Chapter 5

 जननी तुल्यवत्सला

1. एकपदेन उत्तरं लिखत–


(क) वृषभः दीनः इति जानन्नपि कः तं नुद्यमानः आसीत्?

उत्तरम्: कृषकः

(ख) वृषभः कुत्र पपात?

उत्तरम्: क्षेत्रे

(ग) दुर्बले सुते कस्याः अधिका कृपा भवति?

उत्तरम्: मातुः

(घ) कयोः एकः शरीरेण दुर्बलः आसीत्?

उत्तरम्: वृषभयोः

(ङ) चण्डवातेन मेघरवैश्च सह कः समजायत?

उत्तरम्: प्रवर्षः


2. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत–

(क) कृषकः किं करोति स्म?

उत्तरम्: कृषकः बलीवर्दाभ्यां क्षेत्रकर्षणं करोति स्म।

(ख) माता सुरभिः किमर्थम् अश्रूणि मुञ्चति स्म?

उत्तरम्: माता सुरभिः दुर्बलस्य पुत्रस्य दुःखं दृष्ट्वा अश्रूणि मुञ्चति स्म।

(ग) सुरभिः इन्द्रस्य प्रश्नस्य किमुत्तरं ददाति?

उत्तरम्: सुरभिः उक्तवती यत् – “दीनस्य तु सतः पुत्रस्याभ्यधिका कृपा”।

(घ) मातुः अधिका कृपा कस्मिन् भवति?

उत्तरम्: मातुः अधिका कृपा दुर्बले सुते भवति।

(ङ) इन्द्रः दुर्बलवृषभस्य कष्टानि अपाकर्तुं किं कृतवान्?

उत्तरम्: इन्द्रः वृष्टिं कृत्वा कृषकं कर्षणात् निवर्तितवान्।

(च) जननी कीदृशी भवति?

उत्तरम्: जननी सर्वेषु अपत्येषु तुल्यवत्सला भवति।

(छ) पाठेऽस्मिन् कयोः संवादः विद्यते?

उत्तरम्: सुरभेः इन्द्रस्य च संवादः विद्यते।


1. कृषकः किं करोति स्म?
उत्तरम्: कृषकः बलीवर्दाभ्यां क्षेत्रकर्षणं करोति स्म।

2. माता सुरभिः किमर्थम् अश्रूणि मुञ्चति स्म?
उत्तरम्: माता सुरभिः दुर्बलस्य पुत्रस्य दुःखं दृष्ट्वा अश्रूणि मुञ्चति स्म।

3. सुरभिः इन्द्रस्य प्रश्नस्य किमुत्तरं ददाति?
उत्तरम्: सुरभिः इन्द्रं प्रत्यवोचत् – “दीनस्य तु सतः पुत्रस्याभ्यधिका कृपा।”

4. मातुः अधिका कृपा कस्मिन् भवति?
उत्तरम्: मातुः अधिका कृपा दुर्बले सुते भवति।

5. इन्द्रः दुर्बलवृषभस्य कष्टानि अपाकर्तुं किं कृतवान्?
उत्तरम्: इन्द्रः वृष्टिं कृत्वा कृषकं कर्षणात् निवर्तितवान्।

6. जननी कीदृशी भवति?
उत्तरम्: जननी सर्वेषु अपत्येषु तुल्यवत्सला भवति, किन्तु दुर्बले सुते कृपार्द्रहृदया भवति।

7. पाठेऽस्मिन् कयोः संवादः विद्यते?
उत्तरम्: पाठेऽस्मिन् सुरभेः इन्द्रस्य च संवादः विद्यते।