Chapter- 11          ⤜⤞ ā¤Žें ⤜ीā¤ĩ⤍


1. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤜⤞ी⤝ ⤜ं⤤ु ⤕ि⤏े ā¤•ā¤šā¤¤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜⤞ी⤝ ⤜ं⤤ु ā¤ĩे ⤜ीā¤ĩ ā¤šो⤤े ā¤šैं ⤜ो ⤅ā¤Ē⤍ा ā¤Ēू⤰ा ⤜ीā¤ĩ⤍ ⤝ा ⤜ीā¤ĩ⤍ ⤕ा ⤅⤧ि⤕ांā¤ļ ⤭ा⤗ ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ā¤ĩ्⤝⤤ी⤤ ⤕⤰⤤े ā¤šैं। ⤝े ⤜ं⤤ु ā¤¸ā¤Žुā¤Ļ्⤰, ⤍ā¤Ļी, ⤤ा⤞ाā¤Ŧ, ā¤ी⤞ ⤆ā¤Ļि ⤜⤞ ⤏्⤰ो⤤ों ā¤Žें ā¤Ēाā¤ ⤜ा⤤े ā¤šैं। ⤇⤍⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ⤕ी ā¤Ŧ⤍ाā¤ĩ⤟ ⤐⤏ी ā¤šो⤤ी ā¤šै ⤕ि ā¤ĩे ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤆⤏ा⤍ी ⤏े ⤏ां⤏ ⤞े ⤏⤕ें, ⤚⤞-ā¤Ģि⤰ ⤏⤕ें ⤔⤰ ⤭ो⤜⤍ ā¤Ē्⤰ाā¤Ē्⤤ ⤕⤰ ⤏⤕ें। ⤉ā¤Ļाā¤šā¤°ā¤Ŗ ⤕े ⤞िā¤ ā¤Žā¤›ā¤˛ी, ā¤ĩ्ā¤šे⤞ ⤆ā¤Ļि ⤜⤞ी⤝ ⤜ं⤤ु ā¤šैं।

2. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤜⤞ी⤝ ⤜ं⤤ु⤓ं ⤕ा ā¤ā¤• ⤉ā¤Ļाā¤šā¤°ā¤Ŗ ā¤Ļी⤜िā¤।

⤉⤤्⤤⤰:
⤜⤞ी⤝ ⤜ं⤤ु⤓ं ⤕ा ⤏ā¤Ŧ⤏े ⤏ाā¤Žा⤍्⤝ ⤉ā¤Ļाā¤šā¤°ā¤Ŗ ā¤Žā¤›ā¤˛ी ā¤šै। ā¤Žā¤›ā¤˛ी ā¤Ēू⤰ी ā¤¤ā¤°ā¤š ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ā¤°ā¤šā¤¨े ā¤ĩा⤞ी ⤜ीā¤ĩ ā¤šै, ⤜ो ⤅ā¤Ē⤍े ⤗⤞ā¤Ģā¤Ą़ों ⤕ी ā¤¸ā¤šा⤝⤤ा ⤏े ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤘ु⤞ी ⤑⤕्⤏ी⤜⤍ ⤕ो ⤗्ā¤°ā¤šā¤Ŗ ⤕⤰⤤ी ā¤šै ⤔⤰ ⤅ā¤Ē⤍े ā¤Ēं⤖ों ⤤ā¤Ĩा ā¤Ēूँ⤛ ⤕ी ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ⤏े ⤤ै⤰⤤ी ā¤šै।

3. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤜⤞ी⤝ ā¤Ēौ⤧े ā¤•ā¤šाँ ā¤Ēाā¤ ⤜ा⤤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜⤞ी⤝ ā¤Ēौ⤧े ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ā¤Ēाā¤ ⤜ा⤤े ā¤šैं। ⤝े ā¤Ēौ⤧े ⤤ा⤞ाā¤Ŧ, ā¤ी⤞, ⤍ā¤Ļी ⤔⤰ ā¤¸ā¤Žुā¤Ļ्⤰ ā¤Žें ⤉⤗⤤े ā¤šैं। ⤇⤍⤕ी ā¤œā¤Ą़ें ⤝ा ⤤ो ā¤Ēा⤍ी ⤕े ⤭ी⤤⤰ ā¤Žि⤟्⤟ी ā¤Žें ā¤šो⤤ी ā¤šैं ⤝ा ⤝े ā¤Ēा⤍ी ⤕ी ā¤¸ā¤¤ā¤š ā¤Ē⤰ ⤤ै⤰⤤े ā¤°ā¤šā¤¤े ā¤šैं। ⤜ै⤏े—ā¤•ā¤Žā¤˛, ā¤œā¤˛ā¤•ुं⤭ी ⤆ā¤Ļि।

4. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤜ीā¤ĩ-⤜⤍्⤤ु ⤅ā¤Ē⤍े ā¤ĩा⤤ाā¤ĩ⤰⤪ ā¤Žें ⤕ै⤏े ā¤°ā¤šā¤¤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜ीā¤ĩ-⤜⤍्⤤ु ⤅ā¤Ē⤍े ā¤ĩा⤤ाā¤ĩ⤰⤪ ā¤Žें ⤅ā¤Ē⤍ी ā¤ļा⤰ी⤰ि⤕ ā¤ĩिā¤ļे⤎⤤ा⤓ं ⤔⤰ ⤅⤍ु⤕ू⤞⤍ (Adaptation) ⤕े ⤕ा⤰⤪ ā¤°ā¤šā¤¤े ā¤šैं। ⤉⤍⤕ा ā¤ļ⤰ी⤰ ⤉⤏ ā¤ĩा⤤ाā¤ĩ⤰⤪ ⤕े ⤅⤍ु⤏ा⤰ ā¤ĸ⤞ ⤜ा⤤ा ā¤šै, ⤜ि⤏⤏े ā¤ĩे ā¤ĩā¤šां ⤆⤏ा⤍ी ⤏े ⤜ीā¤ĩि⤤ ā¤°ā¤š ⤏⤕ें, ⤭ो⤜⤍ ā¤Ē्⤰ाā¤Ē्⤤ ⤕⤰ ⤏⤕ें ⤔⤰ ⤅ā¤Ē⤍ी ⤏ु⤰⤕्⤎ा ⤕⤰ ⤏⤕ें।

5. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤭ा⤞ू ā¤•ā¤šाँ ā¤Ēा⤝ा ⤜ा⤤ा ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤭ा⤞ू ā¤Žु⤖्⤝ ⤰ूā¤Ē ⤏े ⤠ंā¤Ąे ⤔⤰ ā¤Ŧ⤰्ā¤Ģी⤞े ⤕्⤎े⤤्⤰ों ā¤Žें ā¤Ēा⤝ा ⤜ा⤤ा ā¤šै, ⤜ै⤏े ā¤Ēā¤šाā¤Ą़ी ⤔⤰ ⤧्⤰ुā¤ĩी⤝ ⤇⤞ा⤕े। ā¤ĩā¤šां ⤕ी ⤜⤞ā¤ĩा⤝ु ā¤Ŧā¤šु⤤ ⤠ंā¤Ąी ā¤šो⤤ी ā¤šै, ⤞े⤕ि⤍ ⤭ा⤞ू ⤅ā¤Ē⤍े ā¤ļ⤰ी⤰ ⤕ी ā¤ĩिā¤ļे⤎ ā¤Ŧ⤍ाā¤ĩ⤟ ⤕े ⤕ा⤰⤪ ā¤ĩā¤šाँ ⤆⤰ाā¤Ž ⤏े ā¤°ā¤š ⤏⤕⤤ा ā¤šै।

6. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤭ा⤞ू ⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ā¤Ē⤰ ⤕्⤝ा ā¤šो⤤ा ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤭ा⤞ू ⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ā¤Ē⤰ ⤘⤍े ⤔⤰ ⤞ंā¤Ŧे ā¤Ŧा⤞ ā¤šो⤤े ā¤šैं। ⤝े ā¤Ŧा⤞ ⤉⤏⤕ी ⤤्ā¤ĩ⤚ा ⤕ो ā¤ĸ⤕⤕⤰ ⤰⤖⤤े ā¤šैं ⤔⤰ ⤠ंā¤Ą ⤏े ā¤Ŧ⤚ा⤍े ā¤Žें ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ⤕⤰⤤े ā¤šैं।

7. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤭ा⤞ू ⤕े ā¤Ŧा⤞ ⤉⤏े ⤕ि⤏⤏े ā¤Ŧ⤚ा⤤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
⤭ा⤞ू ⤕े ⤘⤍े ā¤Ŧा⤞ ⤉⤏े ⤅⤤्⤝⤧ि⤕ ⤠ंā¤Ą ⤔⤰ ā¤Ŧ⤰्ā¤Ģी⤞ी ā¤šā¤ĩा⤓ं ⤏े ā¤Ŧ⤚ा⤤े ā¤šैं। ⤝े ā¤Ŧा⤞ ⤉⤏⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ⤕ी ⤗⤰्ā¤Žी ⤕ो ā¤Ŧाā¤šā¤° ⤜ा⤍े ⤏े ⤰ो⤕⤤े ā¤šैं ⤔⤰ ⤉⤏े ⤗⤰्ā¤Ž ā¤Ŧ⤍ाā¤ ⤰⤖⤤े ā¤šैं।

8. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤜⤞ी⤝ ⤜ीā¤ĩों ⤕ी ā¤ļा⤰ी⤰ि⤕ ā¤Ŧ⤍ाā¤ĩ⤟ ⤕ै⤏ी ā¤šो⤤ी ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜⤞ी⤝ ⤜ीā¤ĩों ⤕ी ā¤ļा⤰ी⤰ि⤕ ā¤Ŧ⤍ाā¤ĩ⤟ ⤐⤏ी ā¤šो⤤ी ā¤šै ⤕ि ā¤ĩे ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤆⤏ा⤍ी ⤏े ā¤°ā¤š ⤏⤕ें। ⤉⤍⤕ा ā¤ļ⤰ी⤰ ā¤Ē्⤰ा⤝ः ⤚ि⤕⤍ा ⤔⤰ ⤧ा⤰ा-⤰े⤖ी⤝ ā¤šो⤤ा ā¤šै, ⤜ि⤏⤏े ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ā¤•ā¤Ž ⤰ु⤕ाā¤ĩ⤟ ā¤šो⤤ी ā¤šै ⤔⤰ ā¤ĩे ⤆⤏ा⤍ी ⤏े ⤤ै⤰ ⤏⤕⤤े ā¤šैं।

9. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤅⤧ि⤕ ā¤¸ā¤Žā¤¯ ā¤°ā¤šā¤¨े ā¤Ē⤰ ā¤šā¤Žा⤰ी ⤅ं⤗ु⤞ि⤝ों ā¤Žें ⤕्⤝ा ā¤šो⤤ा ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜ā¤Ŧ ā¤šā¤Ž ⤞ंā¤Ŧे ā¤¸ā¤Žā¤¯ ⤤⤕ ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ā¤°ā¤šā¤¤े ā¤šैं, ⤤ो ā¤šā¤Žा⤰ी ⤅ं⤗ु⤞ि⤝ों ⤕ी ⤤्ā¤ĩ⤚ा ⤏ि⤕ुā¤Ą़ ⤜ा⤤ी ā¤šै ⤔⤰ ā¤‰ā¤¨ā¤Žें ⤏⤞ā¤ĩ⤟ें ā¤Ēā¤Ą़ ⤜ा⤤ी ā¤šैं। ā¤¯ā¤š ⤤्ā¤ĩ⤚ा ⤕ी ā¤Ŧाā¤šā¤°ी ā¤Ē⤰⤤ ā¤Ē⤰ ā¤Ēा⤍ी ⤕े ā¤Ē्⤰⤭ाā¤ĩ ⤕े ⤕ा⤰⤪ ā¤šो⤤ा ā¤šै।

10. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤜⤞ी⤝ ⤜ीā¤ĩों ⤕ी ⤅ं⤗ु⤞ि⤝ों ā¤Žें ⤏⤞ā¤ĩ⤟ें ⤕्⤝ों ā¤¨ā¤šीं ā¤Ēā¤Ą़⤤ी?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜⤞ी⤝ ⤜ीā¤ĩों ⤕ी ⤤्ā¤ĩ⤚ा ā¤ĩिā¤ļे⤎ ⤰ूā¤Ē ⤏े ā¤Ēा⤍ी ⤕े ā¤ĩा⤤ाā¤ĩ⤰⤪ ⤕े ⤅⤍ु⤏ा⤰ ⤅⤍ु⤕ू⤞ि⤤ ā¤šो⤤ी ā¤šै। ⤇⤏⤞िā¤ ⤉⤍⤕ी ⤤्ā¤ĩ⤚ा ā¤Ē⤰ ā¤Ēा⤍ी ⤕ा ā¤Ē्⤰⤭ाā¤ĩ ⤅⤞⤗ ā¤šो⤤ा ā¤šै ⤔⤰ ā¤‰ā¤¨ā¤Žें ⤏⤞ā¤ĩ⤟ें ā¤¨ā¤šीं ā¤Ēā¤Ą़⤤ीं।

11. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤕ु⤤्⤤ा ⤕ि⤏ ā¤Ē्⤰⤕ा⤰ ⤕ा ⤜ा⤍ā¤ĩ⤰ ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤕ु⤤्⤤ा ā¤ā¤• ⤏्ā¤Ĩ⤞ी⤝ (ā¤œā¤Žी⤍ ā¤Ē⤰ ā¤°ā¤šā¤¨े ā¤ĩा⤞ा) ⤜ा⤍ā¤ĩ⤰ ā¤šै। ā¤¯ā¤š ⤭ूā¤Žि ā¤Ē⤰ ā¤°ā¤šā¤¨े ⤕े ⤞िā¤ ⤅⤍ु⤕ू⤞ि⤤ ā¤šो⤤ा ā¤šै ⤔⤰ ⤅ā¤Ē⤍े ā¤Ģेā¤Ģā¤Ą़ों ⤕ी ā¤¸ā¤šा⤝⤤ा ⤏े ā¤šā¤ĩा ā¤Žें ā¤Žौ⤜ूā¤Ļ ⤑⤕्⤏ी⤜⤍ ⤏े ⤏ां⤏ ⤞े⤤ा ā¤šै। ⤇⤏⤕ी ā¤ļा⤰ी⤰ि⤕ ā¤Ŧ⤍ाā¤ĩ⤟ ā¤Ļौā¤Ą़⤍े, ⤚⤞⤍े ⤔⤰ ā¤œā¤Žी⤍ ā¤Ē⤰ ā¤°ā¤šā¤¨े ⤕े ⤅⤍ु⤕ू⤞ ā¤šो⤤ी ā¤šै।

12. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤗ा⤝ ⤔⤰ ⤭ैं⤏ ā¤•ā¤šाँ ā¤°ā¤šā¤¤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
⤗ा⤝ ⤔⤰ ⤭ैं⤏ ā¤œā¤Žी⤍ ā¤Ē⤰ ā¤°ā¤šā¤¨े ā¤ĩा⤞े ā¤Ēा⤞⤤ू ⤜ा⤍ā¤ĩ⤰ ā¤šैं। ⤝े ⤖े⤤ों, ⤗ांā¤ĩों ⤔⤰ ⤘⤰ों ⤕े ⤆⤏ā¤Ēा⤏ ā¤Ēाā¤ ⤜ा⤤े ā¤šैं। ā¤šा⤞ां⤕ि ⤭ैं⤏ ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ā¤°ā¤šā¤¨ा ā¤Ē⤏ंā¤Ļ ⤕⤰⤤ी ā¤šै, ⤞े⤕ि⤍ ā¤ĩā¤š ⤭ी ⤏ां⤏ ⤞े⤍े ⤕े ⤞िā¤ ā¤œā¤Žी⤍ ā¤Ē⤰ ā¤šी ⤍ि⤰्⤭⤰ ā¤°ā¤šā¤¤ी ā¤šै।

13. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤œā¤Žी⤍ ⤕े ⤜ा⤍ā¤ĩ⤰ ⤤ै⤰⤤े ā¤¸ā¤Žā¤¯ ⤕्⤝ा ⤕⤰⤤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜ā¤Ŧ ā¤œā¤Žी⤍ ā¤Ē⤰ ā¤°ā¤šā¤¨े ā¤ĩा⤞े ⤜ा⤍ā¤ĩ⤰ ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤤ै⤰⤤े ā¤šैं, ⤤ो ā¤ĩे ⤅ā¤Ē⤍ा ā¤Žुँā¤š ā¤Ēा⤍ी ⤏े ⤊ā¤Ē⤰ ⤰⤖⤤े ā¤šैं। ⤐⤏ा ⤇⤏⤞िā¤ ⤕⤰⤤े ā¤šैं ⤤ा⤕ि ā¤ĩे ⤆⤏ा⤍ी ⤏े ⤏ां⤏ ⤞े ⤏⤕ें ⤔⤰ ā¤Ēा⤍ी ⤉⤍⤕े ā¤Ģेā¤Ģā¤Ą़ों ā¤Žें ⤍ ⤜ाā¤।

14. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤œā¤Žी⤍ ⤕े ⤜ा⤍ā¤ĩ⤰ ā¤Žुँā¤š ā¤Ŧाā¤šā¤° ⤕्⤝ों ⤰⤖⤤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
ā¤œā¤Žी⤍ ⤕े ⤜ा⤍ā¤ĩ⤰ ā¤Ģेā¤Ģā¤Ą़ों ⤏े ⤏ां⤏ ⤞े⤤े ā¤šैं, ⤇⤏⤞िā¤ ⤉⤍्ā¤šें ā¤šā¤ĩा ⤕ी ⤆ā¤ĩā¤ļ्⤝⤕⤤ा ā¤šो⤤ी ā¤šै। ⤜ā¤Ŧ ā¤ĩे ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ā¤šो⤤े ā¤šैं, ⤤ो ā¤Žुँā¤š ā¤Ŧाā¤šā¤° ⤰⤖⤕⤰ ā¤šी ā¤ĩे ⤑⤕्⤏ी⤜⤍ ā¤Ē्⤰ाā¤Ē्⤤ ⤕⤰ ⤏⤕⤤े ā¤šैं, ⤅⤍्⤝ā¤Ĩा ā¤ĩे ⤏ां⤏ ā¤¨ā¤šीं ⤞े ā¤Ēाā¤ं⤗े।

15. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žā¤›ā¤˛ी ā¤•ā¤šाँ ā¤°ā¤šā¤¤ी ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
ā¤Žā¤›ā¤˛ी ā¤ā¤• ⤜⤞ी⤝ ⤜ीā¤ĩ ā¤šै, ⤜ो ā¤Ēू⤰ी ā¤¤ā¤°ā¤š ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ā¤°ā¤šā¤¤ी ā¤šै। ā¤¯ā¤š ā¤¸ā¤Žुā¤Ļ्⤰, ⤍ā¤Ļी, ā¤ी⤞, ⤤ा⤞ाā¤Ŧ ⤆ā¤Ļि ⤜⤞ ⤏्⤰ो⤤ों ā¤Žें ā¤Ēा⤈ ⤜ा⤤ी ā¤šै ⤔⤰ ⤅ā¤Ē⤍े ā¤Ēू⤰े ⤜ीā¤ĩ⤍ ⤕े ⤞िā¤ ā¤Ēा⤍ी ā¤Ē⤰ ⤍ि⤰्⤭⤰ ā¤°ā¤šā¤¤ी ā¤šै।

16. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žā¤›ā¤˛ी ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤕ै⤏े ⤏ु⤰⤕्⤎ि⤤ ā¤°ā¤šā¤¤ी ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤅ā¤Ē⤍ी ā¤ļा⤰ी⤰ि⤕ ā¤Ŧ⤍ाā¤ĩ⤟ ⤔⤰ ā¤ĩ्⤝ā¤ĩā¤šा⤰ ⤕े ⤕ा⤰⤪ ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤏ु⤰⤕्⤎ि⤤ ā¤°ā¤šā¤¤ी ā¤šै। ⤉⤏⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ā¤Ē⤰ ā¤ļ⤞्⤕ (scales) ā¤šो⤤े ā¤šैं ⤜ो ⤉⤏े ā¤Ŧाā¤šā¤°ी ⤚ो⤟ों ⤏े ā¤Ŧ⤚ा⤤े ā¤šैं। ā¤ĩā¤š ⤤े⤜़ी ⤏े ⤤ै⤰ ⤏⤕⤤ी ā¤šै ⤔⤰ ⤅ā¤Ē⤍े ā¤Ļुā¤ļ्ā¤Žā¤¨ों ⤏े ā¤Ŧ⤚ ⤍ि⤕⤞⤤ी ā¤šै। ⤇⤏⤕े ⤅⤞ाā¤ĩा ⤉⤏⤕ा ⤰ं⤗ ⤭ी ā¤Ēा⤍ी ⤕े ā¤ĩा⤤ाā¤ĩ⤰⤪ ā¤Žें ā¤Žि⤞ ⤜ा⤤ा ā¤šै, ⤜ि⤏⤏े ā¤ĩā¤š ⤆⤏ा⤍ी ⤏े ā¤Ļि⤖ा⤈ ā¤¨ā¤šीं ā¤Ļे⤤ी।

17. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕ा ā¤ļ⤰ी⤰ ⤕ि⤏ ⤆⤕ा⤰ ⤕ा ā¤šो⤤ा ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕ा ā¤ļ⤰ी⤰ ⤧ा⤰ा-⤰े⤖ी⤝ (streamlined) ⤆⤕ा⤰ ⤕ा ā¤šो⤤ा ā¤šै। ā¤¯ā¤š ⤆⤕ा⤰ ⤆⤗े ⤕ी ⤓⤰ ā¤Ē⤤⤞ा ⤔⤰ ā¤Ēी⤛े ⤕ी ⤓⤰ ā¤Ĩोā¤Ą़ा ⤚ौā¤Ą़ा ā¤šो⤤ा ā¤šै, ⤜ि⤏⤏े ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ā¤•ā¤Ž ⤰ु⤕ाā¤ĩ⤟ ā¤šो⤤ी ā¤šै ⤔⤰ ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤆⤏ा⤍ी ⤏े ⤤ै⤰ ⤏⤕⤤ी ā¤šै।

18. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤧ा⤰ा-⤰े⤖ी⤝ ⤆⤕ा⤰ ⤕ा ⤕्⤝ा ⤞ा⤭ ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤧ा⤰ा-⤰े⤖ी⤝ ⤆⤕ा⤰ ā¤Ēा⤍ी ⤕े ā¤Ē्⤰⤤ि⤰ो⤧ (resistance) ⤕ो ā¤•ā¤Ž ⤕⤰⤤ा ā¤šै। ⤇⤏⤏े ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕ो ⤤ै⤰⤍े ā¤Žें ā¤•ā¤Ž ⤊⤰्⤜ा ⤞⤗⤤ी ā¤šै ⤔⤰ ā¤ĩā¤š ⤤े⤜़ी ⤏े ⤆⤗े ā¤Ŧā¤ĸ़ ⤏⤕⤤ी ā¤šै। ā¤¯ā¤š ⤆⤕ा⤰ ⤉⤏े ā¤ļि⤕ा⤰ ⤕⤰⤍े ⤔⤰ ā¤Ļुā¤ļ्ā¤Žā¤¨ों ⤏े ā¤Ŧ⤚⤍े ā¤Žें ⤭ी ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ⤕⤰⤤ा ā¤šै।

19. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ā¤Ē⤰ ⤕ौ⤍-⤏े ⤅ं⤗ ⤤ै⤰⤍े ā¤Žें ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ⤕⤰⤤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ā¤Ē⤰ ā¤Ēं⤖ (fins) ⤔⤰ ā¤Ēूँ⤛ (tail) ⤤ै⤰⤍े ā¤Žें ā¤Žु⤖्⤝ ⤭ूā¤Žि⤕ा ⤍ि⤭ा⤤े ā¤šैं। ā¤Ēं⤖ ā¤Ļिā¤ļा ā¤Ŧā¤Ļ⤞⤍े ⤔⤰ ⤏ं⤤ु⤞⤍ ā¤Ŧ⤍ाā¤ ⤰⤖⤍े ā¤Žें ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ⤕⤰⤤े ā¤šैं, ⤜ā¤Ŧ⤕ि ā¤Ēूँ⤛ ⤆⤗े ā¤Ŧā¤ĸ़⤍े ⤕ी ā¤ļ⤕्⤤ि ā¤Ē्⤰ā¤Ļा⤍ ⤕⤰⤤ी ā¤šै।

20. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕ी ā¤Ēूँ⤛ ⤕ा ⤕्⤝ा ⤕ा⤰्⤝ ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕ी ā¤Ēूँ⤛ ⤉⤏े ⤆⤗े ā¤Ŧā¤ĸ़⤍े ā¤Žें ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ⤕⤰⤤ी ā¤šै। ⤜ā¤Ŧ ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤅ā¤Ē⤍ी ā¤Ēूँ⤛ ⤕ो ā¤Ļाā¤ँ-ā¤Ŧाā¤ँ ā¤šि⤞ा⤤ी ā¤šै, ⤤ो ⤉⤏े ⤗⤤ि ā¤Žि⤞⤤ी ā¤šै ⤔⤰ ā¤ĩā¤š ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤤े⤜ी ⤏े ⤆⤗े ā¤Ŧā¤ĸ़⤤ी ā¤šै।

21. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕े ā¤Ēं⤖ ⤕्⤝ा ⤕⤰⤤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕े ā¤Ēं⤖ ⤉⤏े ⤤ै⤰⤤े ā¤¸ā¤Žā¤¯ ⤏ं⤤ु⤞⤍ ā¤Ŧ⤍ाā¤ ⤰⤖⤍े ⤔⤰ ā¤Ļिā¤ļा ā¤Ŧā¤Ļ⤞⤍े ā¤Žें ā¤¸ā¤šा⤝⤤ा ⤕⤰⤤े ā¤šैं। ⤅⤞⤗-⤅⤞⤗ ā¤Ēं⤖ ā¤ļ⤰ी⤰ ⤕ो ⤏्ā¤Ĩि⤰ ⤰⤖⤤े ā¤šैं ⤔⤰ ⤉⤏े ā¤¸ā¤šी ā¤Ļिā¤ļा ā¤Žें ⤞े ⤜ा⤍े ā¤Žें ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ⤕⤰⤤े ā¤šैं।

22. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤏ाँ⤏ ⤕ै⤏े ⤞े⤤ी ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤗⤞ā¤Ģā¤Ą़ों (gills) ⤕ी ā¤¸ā¤šा⤝⤤ा ⤏े ⤏ां⤏ ⤞े⤤ी ā¤šै। ⤜ā¤Ŧ ā¤Ēा⤍ी ⤉⤏⤕े ā¤Žुंā¤š ā¤Žें ā¤Ē्⤰ā¤ĩेā¤ļ ⤕⤰⤤ा ā¤šै, ⤤ो ⤗⤞ā¤Ģā¤Ą़े ā¤‰ā¤¸ā¤Žें ⤘ु⤞ी ⤑⤕्⤏ी⤜⤍ ⤕ो ⤗्ā¤°ā¤šā¤Ŗ ⤕⤰ ⤞े⤤े ā¤šैं ⤔⤰ ⤕ा⤰्ā¤Ŧ⤍ ā¤Ąा⤇⤑⤕्⤏ाā¤‡ā¤Ą ā¤Ŧाā¤šā¤° ⤍ि⤕ा⤞ ā¤Ļे⤤े ā¤šैं।

23. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤗⤞ā¤Ģā¤Ą़े ⤕ि⤏ ⤕ाā¤Ž ⤆⤤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
⤗⤞ā¤Ģā¤Ą़े ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕ो ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤏ां⤏ ⤞े⤍े ā¤Žें ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ⤕⤰⤤े ā¤šैं। ⤝े ā¤Ēा⤍ी ⤏े ⤑⤕्⤏ी⤜⤍ ⤕ो ⤅⤞⤗ ⤕⤰⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ā¤Žें ā¤Ēā¤šुं⤚ा⤤े ā¤šैं, ⤜ि⤏⤏े ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤜ीā¤ĩि⤤ ā¤°ā¤š ā¤Ēा⤤ी ā¤šै।

24. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤜⤞ी⤝ ⤜ीā¤ĩ ⤕ि⤏ ā¤Ē्⤰⤕ा⤰ ⤕ी ⤑⤕्⤏ी⤜⤍ ⤞े⤤े ā¤šैं?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜⤞ी⤝ ⤜ीā¤ĩ ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤘ु⤞ी ā¤šु⤈ ⤑⤕्⤏ी⤜⤍ ⤕ो ⤞े⤤े ā¤šैं। ā¤ĩे ⤏ी⤧े ā¤šā¤ĩा ⤏े ā¤¨ā¤šीं, ā¤Ŧ⤞्⤕ि ā¤Ēा⤍ी ⤕े ā¤Žा⤧्ā¤¯ā¤Ž ⤏े ⤑⤕्⤏ी⤜⤍ ā¤Ē्⤰ाā¤Ē्⤤ ⤕⤰⤤े ā¤šैं।

25. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤜⤞ी⤝ ā¤Ēौ⤧ों ā¤Žें ⤕ौ⤍-⤏ा ⤗ु⤪ ā¤šो⤤ा ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜⤞ी⤝ ā¤Ēौ⤧ों ā¤Žें ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤜ीā¤ĩि⤤ ā¤°ā¤šā¤¨े ⤕ी ā¤ĩिā¤ļे⤎ ⤕्ā¤ˇā¤Žā¤¤ा ā¤šो⤤ी ā¤šै। ⤉⤍⤕ी ā¤œā¤Ą़ें, ⤤⤍े ⤔⤰ ā¤Ē⤤्⤤ि⤝ाँ ā¤Ēा⤍ी ⤕े ⤅⤍ु⤏ा⤰ ⤅⤍ु⤕ू⤞ि⤤ ā¤šो⤤ी ā¤šैं, ⤜ि⤏⤏े ā¤ĩे ā¤Ēा⤍ी ā¤Žें ⤭ी ⤅ā¤Ē⤍ा ⤭ो⤜⤍ ā¤Ŧ⤍ा ⤏⤕⤤े ā¤šैं।

26. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤅⤍ु⤕ू⤞⤍ (Adaptation) ⤕्⤝ा ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤅⤍ु⤕ू⤞⤍ ā¤ĩā¤š ā¤Ē्⤰⤕्⤰ि⤝ा ā¤šै ⤜ि⤏⤕े ā¤Ļ्ā¤ĩा⤰ा ⤜ीā¤ĩ ⤅ā¤Ē⤍े ā¤ĩा⤤ाā¤ĩ⤰⤪ ⤕े ⤅⤍ु⤏ा⤰ ⤅ā¤Ē⤍े ā¤ļ⤰ी⤰, ā¤ĩ्⤝ā¤ĩā¤šा⤰ ⤔⤰ ⤕ा⤰्⤝ों ā¤Žें ā¤Ē⤰िā¤ĩ⤰्⤤⤍ ⤕⤰ ⤞े⤤े ā¤šैं। ⤇⤏⤏े ā¤ĩे ⤅ā¤Ē⤍े ā¤ĩा⤤ाā¤ĩ⤰⤪ ā¤Žें ⤆⤏ा⤍ी ⤏े ⤜ीā¤ĩि⤤ ā¤°ā¤š ā¤Ēा⤤े ā¤šैं।

27. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤜ीā¤ĩों ⤕ी ā¤Ŧ⤍ाā¤ĩ⤟ ā¤Ē⤰ ⤕ि⤏⤕ा ā¤Ē्⤰⤭ाā¤ĩ ā¤Ēā¤Ą़⤤ा ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜ीā¤ĩों ⤕ी ā¤ļा⤰ी⤰ि⤕ ā¤Ŧ⤍ाā¤ĩ⤟ ā¤Ē⤰ ⤉⤍⤕े ā¤ĩा⤤ाā¤ĩ⤰⤪ ⤕ा ā¤—ā¤šā¤°ा ā¤Ē्⤰⤭ाā¤ĩ ā¤Ēā¤Ą़⤤ा ā¤šै। ⤜ि⤏ ā¤Ē्⤰⤕ा⤰ ⤕ा ā¤ĩा⤤ाā¤ĩ⤰⤪ ā¤šो⤤ा ā¤šै, ⤉⤏ी ⤕े ⤅⤍ु⤏ा⤰ ⤜ीā¤ĩ ⤅ā¤Ē⤍े ā¤ļ⤰ी⤰ ⤕ो ā¤ĸा⤞ ⤞े⤤े ā¤šैं।

28. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ā¤Ē⤰ ⤕्⤝ा ā¤šो⤤ा ā¤šै ⤜ो ⤉⤏े ⤏ु⤰⤕्⤎ा ā¤Ļे⤤ा ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ā¤Ē⤰ ā¤ļ⤞्⤕ (scales) ā¤šो⤤े ā¤šैं, ⤜ो ⤉⤏े ā¤Ŧाā¤šā¤°ी ⤚ो⤟ों, ⤏ं⤕्ā¤°ā¤Žā¤Ŗ ⤔⤰ ā¤Ļुā¤ļ्ā¤Žā¤¨ों ⤏े ā¤Ŧ⤚ा⤍े ā¤Žें ā¤Žā¤Ļā¤Ļ ⤕⤰⤤े ā¤šैं। ⤝े ā¤ļ⤞्⤕ ⤉⤏⤕ी ⤤्ā¤ĩ⤚ा ⤕ो ā¤Žā¤œā¤Ŧू⤤ ā¤Ŧ⤍ा⤤े ā¤šैं।

29. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤜⤞ी⤝ ⤜ीā¤ĩों ⤕ा ⤰ं⤗ ⤕ै⤏ा ā¤šो⤤ा ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤜⤞ी⤝ ⤜ीā¤ĩों ⤕ा ⤰ं⤗ ⤅⤕्⤏⤰ ⤉⤍⤕े ⤆⤏ā¤Ēा⤏ ⤕े ā¤Ēा⤍ी ⤕े ā¤ĩा⤤ाā¤ĩ⤰⤪ ⤏े ā¤Žि⤞⤤ा-⤜ु⤞⤤ा ā¤šो⤤ा ā¤šै। ⤇⤏⤏े ā¤ĩे ⤆⤏ा⤍ी ⤏े ⤛िā¤Ē ⤜ा⤤े ā¤šैं ⤔⤰ ⤅ā¤Ē⤍े ā¤ļि⤕ा⤰ि⤝ों ⤏े ā¤Ŧ⤚ ⤜ा⤤े ā¤šैं।

30. ā¤Ē्⤰ā¤ļ्⤍: ⤅⤭्⤝ा⤏ ā¤Žें ⤕्⤝ा ⤕⤰⤍े ⤕े ⤞िā¤ ā¤•ā¤šा ⤗⤝ा ā¤šै?

⤉⤤्⤤⤰:
⤅⤭्⤝ा⤏ ā¤Žें ā¤ĩिā¤Ļ्⤝ा⤰्ā¤Ĩि⤝ों ⤕ो ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕ा ⤚ि⤤्⤰ ā¤Ŧ⤍ा⤍े ⤕े ⤞िā¤ ā¤•ā¤šा ⤗⤝ा ā¤šै। ⤇⤏⤏े ā¤ĩे ā¤Žā¤›ā¤˛ी ⤕े ā¤ļ⤰ी⤰ ⤕ी ⤏ं⤰⤚⤍ा ⤕ो ā¤¸ā¤Žā¤ā¤¤े ā¤šैं ⤔⤰ ⤚ि⤤्⤰ ā¤Ŧ⤍ा⤕⤰ ⤅ā¤Ē⤍ी ⤰⤚⤍ा⤤्ā¤Žā¤•ā¤¤ा ⤤ā¤Ĩा ā¤¸ā¤Žā¤ ⤕ो ā¤ĩि⤕⤏ि⤤ ⤕⤰⤤े ā¤šैं।

Answer by Dimpee Bora