১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্নোত্তৰ — স্থান সলনি কৰি পুনৰ লিখা
১। গৌতম বুদ্ধই ক'ত প্ৰথম ধৰ্মদেশনা বা ‘ধৰ্মচক্ৰ প্ৰৱৰ্তন’ কৰিছিল?
উত্তৰঃ গৌতম বুদ্ধই সাৰনাথৰ হৰিণ উদ্যানত প্ৰথম ধৰ্মদেশনা বা ‘ধৰ্মচক্ৰ প্ৰৱৰ্তন’ কৰিছিল।
২। মৌৰ্য বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা কোন আছিল?
উত্তৰঃ মৌৰ্য বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আছিল চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য।
৩। জৈন ধৰ্মৰ ২৪ নং বা অন্তিম তীৰ্থংকৰজন কোন আছিল?
উত্তৰঃ জৈন ধৰ্মৰ ২৪ নং তথা অন্তিম তীৰ্থংকৰজন আছিল বৰ্ধমান মহাবীৰ।
৪। প্ৰাচীন ভাৰতত দ্বিতীয় নগৰীকৰণ কোনটো শতিকাৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ প্ৰাচীন ভাৰতত দ্বিতীয় নগৰীকৰণ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল।
৫। মৌৰ্য বংশৰ অন্তিমজন ৰজা কোন আছিল?
উত্তৰঃ মৌৰ্য বংশৰ অন্তিমজন ৰজা আছিল বৃহদ্ৰথ।
৬। জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰজনৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰজনৰ নাম আছিল ঋষভদেৱ বা আদিনাথ।
৭। অৰ্থশাস্ত্ৰ গ্ৰন্থখন কোনে ৰচনা কৰিছিল?
উত্তৰঃ ‘অৰ্থশাস্ত্ৰ’ গ্ৰন্থখন কৌটিল্য বা চাণক্যই ৰচনা কৰিছিল।
৮। গৌতম বুদ্ধৰ প্ৰথম গুৰু কোন আছিল?
উত্তৰঃ গৌতম বুদ্ধৰ প্ৰথম গুৰু আছিল আলাৰ কালামা।
৯। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাত উত্তৰ ভাৰতত কেইখন মহাজনপদ আছিল?
উত্তৰঃ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাত উত্তৰ ভাৰতত মুঠ ১৬ খন মহাজনপদ আছিল।
১০। অশোকৰ শিলালিপিসমূহ মূলতঃ কোনবোৰ লিপিত খোদিত কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ অশোকৰ শিলালিপিসমূহ মূলতঃ ব্ৰাহ্মী আৰু খাৰোষ্ঠী লিপিত খোদিত কৰা হৈছিল।
১১। মৌৰ্যসকলৰ পৌৰ প্ৰশাসনৰ ইতিহাস জনাৰ বাবে এটা সাহিত্যিক সমলৰ নাম লিখা। [২০২৩]
উত্তৰঃ মৌৰ্যসকলৰ পৌৰ প্ৰশাসনৰ ইতিহাস জনাৰ বাবে মেগাস্থেনিছৰ ৰচিত ‘ইণ্ডিকা’ (Indica) এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ সাহিত্যিক সমল।
১২। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মূল ধৰ্মগ্ৰন্থখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মূল ধৰ্মগ্ৰন্থখনৰ নাম ত্ৰিপিটক। ইয়াৰ তিনিটা ভাগ হৈছে— সুত্ত পিটক, বিনয় পিটক আৰু অভিধম্ম পিটক।
১৩। সম্ৰাট অশোকে বিখ্যাত কলিংগ যুদ্ধ কেতিয়া জয় কৰিছিল?
উত্তৰঃ সম্ৰাট অশোকে বিখ্যাত কলিংগ যুদ্ধ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬১ অব্দত জয় কৰিছিল।
১৪। ঝিলাম (হিদাস্পিছ) নদীৰ পাৰত আলেকজেণ্ডাৰৰ সৈতে কাৰ প্ৰচণ্ড যুদ্ধ হৈছিল?
উত্তৰঃ ঝিলাম বা হিদাস্পিছ নদীৰ পাৰত আলেকজেণ্ডাৰৰ সৈতে ভাৰতীয় ৰজা **পুৰু (Porus)**ৰ যুদ্ধ হৈছিল।
১৫। গ্ৰীক বীৰ আলেকজেণ্ডাৰে কেতিয়া ভাৰত আক্ৰমণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ গ্ৰীক বীৰ আলেকজেণ্ডাৰে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২৬ অব্দত ভাৰত আক্ৰমণ কৰিছিল।
১। ষোড়শ মহাজন পদৰ সৃষ্টি কোন শতিকাৰ আছিল?
উত্তৰ: চতুৰ্দশ শতিকাত ষোড়শ ধনদাতাৰ পদৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই শিৰোনামসমূহ অসমীয়া সাহিত্যৰ এক বিশেষ প্ৰকাৰৰ কবিতা, যাৰ যোগেদি অসমীয়া সংস্কৃতি আৰু সামাজিক বিষয়সমূহ প্ৰকাশ পায়। এই শ্লোকবোৰ এই যুগৰ কবিসকলে সৃষ্টি কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল জনসাধাৰণৰ মনোভাৱ, চিন্তাধাৰা আৰু সংস্কৃতিক প্ৰতিফলিত কৰা।
২। গণসংঘ মানে কি?
উত্তৰ: "জনসংঘ" শব্দটোৱে সাধাৰণতে সাধাৰণ জনতাৰ স্বাৰ্থ সেৱা কৰা আৰু সামাজিক ন্যায় প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে কাম কৰা জনসাধাৰণৰ সংগঠন বা সংঘক বুজায়। ই সামাজিক আন্দোলন, স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন বা ৰাজনৈতিক সংগঠন হ’ব পাৰে। গণ সংঘৰ জৰিয়তে মানুহে একত্ৰিত হৈ নিজৰ অধিকাৰ, সমস্যা আৰু দাবীক উজ্জ্বল কৰি পৰিৱৰ্তনৰ বাবে যুঁজ দিয়ে।
৩। প্রাচীন কালৰ তিনিখন ৰাজ্যৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: প্ৰাচীন কালৰ তিনিখন উল্লেখযোগ্য ৰাজ্যৰ নাম হ’ল- ১/ কোছাল- ভাৰতৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য। ২) মগধ (মগধ) - এই ৰাজ্যত মৌৰ্য ৰাজ্য আৰু গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ উত্থান ঘটিছিল আৰু ই প্ৰাচীন ভাৰতৰ অন্যতম শক্তিশালী অঞ্চল আছিল। ৩/ বৈদেহী - এই ৰাজ্যখনক প্ৰাচীন ভাৰতৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল বুলি গণ্য কৰা হয়।
৪। বিম্বিসাৰ কোন বংশৰ ৰজা আছিল?
উত্তৰ: "বালি" শব্দটো বিভিন্ন অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে:
১) বালি (বস্তু): বালিৰ অৰ্থ হ’ল বালিৰ কণা বা মজুত, যিবোৰ সাধাৰণতে নদী, সাগৰ বা বালিৰ মাটিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হয়। ইয়াক নিৰ্মাণ, শিলৰ কাম আৰু অন্যান্য ব্যৱস্থাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
২) বালি (স্থান): "বালি" ইণ্ডোনেছিয়াৰ এটা জনপ্ৰিয় দ্বীপ, ইয়াৰ চিত্ৰময় বিল আৰু সংস্কৃতিৰ বাবে বিখ্যাত।
৫। বালি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: "বালি" বুলিলে সাধাৰণতে বালিৰ কণা বা সংৰক্ষণক বুজোৱা হয়। এই বালি সাধাৰণতে নদী, সাগৰ বা বালিচহীয়া মাটিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰি নিৰ্মাণ, শিলৰ কাম, আৰু বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইণ্ডোনেছিয়াত অৱস্থিত "বালি" নামৰ এটা জনপ্ৰিয় দ্বীপও আছে। এই দ্বীপটোৰ মনোমোহা বিল, সংস্কৃতি আৰু পৰ্যটনৰ বাবে বিখ্যাত।
৬। গণ মানে কি?
উত্তৰ: "গনা" শব্দটোৱে সাধাৰণতে "মানুহ" বা "মানুহ"ক বুজায়। ই এখন সমাজৰ সাধাৰণ মানুহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ভৰ শব্দটো কেইবাটাও প্ৰসংগত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, যেনে-
১/ **জনতাৰ মন**: সাধাৰণ মানুহ বা জনসাধাৰণ।
২/ **গণতন্ত্ৰ**: য'ত চৰকাৰক জনসাধাৰণৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত কৰি তেওঁলোকৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰে।
৩/ **গণ যোগাযোগ**: জনসাধাৰণৰ লগত যোগাযোগ বা যোগাযোগৰ মাধ্যম।
৭। প্রাচীন কালৰ ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহক কি বোলা হৈছিল?
উত্তৰ: প্ৰাচীন কালত ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহক সাধাৰণতে **"জনপদা"** বা **"ৰাজ্য"*** বুলি কোৱা হৈছিল। এই সংগঠনসমূহে সমাজৰ বিভিন্ন স্তৰৰ লোকৰ মাজত ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল। কিছুমান উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হ’ল- ১/ **জনপদা**: সৰু বা বৃহৎ সমাজৰ এটা গোট, যাৰ নিজস্ব চৰকাৰ আৰু সংস্কৃতি আছে। ২) **ৰাজ্য**: শক্তিশালী ৰাজ্য, যেনে মগধ, চেলাল আদি, যিবোৰ কেন্দ্ৰীভূত শাসনৰ অধীনত আছিল।
৮। বর্ধমান মহাবীৰ কিমানতম তীর্থংকৰ আছিল?
উত্তৰ: বুৰ্দৱান মহাবীৰ আছিল ২৪ তম তীৰ্থংকাৰ। জৈন ধৰ্মত তেওঁৰ বিশেষ শ্ৰদ্ধা আৰু তেওঁৰ শিক্ষা আৰু জীৱন দৰ্শনক জৈন ধৰ্মৰ আধাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। মহাবীৰৰ শিক্ষাত দয়া, অহিংসা আৰু সত্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।
৯। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক কোন?
উত্তৰ: গৌতম বুদ্ধ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। তেওঁৰ প্ৰকৃত নাম আছিল সিদ্ধাৰ্থ গৌতম, আৰু তেওঁৰ জন্ম হৈছিল খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাৰ সময়ছোৱাত ভাৰতৰ নেপাল সীমান্তৰ লুম্বিনি অঞ্চলত। বুদ্ধৰ শিক্ষা আৰু দৰ্শন আধ্যাত্মিক মুক্তি, দয়া আৰু অহিংসাৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত।
১০। হীনযানসকলৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰ: হিনায়ন (থেৰাভাদা) বৌদ্ধ ধৰ্মৰ এটা শাখা, ইয়াৰ কিছুমান মূল বৈশিষ্ট্য হ'ল- 1. ***শাস্ত্ৰ**: **পালি সাহিত্য** হিনায়ন বৌদ্ধসকলে বিশেষকৈ **পালি নিখন্ত** আৰু **দিগ্গনা*** ২/ **মূল উদ্দেশ্য**: মুক্তিৰ উদ্দেশ্যে ব্যক্তিগত আত্মবিকাশ আৰু নগৰায়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। ইয়াৰ মতে বৌদ্ধ ধৰ্ম অনুগামীৰ বাবে নিজাববীয়াকৈ ধৰ্ম পালন কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৩/ **নূন্যতম শিক্ষা**:বিশেষ দিশসমূহ শ্ৰাবকসকলৰ বাবে উপলব্ধ কৰা হয়। এজন বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বাবে নূন্যতম অনুশাসনৰ আনুগত্য অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৪/ ***সমাজৰ ওপৰত কাম কৰা**: সাধাৰণতে ব্যক্তিগত বিকাশ আৰু সাধনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়, গোটৰ কাৰ্য্যকলাপৰ তুলনাত। ৫) **বুদ্ধৰ শিক্ষা**: গৌতম বুদ্ধৰ আদি শিক্ষা আৰু অথাৰ্যৰ পৰা **নিৰ্বাণ** লাভৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত। ৬/ **মঠ-সংগঠন**: মঠ আৰু সন্ন্যাসীৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ, যিয়ে অধ্যয়ন আৰু শিক্ষাৰ দিশত সহায় কৰে।
১১। মহাজানপন্থীসকলৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি আছিল?
উত্তৰ: মহাজনসকলৰ (মহাজনপদ) প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল- ১/ **মহাৰাজ্য**: মহাজনপদ আছিল বৃহৎ আৰু শক্তিশালী ৰাজনৈতিক একক, য'ত একাধিক চহৰ আৰু গাঁও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ২/ **সামাজিক সংগঠন**: এইবোৰৰ সামাজিক ব্যৱস্থা আৰু জাতিগত বিভাজন আছিল। বিভিন্ন ধৰ্ম, সংস্কৃতি আৰু জাতিৰ লোকে একেলগে বাস কৰিছিল। ৩/ **অৰ্থনীতি**: কৃষি, বাণিজ্য আৰু বাণিজ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই মহাজনপদসমূহে সামগ্ৰিকভাৱে সমৃদ্ধিশালী হৈছিল। আভ্যন্তৰীণ আৰু বহিঃ বাণিজ্য কেইবাটাও বাণিজ্যিক পথৰ জৰিয়তে হৈছিল। ৪/ **নাগৰিকত্ব**: নাগৰিকে সাৰ্বজনীন সন্মান, অধিকাৰ আৰু দায়িত্ব পালন কৰিছিল। নাগৰিকৰ বাবে ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সক্ৰিয়তাৰ পৰিসৰ আছিল। ৫) **শাসনৰ বৈচিত্ৰ্য**: বিভিন্ন মহাজনপদত বিভিন্ন শাসন ব্যৱস্থা দেখা যায়, যেনে ৰাজতন্ত্ৰ, গণতন্ত্ৰ আৰু অন্যান্য চৰকাৰ। ৬) **ধৰ্ম বৈচিত্ৰ্য**: এইবোৰত বিভিন্ন ধৰ্মীয় ধৰ্মৰ লোকে বাস কৰিছিল, বিশেষকৈ বৌদ্ধ আৰু জৈন ধৰ্মৰ প্ৰতিনিধিত্ব।
১২। প্রথম বৌদ্ধ মহামেল ক'ত অনুষ্ঠিত হৈছিল?
উত্তৰ: ৰাজগ্ৰীতাত প্ৰথম বৌদ্ধ মহামেল অনুষ্ঠিত হয়। এই মহামেলাখান খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকা আৰু তৃতীয় শতিকাৰ মাজাত অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই সংঘত বুদ্ধৰ অনুগামীসকলে সাক্ষাৎ কৰি ধৰ্মৰ বিভিন্ন দিশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে।
১৩। অশোকে কোনটো পন্থাৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল?
উত্তৰ: সন্মানীয় সম্ৰাট অশোক বৌদ্ধ ধৰ্মৰ পৃষ্ঠপোষক আছিল। তেওঁৰ শাসন কালত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰসাৰ আৰু প্ৰসাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পালে। অশোকে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ নীতি আৰু শিক্ষাৰ প্ৰচাৰৰ বাবে বিভিন্ন প্ৰকল্প আৰু উদ্যোগ লৈছিল আৰু তেওঁ নিজেই বৌদ্ধ শিক্ষাৰ অনুগামী বুলি গণ্য কৰা হয়।
১৪। খ্ৰীঃপূঃ ষষ্ঠ শতিকাৰ গংগা উপত্যকাত কিমানটা ধৰ্মীয় গোটৰ উদ্ভৱ হৈছিল।
উত্তৰ: খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাত গংগা উপত্যকাত কেইবাটাও ধৰ্মীয় গোটৰ উত্থান ঘটিছিল। এই সময়ছোৱাত মূলতঃ দুটা উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় গোটৰ উত্থান ঘটিছিল: ১/ **বৌদ্ধ ধৰ্ম**: গৌতমক বুদ্ধই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ শিক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গৌতমক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ২/ **জৈন ধৰ্ম**:মহাবীৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু ইয়াৰ আধাৰ হৈছে বেদ আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তা। এই গোটসমূহৰ উত্থানে গংগা উপত্যকাত ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক পৰিৱৰ্তন আনিছিল।
১৫। কণিষ্ক ৰজাই কোনটো পন্থাৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল?
উত্তৰ: কনিষ্ক ৰজা মহায়ানে বৌদ্ধ ধৰ্মক পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰাজত্বকালত (খ্ৰীষ্টীয় ১ম শতিকা) তেওঁ মহাযানৰ বিভিন্ন দিশ, বিশেষকৈ মহাযানৰ প্ৰসাৰ আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিভিন্ন দিশৰ প্ৰচাৰৰ বাবে বিভিন্ন উদ্যোগ লৈছিল। কনিষ্ক যুগত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিভিন্ন ধাৰণা আৰু ধাৰণা ফুলি উঠিছিল।
১৬। দুজন ধৰ্ম প্ৰচাৰকৰ নাম উল্লেখ কৰা, যিসকলৰ লিখনিসমূহ অহিংসাৰ ওপৰত প্রতিষ্ঠিত আছিল?
উত্তৰ: অহিংসাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখা ধৰ্ম প্ৰচাৰক দুজনৰ নাম হ’ল- ১/ **গৌতম বুদ্ধ**: বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাপক, যিয়ে অহিংসাৰ প্ৰাধান্য আৰু দয়াৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। তেওঁৰ শিক্ষাত অহিংসাই কেন্দ্ৰীয় স্থান দখল কৰিছে। ২) **মহাবীৰা**: অহিংসা নীতিৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া জৈন ধৰ্মৰ ২৪ তম তীৰ্থংকৰ। জৈন ধৰ্মই অহিংসাক মৌলিক নীতি হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছে।
১৭। মহাবীৰ কিমান তম তীর্থংকৰ আছিল?
উত্তৰ: মহাবীৰ আছিল **২৪তম তীৰ্থংকৰ*** তেওঁ জৈন ধৰ্মৰ এজন বিশেষ ব্যক্তিত্ব, যিয়ে অহিংসা আৰু দয়াৰ নীতিত বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। মহাবীৰৰ শিক্ষা আৰু জীৱনক জৈন ধৰ্মৰ ভেটি বুলি গণ্য কৰা হয়।
১৮। মহাবীৰৰ আচল নাম কি আছিল?
উত্তৰ: মহাবীৰৰ প্ৰকৃত নাম আছিল বৰ্দমান। তেওঁ জৈন ধৰ্মৰ ২৪ তম তীৰ্থংকৰ হিচাপে পৰিচিত আৰু অহিংসা আৰু দয়াৰ নীতিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল।
১৯। কেতিয়া তেওঁ মহাবীৰ হয়?
উত্তৰ: বৌদ্ধ ধৰ্মৰ শুদ্ধ পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি চোকা সাধনাৰে ৩০ বছৰ বয়সত মহাবীৰৰ প্ৰকৃত নাম বৰ্দ্দামান মহাবীৰা নামেৰে প্ৰকাশ পাইছিল। তেওঁৰ নিৰ্দেশনাতেই তেওঁ জৈন ধৰ্মৰ ২৪ তম তীৰ্থংকৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছিল। সাধনাৰ জৰিয়তে তেওঁ জীৱনত মুক্তি আৰু অৱদান লাভ কৰে।
২০। কেতিয়া মহাবীৰৰ মৃত্যু হয়?
উত্তৰ: প্ৰায় ৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দত মহাবীৰৰ মৃত্যু হয়। মগধৰ পাভাপুৰ অঞ্চলত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ মৃত্যুক "নিৰ্বাণ" বুলি কোৱা হয়, যাৰ অৰ্থ মুক্তি বা দেৱতা।
21। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ চাৰিটা আৰ্যসত্য উল্লেখ কৰা। [২০২৩]
উত্তৰঃ গৌতম বুদ্ধই আগবঢ়োৱা চাৰিটা আৰ্যসত্য হ'ল—
১. দুখ: সংসাৰ দুখেৰে পৰিপূৰ্ণ।
২. দুখ সমুদয়: প্ৰত্যেক দুখৰে একোটা কাৰণ থাকে। দুখৰ মূল কাৰণ হ'ল তৃষ্ণা বা কামনা।
৩. দুখ নিৰোধ: তৃষ্ণা বা কামনা ত্যাগ কৰিলে দুখৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰিব পাৰি।
৪. দুখ নিৰোধ মাৰ্গ: দুখৰ পৰা মুক্তি লাভৰ উপায় হ'ল অষ্টাংগিক মাৰ্গ।
*****
