠভাবে জড়িত। এই সমস্যাৰ গুৰুত্ব বুজি চৰকাৰে পিছলৈ বন সংৰক্ষণ আইন, সামাজিক বনায়ন, পুনর্বনায়ন আৰু সংৰক্ষিত বন এলাকা সৃষ্টি কৰে।
সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ড অনুসৰি বনাঞ্চল আৱৰণ এতিয়াও সন্তোষজনক নহয়। যদিও কিছুমান ৰাজ্যত বন আৱৰণ বৃদ্ধি পাইছে, তথাপি জনসংখ্যা চাপ আৰু উন্নয়নমূলক। কামে বনাঞ্চলৰ ওপৰত চাপ অব্যাহত ৰাখিছে। অসমত বনাঞ্চল আৱৰণ তুলনামূলকভাবে বেছি হলেও বন সংৰক্ষণ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্রত্যাহ্বান।
বনাঞ্চল আৱৰণৰ অৰ্থনৈতিক তাৎপর্য দীঘলীয়া। বন ধ্বংসই কৃষি উৎপাদন, জলসম্পদ আৰু জীৱন-যাপনৰ ওপৰত নেতিবাচক প্রভাব পেলায়। আনহাতে বন সংৰক্ষণে বহনক্ষম উন্নয়ন, পর্যটন আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাত সহায় কৰে।
সামগ্রিকভাৱে ক'ব পাৰি যে আয়ুসকাল, সাক্ষৰতাৰ হাৰ, বিদ্যালয়ত নামভর্তি আক বনাঞ্চল আৱৰণ- এই সকলো সূচকে স্বাধীনোত্তৰ কালত উন্নয়নৰ বহুমাত্রিক ছবি প্রকাশ কৰে। সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ সৈতে তুলনা কৰিলে কিছুমান ক্ষেত্ৰত অগ্রগতি, কিছুমান ক্ষেত্ৰত পিছপৰা দেখা যায়। বহনক্ষম আৰু অন্তর্ভুক্তিমূলক উন্নয়নৰ বাবে এই সূচকসমূহত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা অতি প্রয়োজনীয়।
৩। স্বাধীনোত্তৰ কালত অসম তথা ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশত খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা। এই ৰূপান্তৰে কেনেদৰে বৃদ্ধি, কর্মসংস্থান আৰু উন্নয়নৰ প্ৰক্ৰিয়াক প্রভাবিত কৰিছে, বিস্তৃতভাবে ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ স্বাধীনোত্তৰ কালত ভাৰতীয় অর্থনীতিৰ বিকাশ বুজিবলৈ খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণা। খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰ বুলিলে অৰ্থনীতিৰ কেন্দ্ৰ লাহে লাহে কৃষি খণ্ডৰ পৰা উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডলৈ সৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাক বুজোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াক কাঠামোগত পৰিৱৰ্তন বুলিও কোৱা হয়। বিশ্বৰ উন্নত দেশসমূহৰ অভিজ্ঞতাই দেখুৱাইছে যে বহনক্ষম আৰু দীঘলীয়া অর্থনৈতিক বৃদ্ধি সাধাৰণতে এনে খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰৰ মাজেদি সংঘটিত হয়। স্বাধীনতাৰ পাছত ভাৰত আৰু অসমৰ ক্ষেত্ৰতো এই প্রক্রিয়া আৰম্ভ হৈছে যদিও ইয়াৰ গতি আৰু গভীৰতা অঞ্চলভেদে ভিন্ন।
স্বাধীনতাৰ সময়ত ভাৰত তথা অসমৰ অৰ্থনীতি মূলতঃ কৃষিনিৰ্ভৰ আছিল। অধিকাংশ কর্মশক্তি কৃষিখণ্ডত নিয়োজিত আছিল আৰু জাতীয় আয়ৰো বৃহৎ অংশ কৃষি উৎপাদনৰ পৰা আহিছিল। ঔদ্যোগিকৰণ সীমিত আছিল আৰু সেৱা খণ্ড প্রধানকৈ চৰকাৰী প্ৰশাসন আৰু পৰম্পৰাগত সেৱাত আবদ্ধ আছিল। এই অৱস্থাত উৎপাদনশীলতা কম আছিল আৰু মাথোঁ জনমূৰি আয় অত্যন্ত নিম্ন স্তৰত আছিল।
স্বাধীনোত্তৰ কালত চৰকাৰে পৰিকল্পিত উন্নয়নৰ পথ গ্রহণ কৰি অৰ্থনৈতিক গঠন পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ কৰে। পঞ্চবার্ষিক পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে ঔদ্যোগিকৰণ, শক্তি উৎপাদন, পৰিকাঠামো উন্নয়ন আৰু শিক্ষা বিস্তাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়। এই নীতিসমূহৰ লক্ষ্য আছিল কৃষিনিৰ্ভৰ অৰ্থনীতিৰ ওপৰত থকা অধিক নিৰ্ভৰশীলতা কমাই উৎপাদনশীল খণ্ডসমূহৰ বিকাশ ঘটোৱা।
খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত কৃষি খণ্ডৰ ভিতৰতে উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি কৰাৰ চেষ্টা কৰা হয়। জলসিঞ্চন ব্যবস্থা উন্নয়ন, উন্নত বীজ ব্যৱহাৰ, সেউজ বিপ্লব আৰু কৃষি প্রযুক্তিৰ প্ৰয়োগে খাদ্য উৎপাদন বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ ফলত খাদ্য সুৰক্ষা নিশ্চিত হয় আৰু কৃষিখণ্ডৰ ভিতৰত লুকাই থকা অতিৰিক্ত শ্রমশক্তি লাহে লাহে মুক্ত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে। এই মুক্ত শ্রমশক্তিক উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডলৈ স্থানান্তৰ কৰাটো খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰৰ মুখ্য লক্ষ্য আছিল।
উদ্যোগ খণ্ড খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্তম্ভ। স্বাধীনোত্তৰ কালত ভাৰত চৰকাৰে বৃহৎ উদ্যোগ, ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ আৰু মৌলিক শিল্প স্থাপনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। ইয়াৰ ফলত সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ত উদ্যোগ খণ্ডৰ অৱদান বৃদ্ধি পাইছে। উৎপাদন বৃদ্ধি, পুঁজিৰ গঠন আৰু নতুন প্রযুক্তিৰ প্রয়োগে অর্থনৈতিক বৃদ্ধি ত্বৰান্বিত কৰিছে।
অসমৰ ক্ষেত্ৰত উদ্যোগ খণ্ডৰ বিকাশ সীমিত হ'লেও চাহ, তেল আৰু প্রাকৃতিক গেছৰ দৰে উদ্যোগে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। তথাপি মূল্য সংযোজনমূলক আৰু প্ৰস্তুতিমূলক উদ্যোগৰ অভাৱত অসমৰ উদ্যোগ খণ্ডে কর্মসংস্থান সৃষ্টিত সৰ্বভাৰতীয় মানদণ্ডৰ সৈতে সমানভাবে অৱদান আগবঢ়াব পৰা নাই। এই সীমাবদ্ধতাই খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰৰ গতি মন্থৰ কৰি ৰাখিছে।
সেৱা খণ্ড স্বাধীনোত্তৰ কালত খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰৰ আটাইতকৈ দ্রুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা খণ্ড। শিক্ষা, স্বাস্থ্য, বাণিজ্য, পৰিবহণ, যোগাযোগ, বেংকিং, বীমা, তথ্য প্রযুক্তি আৰু পৰ্যটনৰ বিকাশে সেৱা খণ্ডক অর্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ মুখ্য চালিকা শক্তি হিচাপে গঢ়ি তুলিছে। সৰ্বভাৰতীয় পর্যায়ত সেৱা খণ্ডই জাতীয় আয় আৰু কৰ্মসংস্থাত বৃহৎ অৱদান আগবঢ়াইছে।
অসমত সেৱা খণ্ডৰ বিকাশ প্ৰধানকৈ চৰকাৰী সেৱা, বাণিজ্য আৰু পৰম্পৰাগত সেৱাত সীমাবদ্ধ। তথ্য প্রযুক্তি, আধুনিক বাণিজ্যিক সেৱা আৰু পৰ্যটনৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনা এতিয়াও ব্যৱহাৰ হোৱা নাই। তথাপি নগৰীকৰণ আৰু শিক্ষা বিস্তাৰৰ লগে লগে সেৱা খণ্ডৰ গুৰুত্ব ধীৰে ধীৰে বৃদ্ধি পাইছে।
খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। কৃষি খণ্ডৰ তুলনাত উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডৰ উৎপাদনশীলতা অধিক। সেয়েহে এই খণ্ডসমূহলৈ শ্রমশক্তিৰ স্থানান্তৰে সামগ্রিক উৎপাদন আৰু আয় বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ ফলত মাথোঁ জনমূৰি আয় বৃদ্ধি পায় আৰু দৰিদ্ৰতা হ্ৰাসৰ সম্ভাৱনা সৃষ্টি হয়।
কর্মসংস্থানৰ ক্ষেত্ৰতো খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰৰ ভূমিকা উল্লেখযোগ্য। উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডই নতুন ধৰণৰ কৰ্মসংস্থানক সৃষ্টি কৰে, যিবোৰ সাধাৰণতে কৃষি খণ্ডৰ তুলনাত অধিক আয়দায়ক। তথাপি এই ক্ষেত্ৰত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যা হৈছে দক্ষতাৰ ব্যৱধান। কৃষিখণ্ডৰ পৰা ওলাই অহা শ্রমশক্তিয়ে উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ প্রয়োজনীয় দক্ষতা সদায় নাথাকে। ইয়াৰ ফলত শিক্ষিত বেকাৰ আৰু অগঠিত খণ্ডত নিযুক্তিৰ সমস্যা সৃষ্টি হৈছে।
খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰে উন্নয়নৰ গুণগত দিশতো প্রভাৱ পেলায়। আয়ুসকাল বৃদ্ধি, সাক্ষৰতাৰ হাৰ উন্নতি আৰু বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি বৃদ্ধিৰ দৰে সামাজিক সূচকসমূহ খণ্ডভিত্তিক বিকাশৰ সৈতে সম্পর্কিত। উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডৰ বিকাশে চৰকাৰৰ ৰাজহ আয়শ কৰে, যাৰ ফলত শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্য খণ্ডত অধিক বিনিয়োগ সম্ভব হয়।
তথাপি খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰৰ লগে লগে আঞ্চলিক আৰু সামাজিক বৈষম্যও বৃদ্ধি পোৱা দেখা যায়। নগৰ কেন্দ্ৰিক উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডই নগৰ অঞ্চলত অধিক সৃষ্টি কৰে, আনহাতে গ্রাম্য অঞ্চল পিছপৰা হৈ থাকে। অসমত এই বৈষম্য অধিক স্পষ্ট কিয়নো উদ্যোগিক আৰু আধুনিক সেৱা খণ্ড সীমিত অঞ্চলত কেন্দ্রীভূত।
চৰকাৰে খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰ অধিক অন্তর্ভুক্তিমূলক কৰিবলৈ বিভিন্ন নীতি গুঃ কৰিছে। দক্ষতা বিকাশ কার্যসূচী, গ্রাম্য উদ্যোগ, স্বনিযুক্তি আঁচনি আৰু পৰিকাঠামো উন্নয়ন জৰিয়তে কৃষিখণ্ডৰ পৰা উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডলৈ শ্রমশক্তিৰ স্থানান্তৰ সহজ ক চেষ্টা কৰা হৈছে। তথাপি এই নীতিসমূহ অধিক সমন্বিত আৰু ফলপ্রসু হোৱাৰ প্রয়োখ আছে।
সামগ্রিকভাবে ক'ব পাৰি যে স্বাধীনোত্তৰ কালত খণ্ডভিত্তিক ৰূপান্তৰে ভাৰত আ অসমৰ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি আৰু উন্নয়নৰ পথ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। কৃষিনিৰ্ভৰ অর্থনীতিৰ প উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডপ্রধান অর্থনীতিলৈ যোৱা এই প্রক্রিয়া অসম্পূর্ণ হ'লেও দীর্ঘম্যাদী ই বহনক্ষম উন্নয়নৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আধাৰ। ভবিষ্যতে এই ৰূপান্তৰ অধিক সুষ অন্তর্ভুক্তিমূলক আৰু দক্ষতাভিত্তিক হ'লেই উন্নয়নৰ সুফল সমাজৰ সকলো শ্রেণীর সমানভাৱে পোৱা সম্ভৱ হ'ব।
