BSER Class 9 Sanskrit Chapter 1 Answer | Rajasthan BSER Class 9 Sanskrit Lesson 1 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 1       मङ्गलम्

1. कविः कस्य स्तुतिं करोति?

उत्तर:

कविः देवी सरस्वत्याः स्तुतिं करोति। सा ज्ञानस्य, विद्यायाः च अधिष्ठात्री देवी अस्ति। कविः तस्याः कृपां प्राप्तुं प्रार्थयति तथा तस्याः महत्त्वं वर्णयति।

2. सरस्वती कस्याः देवी अस्ति?

उत्तर:

सरस्वती विद्यायाः, ज्ञानस्य, कलानां च देवी अस्ति। सा विद्यार्थिनां, कवीनां, कलाकाराणां च मार्गदर्शिका भवति। तस्याः अनुग्रहात् मनुष्यः विद्वान् भवति।

3. कविः वीणापाणिं किं कथयति?

उत्तर:

कविः वीणापाणिं सरस्वतीं मधुरं वीणां वादयितुं कथयति। सः इच्छति यत् तस्याः वीणानादेन सर्वत्र शान्तिः, आनन्दः च प्रसरेत्।

4. वसन्ते किं भवति?

उत्तर:

वसन्तऋतौ प्रकृतिः अतीव सुन्दरी भवति। सर्वत्र पुष्पाणि खिलन्ति, वृक्षाः हरिताः भवन्ति, पवनः मन्दं वहति, वातावरणं च रमणीयं भवति।

5. भ्रमराः किं कुर्वन्ति?

उत्तर:

वसन्ते भ्रमराः पुष्पेषु उपविश्य मधुरं गुंजनं कुर्वन्ति। ते पुष्परसस्य आस्वादनं कुर्वन्ति तथा वातावरणं मधुरं कुर्वन्ति।

6. पवनः कथं वहति?

उत्तर:

वसन्तऋतौ पवनः मन्दमन्दं वहति। सः शीतलः, सुखदः च भवति, यः जनानां मनसि आनन्दं जनयति।

7. सलिलं कथं भवति?

उत्तर:

नद्याः सलिलं स्वच्छं, शीतलं, मनोहरं च भवति। तत् जीवनस्य आधारः अस्ति तथा सर्वेषां प्राणिनां कृते उपयोगी भवति।

8. कवेः इच्छा का अस्ति?

उत्तर:

कवेः इच्छा अस्ति यत् सरस्वत्याः वीणानादेन सर्वत्र शान्तिः, सौहार्दं, सौन्दर्यं च प्रसरेत्। सः विश्वे सुखस्य वातावरणं इच्छति।

9. सरस्वती किम् धारयति?

उत्तर:

सरस्वती वीणां धारयति। वीणा संगीतस्य, कलायाः, ज्ञानस्य च प्रतीकः अस्ति। तस्या वीणानादः मनः शुद्धिं करोति।

10. कविः कुत्र वीणां वायितुं कथयति?

उत्तर:

कविः सरस्वतीं नद्याः सुन्दरस्य तटे वीणां वायितुं कथयति, यत्र प्रकृतिसौन्दर्यं दृश्यते।

11. वसन्तऋतौ कः सौन्दर्यं दृश्यते?

उत्तर:

वसन्तऋतौ पुष्पाणां विविधवर्णानि, हरितवृक्षाः, सुगन्धः च दृश्यते। एतत् सर्वं प्रकृतेः सौन्दर्यं वर्धयति।

12. भ्रमराः कस्य समीपे गच्छन्ति?

उत्तर:

भ्रमराः पुष्पाणां समीपे गच्छन्ति, यतः ते तेषां मधुरं रसं पिबन्ति तथा तत्र गुंजनं कुर्वन्ति।

13. कविः कस्याः कृपां इच्छति?

उत्तर:

कविः सरस्वत्याः कृपां इच्छति। तस्याः कृपया सः ज्ञानं, बुद्धिं, काव्यरचनाशक्तिं च प्राप्तुं इच्छति।

14. पवनः किम् करोति?

उत्तर:

पवनः वहति, सः शीतलतां जनयति, वृक्षाणां पत्राणि कम्पयति, वातावरणं च सुखदं करोति।

15. नद्याः जलं कथं अस्ति?

उत्तर:

नद्याः जलं स्वच्छं, शीतलं, पवित्रं च अस्ति। तत् प्राणिनां जीवनाय अतीव आवश्यकम् अस्ति।

16. सुमनः किं ददाति?

उत्तर:

सुमनः सुगन्धं, सौन्दर्यं च ददाति। तानि वातावरणं रमणीयं कुर्वन्ति तथा जनानां मनः आनन्दितं कुर्वन्ति।

17. कविः किमर्थं वीणां वादनं इच्छति?

उत्तर:

कविः शान्त्यर्थं, आनन्दस्य प्रसारार्थं च वीणां वादनं इच्छति। सः इच्छति यत् संगीतं जनानां मनसि सुखं जनयेत्।

18. वसन्ते के क्रीडन्ति?

उत्तर:

वसन्ते जनाः, बालकाः च प्रकृतेः मध्ये आनन्देन क्रीडन्ति। सर्वे उत्साहेन परिपूर्णाः भवन्ति।

19. मारुतः कथं भवति?

उत्तर:

मारुतः शीतलः, सुखदः, जीवनदायकः च भवति। सः सर्वेषां कृते आनन्ददायकः अस्ति।

20. पुष्पाणि कदा खिलन्ति?

उत्तर:

पुष्पाणि वसन्तऋतौ खिलन्ति। एषा ऋतुः पुष्पाणां विकासस्य समयः अस्ति।

21. कविः किम् अनुभवति?

उत्तर:

कविः वसन्तस्य सौन्दर्यं दृष्ट्वा आनन्दं, शान्तिं च अनुभवति।

22. सरस्वती कस्याः प्रतीकः अस्ति?

उत्तर:

सरस्वती ज्ञानस्य, विद्यायाः, कलानां च प्रतीकः अस्ति। सा मानवजीवनस्य विकासे महत्त्वपूर्णा अस्ति।

23. नद्याः तटे किं दृश्यते?

उत्तर:

नद्याः तटे हरितवृक्षाः, पुष्पाणि, स्वच्छं जलं च दृश्यते। एतत् दृश्यं अतीव मनोहरं भवति।

24. भ्रमराणां शब्दः कथं भवति?

उत्तर:

भ्रमराणां गुंजनं मधुरं, कर्णप्रियं च भवति, यत् वातावरणं संगीतपूर्णं करोति।

25. कवेः हृदये का भावना अस्ति?

उत्तर:

कवेः हृदये शान्तेः, सौन्दर्यस्य, आनन्दस्य च भावना अस्ति। सः विश्वे सुखं इच्छति।

26. वसन्तऋतौ प्रकृतिः कथं भवति?

उत्तर:

वसन्तऋतौ प्रकृतिः अतीव सुन्दरी, हरिता, पुष्पिताः च भवति। सर्वत्र जीवनस्य नवोत्थानं दृश्यते।

27. सरस्वती किमर्थं पूज्यते?

उत्तर:

सरस्वती ज्ञानस्य प्राप्त्यर्थं, बुद्धिविकासार्थं, कलानां उन्नत्यर्थं च पूज्यते।

28. पवनः कस्य साहाय्यं करोति?

उत्तर:

पवनः सर्वेषां प्राणिनां जीवनं सहायति। सः श्वसनाय आवश्यकः अस्ति तथा प्रकृतौ सन्तुलनं धारयति।

29. कविः किम् इच्छति?

उत्तर:

कविः शान्तिं, सौन्दर्यं, आनन्दं च इच्छति। सः विश्वे सुखस्य विस्तारं कर्तुम् इच्छति।

30. पाठस्य मुख्यः विषयः कः अस्ति?

उत्तर:

पाठस्य मुख्यः विषयः सरस्वत्याः महत्त्वं, वसन्तऋतौ प्रकृतिसौन्दर्यं, शान्तेः आवश्यकता च अस्ति।

Answer by Dimpee Bora