చాప్టర్ 5 

                                                                           ధ్వని


  1. ధ్వని ఎలా ఉత్పన్నమవుతుంది?
    సమాధానం: ధ్వని ఒక వస్తువు కంపించే సమయంలో ఏర్పడుతుంది. ఆ వస్తువు కంపనాల ద్వారా గాలిలో (లేదా ద్రవ, ఘన పదార్థాలలో) అలసటలను సృష్టిస్తుంది, వాటి ద్వారా మనం శబ్దాన్ని వినగలము.

  2. కంపనల అర్ధం ఏమిటి?
    సమాధానం: ఒక వస్తువు ముందు-వెనుక, ఎడమ-కుడి కదిలితే లేదా అటు-ఇటు కదలితే దానిని కంపనాలు అంటారు.

  3. పౌనఃపున్యం అంటే ఏమిటి?
    సమాధానం: ఒక వస్తువు ఒక సెకనులో చేసే కంపనాల సంఖ్యను పౌనఃపున్యం (frequency) అంటారు.

  4. పౌనఃపున్యాన్ని ఏ ఏకకంలో కొలుస్తారు?
    సమాధానం: హర్ట్జ్ (Hz)లో కొలుస్తారు.

  5. కంపన పరిమితి అంటే ఏమిటి?
    సమాధానం: ఒక వస్తువు యొక్క కదలిక పరిమాణం, అంటే అది ఎంతవరకు ముందుకు-వెనుక కదులుతుందో ఆ పరిమాణాన్ని కంపన పరిమితి అంటారు.

  6. ధ్వని తీవ్రత మరియు కంపన పరిమితి సంబంధం ఏమిటి?
    సమాధానం: కంపన పరిమితి ఎక్కువ ఉంటే ధ్వని బిగ్గరగా ఉంటుంది, తక్కువ అయితే శబ్దం తక్కువగా వినిపిస్తుంది.

  7. పిచ్ (pitch) అంటే ఏమిటి?
    సమాధానం: పిచ్ అనేది ధ్వని పౌనఃపున్యంతో నిర్ధారించబడుతుంది. పౌనఃపున్యం ఎక్కువ అయితే పిచ్ ఎక్కువ, తక్కువ అయితే పిచ్ తక్కువ.

  8. కఠోర ధ్వని (unpleasant sound) అంటే ఏమిటి?
    సమాధానం: వినికిడి కోసం అసౌకర్యం కలిగించే, అహ్లాదకరంగా లేని శబ్దాన్ని కఠోర ధ్వని అంటారు.

  9. సంగీతం అంటే ఏమిటి?
    సమాధానం: మన చెవికి హర్షాన్ని కలిగించే, పిచ్, రిథమ్, టోన్ క్రమంలో ఉన్న శబ్దాన్ని సంగీతం అంటారు.

  10. ధ్వని కాలుష్యం అంటే ఏమిటి?
    సమాధానం: అనవసరమైన లేదా ఎక్కువ శబ్దం, శబ్దజనకాలు సమీపంలో ఉండడం వలన వచ్చే ఆరోగ్య సమస్యల పరిస్థితిని ధ్వని కాలుష్యం అంటారు.

  11. ధ్వని వాయు, ద్రవ, ఘన పదార్థాలలో ప్రయాణిస్తుందా?
    సమాధానం: అవును. కానీ శూన్యం (వాక్యూమ్) ద్వారా ధ్వని ప్రయాణించదు.

  12. మన చెవి ధ్వని వినికిడి ఎలా చేస్తుంది?
    సమాధానం: కర్ణభేరి కంపనాలను గ్రహిస్తుంది, ఆ సంకేతాలను మెదడుకు పంపుతుంది. ఈ ప్రక్రియ వినికిడి అని పిలుస్తారు.

  13. స్వరపేటిక (larynx) పటం గీయండి మరియు వివరించండి.
    సమాధానం: స్వరపేటికలో రెండు సన్నని స్వరతంత్రులు ఉంటాయి, గాలి వాటి మధ్య గల పొర ద్వారా ప్రవహించగా, స్వరతంత్రులు కంపించి ధ్వని ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

  14. వయస్సు మరియు లింగం ధ్వని పిచ్ ను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయి?
    సమాధానం: పెద్దవారి పౌనఃపున్యం తక్కువగా ఉంటుంది, పిల్లల మరియు స్త్రీల పౌనఃపున్యం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

  15. ధ్వని తీవ్రతను డెసిబెల్స్ (dB)లో ఎలా కొలుస్తారు?
    సమాధానం: 10 dB: సాధారణ శ్వాస, 30 dB: సంభాషణ, 60 dB: ట్రాఫిక్, 70 dB: కర్మాగారం, 80 dB: గట్టివైన శబ్దం.

  16. మరియు భౌతికంగా హానికరమైన శబ్దం ఎన్ని dB కన్నా ఎక్కువగా ఉంటుంది?
    సమాధానం: 180 dB కంటే ఎక్కువ.

  17. ధ్వని ఉత్పత్తికి ఏమేమి వస్తువులు ఉపయోగపడతాయి?
    సమాధానం: పెళ్ళెం, గిన్నె, రబ్బరు పట్టీ, గ్లాస్, లోహపు వస్తువులు, వాయిద్య పరికరాలు.

  18. రబ్బరు పట్టీ కృత్యం ద్వారా ధ్వని ఉత్పత్తి ఎలా చూపించబడింది?
    సమాధానం: రబ్బరు పట్టీని గట్టిగా లాగి, మధ్యలో ఒక భాగాన్ని మీస్కూల్ చేస్తే అది కంపిస్తుంది, ధ్వని వినిపిస్తుంది.

  19. హార్మోనియం, సితార్ వంటి వాయిద్యాలలో ధ్వని ఎలా ఉత్పన్నమవుతుంది?
    సమాధానం: తీగలు లేదా కర్ణ భాగాలు కంపించి శబ్దాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి, మొత్తం పరికరం ధ్వని తరంగాల ద్వారా కంపిస్తుంది.

  20. గ్లాస్‌లో నీరు వుంచి గెంటడం ద్వారా ధ్వని ఎలా ఏర్పడుతుంది?
    సమాధానం: గంట లేదా చెంచా కొట్టినప్పుడు గ్లాస్ కంపిస్తుంది, నీటి ఉపరితలంలో తరంగాలు ఏర్పడతాయి, మనం ధ్వని వింటాము.

  21. గాలిని పీల్చినప్పుడు గ్లాస్ లో ధ్వని తగ్గే కారణం ఏమిటి?
    సమాధానం: ధ్వని ప్రసరణకు గాలి అవసరం. గాలి తక్కువగా ఉంటే శబ్దం తగ్గుతుంది.

  22. లోహపు కడ్డీ ద్వారా ధ్వని ఎలా వ్యక్తమవుతుంది?
    సమాధానం:ఒకచివరాన్ని చెవికి దగ్గర పెట్టి, మరొకచివరాన్ని గీసి గీతం ద్వారా శబ్దం వినిపిస్తుంది.

  23. 20Hz కంటే తక్కువ పౌనఃపున్యంతో ఉన్న ధ్వని వినిపించాలా?
    సమాధానం: మన చెవి 20Hz కంటే తక్కువ పౌనఃపున్యాన్ని గుర్తించలేడు, అవి వినలేని ధ్వనులు.

  24. 20,000Hz పైగా ఉన్న ధ్వని వినిపించగలమా?
    సమాధానం: లేదూ, అవి కూడా మన వినికిడి పరిధికి లోబడి ఉండవు, కుక్కలు మాత్రమే వినగలవు.

  25. వెబ్ సైట్ సూచనల ద్వారా ధ్వని గురించిన సమాచారం ఏమిటి?
    సమాధానం: www.physicsclassroom.com/Class/sound/soundtoc.html, health.howstuffworks.com/hearing.htm లలో ధ్వని, వినికిడి, శబ్ద కాలుష్యంపై సమాచారాన్ని పొందవచ్చు.

  26. గోల్కొందకోటలో ధ్వని ఎలా ఉపయోగించబడింది?
    సమాధానం: కోటగుమ్మం వద్ద చప్పట్లు కొట్టి ధ్వని ప్రతిధ్వని ద్వారా దాదాపు 1 కిలోమీటరు దూరంలో వినిపించేది, హెచ్చరిక విధానం.

  27. ధ్వని కాలుష్యానికి ప్రధాన కారణాలు ఏమిటి?
    సమాధానం: వాహనాల హార్న్, పరిశ్రమలు, నిర్మాణ పనులు, పేలుళ్లు, ఎయిర్ కండీషనర్లు, హోమ్ అప్లయన్స్‌లు.

  28. ధ్వని కాలుష్యం మన ఆరోగ్యానికి ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది?
    సమాధానం: నిద్రలేమి, రక్తపోటు, ఉద్రేకం, తాత్కాలిక లేదా శాశ్వత వినికిడి లోపం.

  29. వినికిడి లోపం ఎందుకు వస్తుంది?
    సమాధానం: పుట్టుక, వ్యాధి, గాయం, వయసు ప్రభావంగా.

  30. వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు ప్రత్యేక శ్రద్ధ ఎందుకు అవసరం?
    సమాధానం: వారు సరిగ్గా సంభాషణ నేర్చుకోవడానికి సహాయం అవసరం, సంగీతం ద్వారా ఉచ్చారణ అభివృద్ధి సాధ్యమవుతుంది.

  31. ప్లాస్టిక్ వాడకం తగ్గించడంలో విద్యార్థులు ఏ విధంగా సహాయం చేయగలరు?
    సమాధానం: చెరువులు, పునర్వినియోగ పదార్థాలు వాడడం, స్థానిక చైతన్య కార్యక్రమాలు.

  32. సంగీత వాయిద్యాలని పాఠశాలలో ప్రదర్శించడంలో ప్రయోజనం ఏమిటి?
    సమాధానం: విద్యార్థులు ధ్వని, కంపనం, పిచ్, శబ్ద లక్షణాలను ప్రత్యక్షంగా నేర్చుకుంటారు.

  33. సాధారణ వస్తువులను ఉపయోగించి సంగీత వాయిద్యాలను తయారు చేయడంలో ముఖ్యాంశం ఏమిటి?
    సమాధానం: కంపించే భాగం, దాని పొడవు, కవర్, పదార్థం శబ్దాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.

Answer by Mrinmoee