MSBSHSE Class 11 History Chapter 16 Answer | Maharashtra MSBSHSE Class 11 History Lesson 16 Answer 2025-2026 |

 Chapter - 16                            रेडियो जॉकी     

प्र.1. मराठेकालीन व्यापारात समुद्रमार्गाचे महत्त्व काय होते?

उ: मराठेकालात समुद्रमार्ग हा परदेशी व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाचा होता. तांबडा समुद्र व इराणचा आखात या मार्गांनी भारताचा अरब व पाश्चिमात्य देशांशी व्यापार होत असे.

प्र.2. बलुतेदार समाजव्यवस्थेत सोनार आणि लोहार यांची भूमिका काय होती?

उ: सोनार सोन्याचे दागिने तयार करत असे, तर लोहार शेतीची अवजारे आणि लोखंडी वस्तू बनवत असे. हे दोघेही गावाच्या आर्थिक जीवनाचे महत्त्वाचे घटक होते.

प्र.3. गावात बलुतेदारांव्यतिरिक्त कोणकोणते लोक राहत असत?

उ: गावात शेतकरी, व्यापारी, कारागीर, धार्मिक गुरू, वेदपाठी ब्राह्मण, तसेच गुराखी व मजूर वर्गही राहत असे.

प्र.4. "कलबा" या बाजारामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेला कसा फायदा होत असे?

उ: कलबा बाजारामुळे शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादनांची विक्री करता येत असे, तर ग्रामीण लोकांना आवश्यक वस्तू सहज मिळत असत. यामुळे गाव-गावांतील आर्थिक देवाणघेवाण सुलभ होत असे.

प्र.5. मराठेकालीन समाजात वतनदार म्हणजे कोण?

उ: वतनदार हे त्या प्रदेशातील जमीनदार किंवा सरकारी अधिकार असलेले लोक असत. त्यांना वतन म्हणून काही जमीन व करसवलती दिल्या जात.

प्र.6. पेशव्यांच्या काळात पुणे शहर कसे विकसित झाले?

उ: पेशव्यांच्या काळात पुण्यात अनेक बाजारपेठा, देवळे, घाट, पाणीपुरवठा व्यवस्था आणि प्रशासकीय इमारती बांधल्या गेल्या. त्यामुळे पुणे एक सांस्कृतिक आणि आर्थिक केंद्र बनले.

प्र.7. कोकणातील कोणती बंदरे मराठेकाळात प्रसिद्ध होती?

उ: वेंगुर्ला, राजापूर, दाभोळ, आणि जयगड ही कोकणातील प्रसिद्ध बंदरे होती. येथून व्यापारासाठी माल निर्यात-आयात होत असे.

प्र.8. मराठेकालीन काळातील शिक्षण व्यवस्था कशी होती?

उ: त्या काळात शिक्षण प्रामुख्याने पाठशाळांमधून दिले जात असे. शिक्षण धार्मिक आणि नैतिक मूल्यांवर आधारित होते, आणि गुरुकुल पद्धतीने चालत असे.

प्र.9. मराठेकालीन समाजजीवनात सण आणि उत्सवांचे महत्त्व काय होते?

उ: सण आणि उत्सवांमुळे लोकांमध्ये ऐक्य, आनंद आणि परस्पर सहकार्याची भावना वाढत असे. हे सामाजिक समन्वयाचे साधन होते.

प्र.10. मराठ्यांच्या साम्राज्य विस्तारानंतर भारतात कोणता काळ सुरू झाला?

उ: मराठ्यांच्या साम्राज्याच्या पतनानंतर इंग्रजांच्या अधिपत्याखाली भारत आला आणि त्यामुळे भारतात आधुनिक युगाची सुरुवात झाली.

Answer by Dimpee Bora