Chapter 8


1. वस्त्यांचे केंद्रीकरण कोणत्या बाबीशी निगडित असते?

उत्तर: पाण्याची उपलब्धता, सुपीक जमीन, हवामान, वाहतूक व्यवस्था आणि रोजगाराच्या संधी.


2. भारतातील डोंगराळ भागात कोणत्या प्रकारची वस्ती आढळते?

उत्तर: विखुरलेली वस्ती.


3. ब्राझीलमधील पूर्व किनाऱ्यालगत वस्ती का जास्त आहे?

उत्तर: कारण तेथे पोतदार जमीन, सुलभ वाहतूक, आणि उद्योगधंदे उपलब्ध आहेत.


4. नर्मदा खोऱ्यात वस्ती का केंद्रित आहे?

उत्तर: कारण तेथे शेतीयोग्य जमीन आहे.


5. ईशान्य ब्राझीलमध्ये वस्ती विरळ का आहे?

उत्तर: कारण तेथे कोरडे हवामान, कमी पर्जन्य, आणि विकासाची कमतरता आहे.


6. भारतात नागरीकरण का वाढते आहे?

उत्तर: उद्योग, शिक्षण, आरोग्य व रोजगाराच्या संधी यामुळे.


7. ब्राझीलमधील सर्वांत कमी नागरीकरण असलेले राज्य कोणते आहे?

उत्तर: आमापा.


8. भारतात विखुरलेली वस्ती मुख्यतः कुठे आढळते?

उत्तर: डोंगराळ व अरण्य प्रदेशात.


9. ब्राझीलमध्ये कोणत्या भागात केंद्रित वस्ती आहे?

उत्तर: आग्नेय भागात.


10. भारतामधील सर्वाधिक नागरीकरण कोणत्या भागात आहे?

उत्तर: दिल्ली व चंदीगड.


11. गंगा खोऱ्यात वस्ती घनदाट का आहे?

उत्तर: सुपीक जमीन व पाण्याची उपलब्धता असल्यामुळे.


12. अॅमेझॉन खोऱ्यात वस्ती विरळ का आहे?

उत्तर: दाट जंगल व खडतर जीवनमानामुळे.


13. नागरीकरण म्हणजे काय?

उत्तर: ग्रामीण लोकांचे शहरी भागात स्थलांतर व त्यातून होणारा शहरांचा विस्तार.


14. भारतामध्ये नागरी लोकसंख्येचे प्रमाण किती आहे?

उत्तर: सुमारे ३५% (2021 च्या अंदाजानुसार).


15. ब्राझीलमध्ये नागरी लोकसंख्येचे प्रमाण किती आहे?

उत्तर: सुमारे ८५%.


16. केंद्रित वस्ती म्हणजे काय?

उत्तर: जिथे घरे व लोकसंख्या एकत्रितपणे एका ठिकाणी आढळतात.


17. विखुरलेली वस्ती कोणत्या ठिकाणी असते?

उत्तर: डोंगराळ भाग, जंगलात, शेतीसाठी मोठ्या जमिनी लागणाऱ्या भागात.


18. भारतात नागरीकरणास चालना देणारे घटक कोणते?

उत्तर: उद्योग, वाहतूक, शिक्षण व आरोग्य सुविधा.


19. ब्राझीलमध्ये 'पश्चिमेकडे चला' या धोरणाचा उद्देश काय आहे?

उत्तर: देशाच्या अंतर्गत भागाचा विकास करणे.


20. भारतातील 'खेड्याकडे चला' धोरणाचा उद्देश काय आहे?

उत्तर: ग्रामीण भागाचा विकास व स्थलांतर थांबवणे.


21. वस्त्यांचे प्रकार कोणते आहेत?

उत्तर: केंद्रित, विखुरलेली, रेषाकृती, वलयाकृती.


22. वाहतूक व्यवस्था व वस्ती यांचा संबंध काय आहे?

उत्तर: जिथे सुलभ वाहतूक आहे तिथे वस्ती केंद्रित असते.


23. ब्राझीलमध्ये मुख्यतः कोणत्या ठिकाणी शहरांची घनता आहे?

उत्तर: अटलांटिक किनाऱ्यालगत.


24. भारतातील मुख्य नागरी क्षेत्रे कोणती?

उत्तर: मुंबई, दिल्ली, कोलकाता, चेन्नई, बेंगळुरू.


25. ब्राझीलमधील मुख्य नागरी केंद्रे कोणती?

उत्तर: साओ पावलो, रिओ डी जानेरो, ब्रासिलिया.


26. मानव वस्ती का वाढते?

उत्तर: नैसर्गिक वाढ व स्थलांतरामुळे.


27. एखाद्या प्रदेशात वस्ती केंद्रित होण्यासाठी हवामानाचे महत्त्व काय आहे?

उत्तर: सौम्य व आल्हाददायक हवामान वस्तीला अनुकूल असते.


28. अन्न उत्पादन व वस्त्यांचा संबंध काय आहे?

उत्तर: अन्नसंपन्न क्षेत्रांमध्ये अधिक लोकवस्ती असते.


29. रोजगाराच्या संधीमुळे नागरीकरण कसे होते?

उत्तर: लोक रोजगाराच्या शोधात शहरांकडे स्थलांतर करतात.


30. भारत व ब्राझील या देशांच्या नागरीकरण पद्धतीत काय मुख्य फरक आहे?

उत्तर: भारतात नागरीकरण अजूनही वाढत आहे तर ब्राझीलमध्ये हे प्रमाण आधीच खूप जास्त आहे.


Answer by Dimpee bora