BSER Class 8 Sanskrit Chapter 10 Answer | Rajasthan BSER Class 8 Sanskrit Lesson 10 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 10         दीनबन्धुः विवेकानन्दः

१. प्रश्नः अस्मिन् पाठे कः वर्णितः अस्ति ?
उत्तरः अस्मिन् पाठे महान् संन्यासी स्वामी विवेकानन्दः वर्णितः अस्ति। तस्य जीवनस्य एकः करुणामयः प्रसंगः अत्र उपस्थापितः अस्ति, यत्र सः दीनदुःखिनां प्रति अत्यन्तं दयालुः आसीत्।

२. प्रश्नः विवेकानन्दः कः आसीत् ?
उत्तरः विवेकानन्दः भारतस्य प्रसिद्धः संन्यासी, चिन्तकः तथा समाजसुधारकः आसीत्। सः मानवसेवां परमधर्मरूपेण मन्यते स्म तथा सर्वेषां प्रति प्रेमभावं दर्शयति स्म।

३. प्रश्नः विवेकानन्दस्य बाल्यनाम किम् आसीत् ?
उत्तरः विवेकानन्दस्य बाल्यनाम “नरेन्द्रः” आसीत्। सः बाल्ये अपि अत्यन्तं बुद्धिमान्, साहसी तथा करुणामयः आसीत्।

४. प्रश्नः नरेन्द्रः कुत्र गच्छति स्म ?
उत्तरः नरेन्द्रः प्रतिदिनं राजपथेषु गच्छति स्म। सः नगरस्य मार्गेषु भ्रमणं कुर्वन् जनजीवनं निरीक्षते स्म।

५. प्रश्नः सः किमर्थं गच्छति स्म ?
उत्तरः सः अटनार्थं, अर्थात् विहाराय तथा मनोविनोदाय गच्छति स्म। तेन सः समाजस्य वास्तविकस्थितिं अपि ज्ञातुं शक्नोति स्म।

६. प्रश्नः नरेन्द्रः कं दृष्टवान् ?
उत्तरः एकदा नरेन्द्रः मार्गे एकं पीडितं, दुःखितं च जनं दृष्टवान्। सः जनः अत्यन्तं कष्टे स्थितः आसीत्।

७. प्रश्नः तस्य जनस्य कीदृशी अवस्था आसीत् ?
उत्तरः तस्य जनस्य मस्तकम् रुधिरेण क्लिन्नम् आसीत्। सः आहतः आसीत् तथा तस्य स्थिति अत्यन्तं दयनीय आसीत्।

८. प्रश्नः सः जनः कथम् आसीत् ?
उत्तरः सः जनः अत्यन्तं दुःखी, निराशः च आसीत्। तस्य जीवनं कष्टपूर्णं आसीत्।

९. प्रश्नः नरेन्द्रः किम् अकरोत् ?
उत्तरः नरेन्द्रः तं दृष्ट्वा तस्य साहाय्यं कृतवान्। सः तस्य दुःखं निवारयितुं तत्परः अभवत्।

१०. प्रश्नः नरेन्द्रः केन व्रणं बद्धवान् ?
उत्तरः नरेन्द्रः स्वस्य वस्त्रेण तस्य व्रणं बद्धवान्। सः व्रणपट्टिकां कृत्वा तस्य चिकित्सा कर्तुं प्रयत्नं कृतवान्।

११. प्रश्नः तस्य नेत्राभ्याम् का प्रवहति स्म ?
उत्तरः तस्य जनस्य नेत्राभ्याम् अश्रुधारा प्रवहति स्म। सः दुःखेन तथा कृतज्ञतया रोदिति स्म।

१२. प्रश्नः सः जनः किम् उक्तवान् ?
उत्तरः सः जनः उक्तवान्—“अहं अस्पृश्यः अस्मि।” सः स्वस्य सामाजिकस्थितेः कारणात् दुःखी आसीत्।

१३. प्रश्नः सः जनः किमर्थं दुःखी आसीत् ?
उत्तरः सः जनः अन्धत्वेन तथा दरिद्रतया दुःखी आसीत्। तस्य जीवने बहवः कष्टाः आसन्।

१४. प्रश्नः नरेन्द्रः तं कथं सम्बोधितवान् ?
उत्तरः नरेन्द्रः तं प्रेमपूर्वकं तथा सान्त्वनया सम्बोधितवान्। सः तं आत्मीयतया व्यवहारं कृतवान्।

१५. प्रश्नः नरेन्द्रस्य हृदयम् कथम् आसीत् ?
उत्तरः नरेन्द्रस्य हृदयम् अत्यन्तं दयालु तथा करुणामयम् आसीत्। सः सर्वेषां प्रति समानभावं धारयति स्म।

१६. प्रश्नः सः जनः किम् न जानाति स्म ?
उत्तरः सः जनः न जानाति स्म यत् तस्य साहाय्यं कः कृतवान्। अन्धत्वेन सः तं द्रष्टुं न अशक्नोत्।

१७. प्रश्नः नरेन्द्रः किम् न चिन्तितवान् ?
उत्तरः नरेन्द्रः जातिभेदं न चिन्तितवान्। सः सर्वान् मनुष्यरूपेण समानान् मन्यते स्म।

१८. प्रश्नः नरेन्द्रः कस्य साहाय्यं कृतवान् ?
उत्तरः नरेन्द्रः एकस्य दरिद्रस्य दुःखितस्य च जनस्य साहाय्यं कृतवान्। तस्य कृपया सः जनः सान्त्वनां प्राप्तवान्।

१९. प्रश्नः विवेकानन्दस्य स्वभावः कः आसीत् ?
उत्तरः विवेकानन्दस्य स्वभावः करुणामयः, उदारः तथा परोपकारी आसीत्। सः सदैव अन्येषां हितं चिन्तयति स्म।

२०. प्रश्नः सः कथं आचरत् ?
उत्तरः सः दयया, प्रेम्णा तथा सहानुभूत्या आचरत्। तस्य व्यवहारः आदर्शः आसीत्।

२१. प्रश्नः सः जनः किम् अनुभवत् ?
उत्तरः सः जनः नरेन्द्रस्य व्यवहारात् करुणां तथा स्नेहं अनुभवत्। तेन तस्य हृदयम् सान्त्वितम् अभवत्।

२२. प्रश्नः नरेन्द्रः अस्मान् किम् शिक्षयति ?
उत्तरः नरेन्द्रः अस्मान् शिक्षयति यत् मानवसेवा एव सर्वोच्चः धर्मः अस्ति। अस्माभिः सर्वेषां प्रति दया कर्तव्या।

२३. प्रश्नः सः कस्य प्रतीकः आसीत् ?
उत्तरः सः दयायाः, मानवतायाः तथा प्रेमस्य प्रतीकः आसीत्। तस्य जीवनं आदर्शरूपेण दृष्टव्यम्।

२४. प्रश्नः नरेन्द्रस्य कर्म किम् दर्शयति ?
उत्तरः नरेन्द्रस्य कर्म मानवतां, समानतां तथा करुणां दर्शयति। सः समाजाय आदर्शः आसीत्।

२५. प्रश्नः सः जनः किम् उक्तवान् (अशुभदर्शनसम्बन्धे) ?
उत्तरः सः जनः उक्तवान्—“अहं अशुभदर्शनः अस्मि।” सः आत्मनः हीनतां अनुभवति स्म।

२६. प्रश्नः नरेन्द्रः तं किम् दत्तवान् ?
उत्तरः नरेन्द्रः तं सान्त्वनां दत्तवान्। सः तस्य मनः स्थिरं कर्तुं प्रयत्नं कृतवान्।

२७. प्रश्नः सः जनः कथं जीवनं यापयति स्म ?
उत्तरः सः जनः दुःखेन, कष्टेन च जीवनं यापयति स्म। तस्य जीवनं अत्यन्तं कठिनम् आसीत्।

२८. प्रश्नः विवेकानन्दः कस्य बन्धुः आसीत् ?
उत्तरः विवेकानन्दः दीनानां, दुःखितानां च बन्धुः आसीत्। सः सर्वेषां हितैषी आसीत्।

२९. प्रश्नः अस्य पाठस्य मुख्यसन्देशः कः ?
उत्तरः अस्य पाठस्य मुख्यसन्देशः अस्ति—“मानवसेवा एव परमधर्मः।” अस्माभिः सर्वेषां प्रति प्रेम, दया च दर्शनीया।

३०. प्रश्नः अस्माभिः किम् शिक्षणीयम् ?
उत्तरः अस्माभिः एतस्मात् पाठात् एतत् शिक्षणीयम् यत् सर्वेषां प्रति दया, सहानुभूति तथा सेवा भावः धारयितव्यः। जातिभेदः न कर्तव्यः, अपितु सर्वे मानवाः समानाः इति भावः स्वीकर्तव्यः।

Answer by Dimpee Bora