BSER Class 9 Sanskrit Chapter 3 Answer | Rajasthan BSER Class 9 Sanskrit Lesson 3 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 3         सोमप्रभम् 

1. अस्मिन् गद्यांशे का मुख्य पात्रा अस्ति?

उत्तर:

अस्मिन् गद्यांशे विमला नाम पात्रा मुख्यास्ति। सा सरलस्वभावा, निर्दोषा च अस्ति, किन्तु तस्याः प्रति श्वश्रू-श्वसुरयोः दुर्व्यवहारः दृश्यते।

2. श्वश्रूः विमलां कथं सम्बोधयति?

उत्तर:

श्वश्रूः विमलां “दुष्टे” इति कठोरशब्देन सम्बोधयति। एतत् तस्या क्रूरस्वभावं तथा विमलायाः प्रति द्वेषं दर्शयति।

3. श्वश्रूः किमर्थं क्रुद्धा अस्ति?

उत्तर:

श्वश्रूः विमलायाः वेतनप्राप्त्या गर्वं मन्यते। सा तस्याः धनार्जनं न रोचते तथा तां दोषयति।

4. श्वश्रूः पणकान् प्रति किम् उक्तवती?

उत्तर:

श्वश्रूः उक्तवती यत् सा तस्याः पणकेषु निष्ठीवनं करोति। एतत् तस्या तिरस्कारभावं दर्शयति।

5. विमला श्वश्रूः प्रति किं वदति?

उत्तर:

विमला दुःखेन वदति—“अहो नृशंसता युष्माकम्, अहो लोलुपता।” सा तस्याः अन्यायपूर्णं व्यवहारं सूचयति।

6. श्वश्रूः विमलां किम् आरोपयति?

उत्तर:

श्वश्रूः विमलां आरोपयति यत् सा चायभाजनानि भञ्जितवती तथा तां निरन्तरं अपमानयति।

7. श्वसुरः कदा प्रविशति?

उत्तर:

श्वसुरः कलहस्य समये गृहं प्रविशति। सः प्रातःकाले एव एतत् कोलाहलं दृष्ट्वा कारणं पृच्छति।

8. श्वसुरः किम् पृच्छति?

उत्तर:

श्वसुरः पृच्छति—“किं जातम्? कः अयं कलहः?” सः विवादस्य कारणं ज्ञातुम् इच्छति।

9. श्वश्रूः श्वसुराय किं कथयति?

उत्तर:

श्वश्रूः कथयति यत् विमला दुष्टा अस्ति, सा चायपात्राणि भञ्जितवती, तथा तां अपमानितवती।

10. विमला किम् उत्तरं ददाति?

उत्तर:

विमला विनयपूर्वकं वदति यत् सा एतत् किमपि न उक्तवती। सा स्वनिर्दोषत्वं दर्शयति।

11. श्वश्रूः विमलायाः विषये किं वदति?

उत्तर:

श्वश्रूः वदति यत् विमला दुर्भगा, दुष्टा च अस्ति तथा सा प्रत्युत्तरं ददाति, जिह्वां चालयति।

12. श्वसुरः कथं क्रुद्धः भवति?

उत्तर:

श्वसुरः श्वश्रूवचनं श्रुत्वा अत्यन्तं क्रुद्धः भवति तथा विमलां दण्डयितुं उद्यतः भवति।

13. श्वसुरः विमलायाः प्रति किं करोति?

उत्तर:

श्वसुरः क्रोधेन विमलां क्रूरदृष्ट्या पश्यति तथा तां समीपं गत्वा दण्डयितुम् इच्छति।

14. श्वश्रू-श्वसुरौ कथं आचरतः?

उत्तर:

उभौ अपि क्रूरभावेन, हिंस्रवृत्त्या च विमलां प्रति आचरतः। तौ तस्याः प्रति दयां न दर्शयतः।

15. विमला किं वदति?

उत्तर:

विमला रुदन्ती वदति—“न मया किमपि अपराधं कृतम्।” सा सत्येन शपथं करोति।

16. विमला किमर्थं भयभीता अस्ति?

उत्तर:

विमला श्वश्रू-श्वसुरयोः क्रोधं दृष्ट्वा भयभीता अस्ति। तौ तां ताडयितुम् इच्छतः।

17. विमला किम् प्रार्थयति?

उत्तर:

विमला प्रार्थयति यत् तां न ताडयन्तु। सा निर्दोषा अस्ति इति निवेदयति।

18. श्वश्रू-श्वसुरौ किम् अकुर्वताम्?

उत्तर:

तौ उभौ विमलां बलात् गृहीत्वा तां पीडयितुं आरब्धवन्तौ।

19. विमला कं आह्वयति?

उत्तर:

विमला “अम्ब! अम्ब सोमप्रभा!” इति आह्वयति। सा साहाय्यं याचते।

20. सोमप्रभा कदा प्रविशति?

उत्तर:

सोमप्रभा तदा प्रविशति यदा श्वश्रू-श्वसुरौ विमलां पीडयतः।

21. विमला कथं रक्षां इच्छति?

उत्तर:

विमला करुणस्वरेण आक्रोशं कृत्वा रक्षां याचते। सा अन्यायात् मुक्तिं इच्छति।

22. गद्यांशे कः मुख्यः भावः अस्ति?

उत्तर:

अस्मिन् गद्यांशे अन्यायः, क्रूरता, स्त्रीपीडनं च मुख्यः भावः अस्ति।

23. श्वश्रूः कथं स्वभावा अस्ति?

उत्तर:

श्वश्रूः क्रूरा, लोलुपा, कठोरवचनी च अस्ति। सा विमलां सदैव अपमानयति।

24. श्वसुरः कथं आसीत्?

उत्तर:

श्वसुरः अपि क्रूरस्वभावः आसीत्। सः श्वश्रूवचनं श्रुत्वा विमलां पीडयति।

25. विमला कथं पात्रा अस्ति?

उत्तर:

विमला निर्दोषा, विनयी, सहनशील च अस्ति। सा अन्यायं सहते किन्तु सत्यं न त्यजति।

26. अस्य पाठस्य संदेशः कः अस्ति?

उत्तर:

अस्य पाठस्य संदेशः अस्ति यत् स्त्रीपीडनं न कर्तव्यम्। सर्वेषां प्रति दया, न्यायः च आवश्यकः।

27. गद्यांशे कः दोषः दर्शितः?

उत्तर:

गद्यांशे पारिवारिककलहः, लोभः, क्रूरता च दोषरूपेण दर्शिताः।

28. विमला किम् प्रमाणं ददाति?

उत्तर:

विमला सत्येन शपथं कृत्वा स्वनिर्दोषत्वं प्रमाणयति।

29. श्वश्रू-श्वसुरयोः आचरणं कथं निन्दनीयम्?

उत्तर:

तयोः आचरणं निन्दनीयम् यतः तौ निर्दोषां स्त्रीं पीडयतः, असत्यं वदतः च।

30. पाठस्य मुख्यः विषयः कः अस्ति?

उत्तर:

पाठस्य मुख्यः विषयः पारिवारिक अन्यायः, स्त्रीपीडनं, तथा न्यायस्य आवश्यकता इति अस्ति।

Answer by Dimpee Bora