BSER Class 9 Sanskrit Chapter 6 Answer | Rajasthan BSER Class 9 Sanskrit Lesson 6 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 6        भ्रान्तो बालः   

1. ‘भ्रान्तः’ शब्दस्य अर्थः कः अस्ति?

उत्तर:

‘भ्रान्तः’ शब्दस्य अर्थः भ्रमयुक्तः अथवा मिथ्यागर्वितः इति। यः व्यक्ति उचितमार्गं न जानाति सः भ्रान्तः उच्यते।

2. ‘क्रीडितुम्’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘क्रीडितुम्’ इत्यस्य अर्थः खेलितुम्, क्रीडां कर्तुम् इति। बालकाः क्रीडितुम् बहु इच्छन्ति।

3. ‘निर्जगाम’ इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘निर्जगाम’ इत्यस्य अर्थः निष्क्रान्तः, बहिः गतः इति। सः गृहात् बहिः निर्जगाम।

4. ‘केलिभिः’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘केलिभिः’ इत्यस्य अर्थः क्रीडाभिः इति। बालकाः केलिभिः समयं यापयन्ति।

5. ‘कालं क्षेप्तुम्’ किम् अर्थं द्योतयति?

उत्तर:

‘कालं क्षेप्तुम्’ इत्यस्य अर्थः समयं यापयितुम् अथवा बिताने के लिए इति।

6. ‘त्वरमाणाः’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘त्वरमाणाः’ इत्यस्य अर्थः शीघ्रं कुर्वन्तः, त्वरयन्तः इति।

7. ‘तन्द्रालुः’ कः उच्यते?

उत्तर:

‘तन्द्रालुः’ इत्यस्य अर्थः आलसी, अक्रियः इति। यः कार्यं न करोति सः तन्द्रालुः।

8. ‘दृष्टिपथम्’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘दृष्टिपथम्’ इत्यस्य अर्थः दृष्टिम् अथवा निगाह इति।

9. ‘चिन्तयामास’ इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘चिन्तयामास’ इत्यस्य अर्थः अचिन्तयत् अथवा सोचा इति।

10. ‘पुस्तकवासाः’ किम् द्योतयति?

उत्तर:

‘पुस्तकवासाः’ इत्यस्य अर्थः पुस्तकानां दासाः इति। ये केवलं अध्ययनं कुर्वन्ति ते एवम् उच्यन्ते।

11. ‘उपाध्यायस्य’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘उपाध्यायस्य’ इत्यस्य अर्थः आचार्यस्य अथवा गुरु के इति।

12. ‘निष्कुटवासिनः’ किम् अर्थम्?

उत्तर:

‘निष्कुटवासिनः’ इत्यस्य अर्थः वृक्षकोटरनिवासिनः इति, अर्थात् जो वृक्ष के कोटर में रहते हैं।

13. ‘क्रीडाहेतोः’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘क्रीडाहेतोः’ इत्यस्य अर्थः खेल के निमित्त इति।

14. ‘आह्वानम्’ किम्?

उत्तर:

‘आह्वानम्’ इत्यस्य अर्थः आमन्त्रणम् अथवा बुलावा इति।

15. ‘हठमाचरति’ इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘हठमाचरति’ इत्यस्य अर्थः आग्रहपूर्वक व्यवहारं करोति इति।

16. ‘मधुसंग्रहव्यग्राः’ के भवन्ति?

उत्तर:

‘मधुसंग्रहव्यग्राः’ ते ये पुष्परससंकलने तत्पराः भवन्ति, यथा भ्रमराः।

17. ‘भ्रमयुक्तः’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘भ्रमयुक्तः’ इत्यस्य अर्थः भ्रमितः, असत्यज्ञानयुक्तः इति।

18. ‘चञ्च्वा’ इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘चञ्च्वा’ इत्यस्य अर्थः चोंच से इति, यत् पक्षिणां भोजनग्रहणस्य साधनम् अस्ति।

19. ‘चटकम्’ किम्?

उत्तर:

‘चटकम्’ एकः पक्षी अस्ति। सः लघु पक्षी भवति।

20. ‘आददानम्’ किम् द्योतयति?

उत्तर:

‘आददानम्’ इत्यस्य अर्थः गृह्णन्तम् अथवा लेते हुए इति।

21. ‘स्वादिष्टानि’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘स्वादिष्टानि’ इत्यस्य अर्थः स्वादूनि, रुचिकराणि इति।

22. ‘भक्ष्यकवलानि’ किम्?

उत्तर:

‘भक्ष्यकवलानि’ इत्यस्य अर्थः खाने के लिए उपयुक्त कौर इति।

23. ‘स्वकर्मव्यग्रः’ कः उच्यते?

उत्तर:

‘स्वकर्मव्यग्रः’ सः यः स्वकीयकार्येषु तत्परः भवति।

24. ‘अन्वेषयामि’ इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘अन्वेषयामि’ इत्यस्य अर्थः खोजता हूँ अथवा अन्वेषणं करोमि इति।

25. ‘विनोदयितारम्’ किम्?

उत्तर:

‘विनोदयितारम्’ इत्यस्य अर्थः मनोरञ्जनकारिणम् इति।

26. ‘पलायमानम्’ इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘पलायमानम्’ इत्यस्य अर्थः धावन्तम् अथवा भागते हुए इति।

27. ‘त्वरां कुर्वन्तः’ के भवन्ति?

उत्तर:

‘त्वरां कुर्वन्तः’ ते ये शीघ्रतया कार्यं कुर्वन्ति।

28. ‘व्यर्थाहङ्कारयुक्तः’ कः उच्यते?

उत्तर:

यः बिना कारण अहंकारं धारयति, सः ‘व्यर्थाहङ्कारयुक्तः’ उच्यते।

29. ‘भ्रमित’ शब्दस्य अर्थः कः?

उत्तर:

‘भ्रमित’ इत्यस्य अर्थः भ्रमयुक्तः अथवा गलत विचारों वाला इति।

30. अस्य शब्दार्थपाठस्य लाभः कः?

उत्तर:

अस्य पाठस्य लाभः अस्ति यत् विद्यार्थी नवीनशब्दान् ज्ञात्वा तेषां प्रयोगं कर्तुं शक्नोति, तथा भाषा कौशलं वर्धते।

Answer by Dimpee Bora