MSBSHSE Class 6 History Chapter 3 Answer | Maharashtra MSBSHSE Class 6 History Lesson 3 Answer 2025-2026 |

   Chapter- 3                     हडप्पा संस्कृती

१. हडप्पा संस्कृतीच्या अभ्यासात कोणकोणत्या बाबींचा प्रामुख्याने समावेश होतो?

उत्तर: घरबांधणी, सांडपाण्याची व्यवस्था, मुद्रा, भांडी, खेळणी आणि मृतदेह पुरण्याची पद्धत यांचा हडप्पा संस्कृतीच्या अभ्यासात प्रामुख्याने समावेश होतो.

२. हडप्पा संस्कृतीतील घरे कोणत्या साहित्याची बांधलेली होती?

उत्तर: हडप्पा संस्कृतीतील घरे प्रामुख्याने भाजक्या विटांची बांधलेली होती.

३. काही ठिकाणी घरे बांधण्यासाठी आणखी कोणते साहित्य वापरले जात होते?

उत्तर: काही ठिकाणी कच्च्या विटा आणि दगडांचा वापर बांधकामासाठी केला जात होता.

४. हडप्पा संस्कृतीतील घरांची रचना कशी होती?

उत्तर: मधोमध चौक आणि त्याभोवती खोल्या अशा प्रकारची घरांची रचना होती.

५. घरांच्या आवारात कोणकोणत्या सोयी असत?

उत्तर: घरांच्या आवारात विहिरी, स्नानगृहे आणि शौचालये असत.

६. सांडपाण्याची व्यवस्था कशी होती?

उत्तर: सांडपाणी वाहून नेण्यासाठी मातीच्या भाजक्या पन्हाळींचा उपयोग केला जात होता.

७. रस्त्यांवरील गटारे कशी बांधलेली होती?

उत्तर: रस्त्यांवरील गटारे विटांनी बांधलेली आणि झाकलेली असत.

८. गटार व्यवस्थेवरून हडप्पा लोकांबद्दल काय समजते?

उत्तर: हडप्पा संस्कृतीतील लोक सार्वजनिक आरोग्याबाबत अत्यंत जागरूक होते हे समजते.

९. हडप्पा संस्कृतीतील रस्त्यांची रचना कशी होती?

उत्तर: रस्ते रुंद असून एकमेकांना काटकोनात छेदतील अशा पद्धतीने बांधलेले होते.

१०. रस्त्यांच्या रचनेमुळे कोणती रचना निर्माण होत असे?

उत्तर: रस्त्यांमुळे चौकोनी मोकळ्या जागा निर्माण होत आणि त्यात घरे बांधली जात.

११. नगरांचे किती विभाग केलेले असत?

उत्तर: नगरांचे दोन किंवा अधिक विभाग केलेले असत.

१२. प्रत्येक नगरविभागाची विशेष व्यवस्था काय होती?

उत्तर: प्रत्येक नगरविभागाला स्वतंत्र तटबंदी केलेली असे.

१३. हडप्पा संस्कृतीतील मुद्रा कशापासून बनवलेल्या होत्या?

उत्तर: हडप्पा संस्कृतीतील मुद्रा स्टिएटाईट नावाच्या दगडापासून बनवलेल्या होत्या.

१४. मुद्रा कोणत्या आकाराच्या होत्या?

उत्तर: मुद्रा प्रामुख्याने चौरस आकाराच्या होत्या.

१५. मुद्रांवर कोणकोणते प्राणी दर्शविलेले आहेत?

उत्तर: बैल, म्हैस, हत्ती, गेंडा, वाघ तसेच एकशृंगासारखे कल्पित प्राणी दर्शविलेले आहेत.

१६. हडप्पा स्थळांवरून कोणत्या प्रकारची भांडी सापडली आहेत?

उत्तर: विविध प्रकारची आणि आकारांची मातीची भांडी सापडली आहेत.

१७. भांड्यांवर कोणत्या रंगांची नक्षी आढळते?

उत्तर: लाल रंगाच्या पृष्ठभागावर काळ्या रंगाने नक्षी काढलेली भांडी आढळतात.

१८. भांड्यांवरील नक्षीमध्ये कोणते नमुने दिसतात?

उत्तर: माशांचे खवले, एकमेकांत गुंतलेली वर्तुळे आणि पिंपळपान यांचे नमुने दिसतात.

१९. मृत व्यक्तीच्या दफनाची पद्धत कशी होती?

उत्तर: मृत व्यक्तीच्या शवाबरोबर मातीची भांडी पुरली जात असत.

२०. मोहेंजोदडो येथे कोणते महत्त्वाचे बांधकाम सापडले आहे?

उत्तर: मोहेंजोदडो येथे महास्नानगृह सापडले आहे.

२१. महास्नानगृहाचे स्नानकुंड किती खोल होते?

उत्तर: महास्नानगृहाचे स्नानकुंड सुमारे २.५ मीटर खोल होते.

२२. महास्नानगृहाची लांबी व रुंदी किती होती?

उत्तर: त्याची लांबी सुमारे १२ मीटर आणि रुंदी सुमारे ७ मीटर होती.

२३. स्नानकुंड पाणी झिरपू नये म्हणून काय केले होते?

उत्तर: स्नानकुंड आतून पक्क्या विटांनी बांधलेले होते.

२४. महास्नानगृहात पाणी बदलण्याची सोय होती का?

उत्तर: होय, महास्नानगृहात पाणी वेळोवेळी बदलण्याची सोय होती.

२५. हडप्पा संस्कृतीतील लोकांचा मुख्य व्यवसाय कोणता होता?

उत्तर: हडप्पा संस्कृतीतील लोकांचा मुख्य व्यवसाय शेती होता.

२६. नांगरलेल्या शेताचा पुरावा कुठे मिळाला आहे?

उत्तर: कालीबंगन येथे नांगरलेल्या शेताचा पुरावा मिळाला आहे.

२७. हडप्पा लोकांची मुख्य पिके कोणती होती?

उत्तर: गहू आणि सातू ही मुख्य पिके होती.

२८. गुजरातमध्ये कोणते पीक मोठ्या प्रमाणावर घेतले जात होते?

उत्तर: गुजरातमध्ये नाचणीचे पीक मोठ्या प्रमाणावर घेतले जात होते.

२९. हडप्पा लोकांना कोणते वस्त्रनिर्मितीचे ज्ञान होते?

उत्तर: हडप्पा लोकांना कापूस माहीत होता आणि ते कापड विणत असावेत.

३०. हडप्पा संस्कृतीतील लोक कोणते दागिने वापरत होते?

उत्तर: सोने, तांबे, रत्ने आणि शिंपले यांपासून बनवलेले विविध प्रकारचे दागिने ते वापरत होते.

Answer by Dimpee Bora