BSER Class 9 Sanskrit Chapter 2 Answer | Rajasthan BSER Class 9 Sanskrit Lesson 2 Answer 2025-2026 |

  Chapter- 2        स्वर्णकाकः

1. तस्मिन्नेव ग्रामे का न्यवसत्?

उत्तर:

तस्मिन्नेव ग्रामे एका लुब्धा वृद्धा न्यवसत्। सा स्वभावेन लोभिनी आसीत् तथा सदैव अधिकं धनं प्राप्तुं इच्छति स्म।

2. तस्या वृद्धायाः का आसीत्?

उत्तर:

तस्या वृद्धायाः एका पुत्री आसीत्। सा अपि मातुः सदृशी लोभिनी तथा गर्विता आसीत्।

3. वृद्धा कस्य रहस्यम् अभिज्ञातवती?

उत्तर:

वृद्धा स्वर्णकाकस्य रहस्यम् अभिज्ञातवती। सा ज्ञातवती यत् सः काकः विशेषः अस्ति तथा तस्मात् धनलाभः सम्भवति।

4. तण्डुलाः कुत्र निक्षिप्ताः?

उत्तर:

तण्डुलाः सूर्यातपे निक्षिप्ताः। ते शोषणार्थं बाह्ये स्थापिता आसन्।

5. का तण्डुलरक्षणार्थं नियुक्ता आसीत्?

उत्तर:

वृद्धाया: पुत्री तण्डुलरक्षणार्थं नियुक्ता आसीत्। सा तान् तण्डुलान् रक्षितुं तत्र स्थितवती।

6. कः तण्डुलान् भक्षयन् आगच्छत्?

उत्तर:

स्वर्णपक्षः काकः तण्डुलान् भक्षयन् आगच्छत्। सः तान् भक्षयित्वा तां बालिकां आह्वयत्।

7. काकः बालिकां किमर्थं आह्वयत्?

उत्तर:

काकः बालिकां तण्डुलभक्षणस्य प्रतिफलं दातुं आह्वयत्। सः तस्याः प्रति न्यायं कर्तुम् इच्छति स्म।

8. बालिका काकं कथं सम्बोधयत्?

उत्तर:

बालिका काकं "भो नीचकाक!" इति निर्भर्त्सयन्ती सम्बोधयत्। एतत् तस्या दुर्व्यवहारं दर्शयति।

9. बालिका किम् अवदत्?

उत्तर:

बालिका अवदत्—“अहम् आगता, मह्यं तण्डुलमूल्यं प्रयच्छ।” सा कठोरवचनैः काकं धनं दातुं बाधितवती।

10. काकः किम् उक्तवान्?

उत्तर:

काकः उक्तवान् यत् सः तस्याः कृते सोपानं स्थापयिष्यति तथा सा कथयतु यत् स्वर्णमयं, रजतमयं, ताम्रमयं वा सोपानम् इच्छति।

11. काकः कियन्ति सोपानानि निर्दिष्टवान्?

उत्तर:

काकः त्रयाणि सोपानानि निर्दिष्टवान्—स्वर्णमयं, रजतमयं, ताम्रमयं च।

12. बालिका किम् उत्तरम् अदात्?

उत्तर:

बालिका गर्वेण अवदत् यत् सा स्वर्णमयेन सोपानेन एव आगच्छति। एतत् तस्या लोभं दर्शयति।

13. काकः तस्यै किम् अदात्?

उत्तर:

काकः तस्यै ताम्रमयं सोपानं दत्तवान्। सः तस्या अहंकारं दण्डितवान्।

14. काकः भोजनं कथं अकरोत्?

उत्तर:

काकः तस्यै भोजनं ताम्रभाजने अकरोत्। तेन तस्या लोभस्य परिणामः दर्शितः।

15. प्रतिनिवृत्तिकाले किम् अभवत्?

उत्तर:

प्रतिनिवृत्तिकाले काकः कक्षात् तिस्रः मञ्जूषाः आनयत् तथा तस्याः पुरतः स्थापितवान्।

16. कति मञ्जूषाः आसन्?

उत्तर:

तत्र तिस्रः मञ्जूषाः आसन्—लघु, मध्यम, बृहत् च।

17. बालिका किम् अकरोत्?

उत्तर:

लोभवशात् बालिका बृहत्तमां मञ्जूषां गृहीतवती। सा अधिकं धनं प्राप्तुं इच्छति स्म।

18. सा कुत्र आगता?

उत्तर:

सा मञ्जूषां गृहीत्वा स्वगृहं आगता। तत्र गत्वा सा तां उद्घाटयितुं आरब्धा।

19. सा मञ्जूषां कदा उद्घाटयत्?

उत्तर:

सा गृहमागत्य शीघ्रं मञ्जूषां उद्घाटयत्। तस्या उत्सुकता अतीव आसीत्।

20. मञ्जूषायां किम् आसीत्?

उत्तर:

मञ्जूषायां भीषणः कृष्णसर्पः आसीत्। एतत् लोभस्य दुष्परिणामः आसीत्।

21. सर्पः कथः आसीत्?

उत्तर:

सर्पः भीषणः कृष्णवर्णीयः च आसीत्। तं दृष्ट्वा सा भयभीता अभवत्।

22. बालिकाया: किम् फलम् प्राप्तम्?

उत्तर:

बालिकाया: लोभस्य दुष्फलं प्राप्तम्। तस्या लोभः ताम् संकटे स्थापयत्।

23. किमर्थं एषा घटना अभवत्?

उत्तर:

एषा घटना बालिकाया: लोभस्य कारणेन अभवत्। यदि सा संतुष्टा अभविष्यत्, तर्हि एतत् न अभविष्यत्।

24. अनन्तरं सा किम् अकरोत्?

उत्तर:

अनन्तरं सा लोभं त्यक्तवती। सा अनुभवात् शिक्षां प्राप्तवती।

25. अस्य पाठस्य शिक्षा का अस्ति?

उत्तर:

अस्य पाठस्य शिक्षा अस्ति यत् लोभः सदा दुःखाय भवति। संतोषः एव सुखस्य कारणम् अस्ति।

26. वृद्धा कथं आसीत्?

उत्तर:

वृद्धा लुब्धा आसीत्। सा सदैव अधिकं धनं इच्छति स्म।

27. बालिका कथं आसीत्?

उत्तर:

बालिका अपि लोभिनी तथा गर्विता आसीत्। तस्या आचरणं अनुचितम् आसीत्।

28. काकः किम् शिक्षां दत्तवान्?

उत्तर:

काकः व्यवहारतः शिक्षां दत्तवान् यत् लोभस्य दुष्परिणामः भवति।

29. काकस्य आचरणं कथम् आसीत्?

उत्तर:

काकस्य आचरणं न्यायपूर्णम् आसीत्। सः यथायोग्यं फलम् अदात्।

30. पाठस्य मुख्यः विषयः कः अस्ति?

उत्तर:

पाठस्य मुख्यः विषयः लोभस्य दुष्परिणामः तथा संतोषस्य महत्त्वं अस्ति।

Answer by Dimpee Bora