BSER Class 8 Sanskrit Chapter 16 Answer | Rajasthan BSER Class 8 Sanskrit Lesson 16 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 16       कर्तव्यपालनम्             

१. प्रश्नः “कर्तव्यपालनम्” पाठे कः वर्णितः अस्ति ?
उत्तरः अस्मिन् पाठे चाणक्यस्य चरित्रं वर्णितम्।

२. प्रश्नः मगधदेशस्य नृपः कः आसीत् ?
उत्तरः चन्द्रगुप्तः मगधदेशस्य नृपः आसीत्।

३. प्रश्नः चन्द्रगुप्तस्य मन्त्री कः आसीत् ?
उत्तरः चाणक्यः तस्य मन्त्री आसीत्।

४. प्रश्नः चाणक्यः कुत्र निवसति स्म ?
उत्तरः सः एकस्मिन् उटजे निवसति स्म।

५. प्रश्नः नृपेण चाणक्याय किं दत्तम् ?
उत्तरः नृपेण चाणक्याय कम्बलानि दत्तानि।

६. प्रश्नः कम्बलानि केभ्यः दातुं निर्दिष्टानि आसन् ?
उत्तरः कम्बलानि दरिद्रेभ्यः दातुं निर्दिष्टानि आसन्।

७. प्रश्नः चाणक्यः कम्बलानि कुत्र स्थापितवान् ?
उत्तरः सः तानि उटजे स्थापितवान्।

८. प्रश्नः चौराः कुत्र आगताः ?
उत्तरः चौराः चाणक्यस्य उटजं आगताः।

९. प्रश्नः चौराः किमर्थं आगताः ?
उत्तरः ते कम्बलान् अपहर्तुं आगताः।

१०. प्रश्नः चौराः किं दृष्टवन्तः ?
उत्तरः ते बहून् कम्बलान् दृष्टवन्तः।

११. प्रश्नः चाणक्यः किं करोति स्म ?
उत्तरः सः भूमौ शीतं सहन् निद्रां करोति स्म।

१२. प्रश्नः चौराः किमर्थं आश्चर्यचकिताः अभवन् ?
उत्तरः चाणक्यस्य सत्यनिष्ठां दृष्ट्वा ते आश्चर्यचकिताः अभवन्।

१३. प्रश्नः चौराः चाणक्यं किम् अपृच्छन् ?
उत्तरः ते अपृच्छन्—किमर्थं भवान् कम्बलान् न उपयोगं करोति ?

१४. प्रश्नः चाणक्यः किं उत्तरं दत्तवान् ?
उत्तरः सः उक्तवान्—एते कम्बलाः दरिद्राणां कृते सन्ति।

१५. प्रश्नः चाणक्यः स्वार्थं किम् अकरोत् ?
उत्तरः सः स्वार्थं न अकरोत्।

१६. प्रश्नः सः कम्बलान् किमर्थं न उपयुञ्जते ?
उत्तरः तेषां उपयोगे अधिकारः नास्ति इति कारणात्।

१७. प्रश्नः चौराः किं अनुभूतवन्तः ?
उत्तरः ते लज्जां अनुभूतवन्तः।

१८. प्रश्नः ते किं न कृतवन्तः ?
उत्तरः ते कम्बलान् न अपहृतवन्तः।

१९. प्रश्नः चाणक्यस्य स्वभावः कः आसीत् ?
उत्तरः तस्य स्वभावः सत्यनिष्ठः आसीत्।

२०. प्रश्नः चाणक्यः कस्य उदाहरणम् अस्ति ?
उत्तरः सः कर्तव्यनिष्ठायाः उदाहरणम् अस्ति।

२१. प्रश्नः “कर्तव्यपालनम्” इत्यस्य अर्थः कः ?
उत्तरः स्वकर्तव्यस्य निष्ठया पालनं कर्तव्यपालनम्।

२२. प्रश्नः परद्रव्यं कीदृशं भवति ?
उत्तरः परद्रव्यं अधर्मः भवति।

२३. प्रश्नः चाणक्यः किम् उपदिशति ?
उत्तरः सः कर्तव्यपालनस्य महत्त्वं उपदिशति।

२४. प्रश्नः अस्माभिः किम् शिक्षणीयम् ?
उत्तरः अस्माभिः सत्यनिष्ठा तथा कर्तव्यपालनं शिक्षणीयम्।

२५. प्रश्नः चौराः कथं परिवर्तिताः अभवन् ?
उत्तरः ते चाणक्यस्य आचरणेन प्रभाविताः अभवन्।

२६. प्रश्नः सः कथं जीवनं यापयति स्म ?
उत्तरः सः सरलजीवनं यापयति स्म।

२७. प्रश्नः चाणक्यः किम् न इच्छति स्म ?
उत्तरः सः अन्यस्य द्रव्यं न इच्छति स्म।

२८. प्रश्नः नृपः चाणक्यं किमर्थं विश्वसति स्म ?
उत्तरः तस्य सत्यनिष्ठया कारणात्।

२९. प्रश्नः पाठस्य मुख्यसन्देशः कः ?
उत्तरः कर्तव्यपालनं तथा सत्यनिष्ठा जीवनस्य आधारः।

३०. प्रश्नः अस्माभिः कथं आचरितव्यम् ?
उत्तरः अस्माभिः नीत्या, सत्येन तथा कर्तव्यपालनेन आचरितव्यम्।

Answer by Dimpee Bora