GU BA 1st Sem Economics Chapter 2 Question Answer | Market and Its Role in the Economy Chapter Answer | New Update NEP-2026

Market and Its Role in the Economy

১। একচেটীয়া বজাৰৰ সংজ্ঞা দিয়া।

উত্তৰঃ এখন একচেটীয়া বজাৰ অৰ্থাৎ তাত মাত্ৰ এজন বিক্রেতা থাকে, যাৰ দ্বাৰা কোনো বিকল্প সামগ্ৰী নাথাকাৰ বাবে গ্ৰাহকক সেই বিক্ৰেতাৰ সামগ্ৰী কিনিবলগীয়া হয় আৰু আন কোনো নতুন প্ৰতিষ্ঠানে বজাৰত প্রবেশ কৰিব নোৱাৰে।

২। এখন একচেটীয়া ব্যবসায়িক প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে বজাৰ চাহিদা ৰেখাই কি সূচায়?

উত্তৰঃ গড় বিক্ৰী আয় ৰেখা।

৩। অপূর্ণ প্রতিযোগিতা বজাৰৰ অন্তৰ্গত প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে গড় আয় আৰু প্রান্তিক আয় ৰেখাৰ আকৃতি কেনেকুৱা?

উত্তৰঃ বাওঁফালৰ ওপৰৰ পৰা সোঁফালৰ তললৈ ঢাল খোৱা। অর্থাৎ ঋণাত্মক ঢালযুক্ত।

৪। একচেটীয়া ধৰণৰ প্ৰতিযোগিতাৰ এটা মূল বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।

উত্তৰঃ একচেটীয়া ধৰণৰ প্ৰতিযোগিতাৰ এটা মূল বৈশিষ্ট্য হ'ল এনে বজাৰত এজন মাত্র বিক্রেতা থাকে।

৫। একচেটীয়া ধৰণৰ প্ৰতিযোগিতাত ব্যবসায়িক প্রতিষ্ঠানসমূহৰ দীর্ঘকালত লাভ কিয় শূন্য হৈ পৰে ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ কাধিকাৰ প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰত, প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সামগ্রী উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত মুক্ত প্ৰৱেশ আৰু প্ৰস্থান থাকে। যদি কোনো প্ৰতিষ্ঠানে অস্বাভাৱিক লাভ অৰ্জন কৰে, তেন্তে নতুন প্ৰতিষ্ঠানসমূহ আকৃষ্ট হয়। ইয়াৰ ফলত, সামগ্ৰীৰ যোগান বৃদ্ধি পায় আৰু দাম হ্ৰাস হয়, যাৰ বাবে লাভ শূন্য হ'ব। আৰু যদি কোনো প্ৰতিষ্ঠানে লোকচান ভৰিব লগা হয়, তেন্তে সেই প্ৰতিষ্ঠানে বজাৰ ত্যাগ কৰে, ফলস্বৰূপ যোগান হ্ৰাস হৈ দাম বৃদ্ধি পায়।

সুতৰাং, দীর্ঘকালৰ পিছত লাভৰ পৰিমাণ শূন্যলৈ নিয়মিতভাৱে নিয়ন্ত্ৰিত হয়।

৬। তুমি ক'ব পাৰানে যে নিভাজ একচেটীয়া পৰিস্থিতিৰ অস্তিত্ব নাই? চমুকৈ ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ একচেটীয়া বজাৰৰ অস্তিত্ব বাস্তৱত অনুপস্থিত। প্ৰতিটো সামগ্রীই আনটোৰ সৈতে তুলনা হয়, কাৰণ উৎপাদনকাৰী প্রতিষ্ঠানসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে ভোক্তাৰ আয়ৰ অংশ অধিকাৰ কৰা। সেয়া হৈ থকাটো এক চূড়ান্ত খেলা, য'ত প্ৰতিষ্ঠানসমূহে একে বস্তুক ভোক্তাৰ হাতৰ পৰা অধিক লাভ কৰিবলৈ প্রতিযোগিতা কৰে।

৭। দামৰ মূধাবৰণ আৰু দামৰ ভেটিৰ মাজৰ পাৰ্থক্য নিৰূপণ কৰা।

উত্তৰঃ দ্রব্য বা সেৱাৰ দামৰ ওপৰত চৰকাৰে আৰোপ কৰা চৰম সীমাক দামৰ উচ্চতম সীমা বুলি জনা যায়। এই সীমা সাধাৰণতে অত্যাবশ্যকীয় সামগ্ৰী, যেনে ঘেঁহু, চাউল, কেৰাচিন তেল আৰু চেনী আদিৰ ওপৰত আৰোপ কৰা হয়। যেতিয়া জনসাধাৰণৰ এটা অংশ বজাৰ নিৰ্ধাৰিত দামত এইবোৰ সামগ্ৰী কিনিবলৈ সক্ষম নহয়, তেতিয়া চৰকাৰে সুলভ মূল্যৰ দোকানৰ মাধ্যমে এই সামগ্ৰীবোৰৰ যোগান দিয়ে।

    আনহাতে, কিছুমান দ্রব্য আৰু সেৱাৰ দাম এক নিৰ্দিষ্ট স্তৰৰ তললৈ নামি যোৱাটো কাম্য নহয়, সেয়ে চৰকাৰে এণেবোৰৰ নিম্নতম দাম স্থিৰ কৰে। ইয়াক দামৰ নিম্নতম সীমা বুলি জনা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, কৃষিৰ দৰ সাহায্য আঁচনি আৰু নিম্নতম মজুৰি ব্যৱস্থা উল্লেখ কৰিব পাৰি। কৃষি দৰ সাহায্য আঁচনিৰ জৰিয়তে চৰকাৰে কৃষিজাত দ্ৰব্যৰ এটা নিম্নতম সীমা আৰোপ কৰে, যি সাধাৰণতে ভাৰসাম্য দামতকৈ ওপৰত থাকে।

৮। উৎপাদনৰ চাহিদা ৰেখাৰ স্থানান্তৰ হোৱাৰ কাৰণসমূহ কি কি?

উত্তৰঃ উৎপাদকৰ চাহিদা ৰেখাৰ স্থানান্তৰ বিভিন্ন কাৰণত ঘটে, যাৰ প্ৰভাৱ উৎপাদকৰ চাহিদাৰ আবণ্টনত পৰে। স্থানান্তৰৰ কিছু মুখ্য কাৰণ হৈছে:

    1. মূল্য পৰিৱৰ্তন: উৎপাদনৰ মূল্যে বৃদ্ধিৰ বা হ্ৰাসৰ বাবে উৎপাদকৰ চাহিদা ৰেখা সলনি হ'ব পাৰে।

    2. প্ৰযুক্তিগত উন্নতি: নতুন প্ৰযুক্তিৰ প্ৰৱেশে উৎপাদন খৰচ কমায়, যাৰ ফলত উৎপাদকৰ চাহিদা বঢ়িব পাৰে।

এই কাৰণসমূহ উৎপাদকৰ চাহিদাৰ দ্বাৰা বাজারৰ সমলত আৰু সঠিক সময়ত প্ৰভাৱ পেলায়।