BSER Class 6 Sanskrit Chapter 10 Answer | Rajasthan BSER Class 6 Sanskrit Lesson 10 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 10              संख्याज्ञानम्

1. प्रश्न: उद्यानस्य वर्णनं विस्तारतः कुरुत।
उत्तर: एतत् उद्यानं अतीव सुन्दरम् अस्ति। अत्र एकः वटवृक्षः अस्ति, यस्य उपरि द्वौ वानरौ उपविशतः। तत्र द्वे चटके मधुरं कूजतः तथा त्रयः शुकाः अपि सन्ति। वृक्षस्य अधः चत्वारः मयूराः नृत्यन्ति। समीपे चतस्रः बालिकाः क्रीडन्ति। पञ्च महिलाः वार्तालापं कुर्वन्ति तथा षट् पुरुषाः भ्रमणं कुर्वन्ति। कोणे चत्वरे सप्त कपोताः अन्नकणान् खादन्ति। सम्मुखं पुष्पपादपानां पङ्क्तिः अस्ति, यत्र अष्ट पुष्पाणि विकसन्ति। उद्यानस्य त्रीणि द्वाराणि सन्ति तथा बहिर्भागे नव द्विचक्रिकाः सन्ति। समीपे एकः सरोवरः अस्ति, यत्र दश कमलानि विकसन्ति। सम्पूर्णं दृश्यं मनोहरम् अस्ति।

2. प्रश्न: उद्याने के-के जीवाः सन्ति? वर्णयत।
उत्तर: उद्याने विविधाः जीवाः सन्ति। वटवृक्षस्य उपरि द्वौ वानरौ उपविशतः। तत्र द्वे चटके मधुरं कूजतः तथा त्रयः शुकाः सन्ति। वृक्षस्य अधः चत्वारः मयूराः नृत्यन्ति। कोणे सप्त कपोताः अन्नकणान् खादन्ति। एते सर्वे जीवाः उद्यानस्य शोभां वर्धयन्ति।

3. प्रश्न: उद्याने जनानां क्रियाः वर्णयत।
उत्तर: उद्याने जनाः विभिन्नाः क्रियाः कुर्वन्ति। चतस्रः बालिकाः क्रीडन्ति। पञ्च महिलाः वार्तालापं कुर्वन्ति। षट् पुरुषाः उद्याने भ्रमणं कुर्वन्ति। एताः क्रियाः उद्यानस्य वातावरणं आनन्दमयं कुर्वन्ति।

4. प्रश्न: वटवृक्षस्य समीपे किं-किं दृश्यते?
उत्तर: वटवृक्षस्य समीपे अनेकानि दृश्यानि सन्ति। वटवृक्षस्य उपरि वानरौ उपविशतः। तत्र चटके मधुरं कूजतः तथा शुकाः अपि सन्ति। वृक्षस्य अधः मयूराः नृत्यन्ति। समीपे बालिकाः क्रीडन्ति।

5. प्रश्न: उद्यानस्य बहिर्भागे किं अस्ति?
उत्तर: उद्यानस्य बहिर्भागे नव द्विचक्रिकाः सन्ति। एतेन ज्ञायते यत् जनाः द्विचक्रिकाभिः उद्यानं आगच्छन्ति।

6. प्रश्न: सरोवरस्य वर्णनं कुरुत।
उत्तर: उद्यानस्य समीपे एकः सरोवरः अस्ति। तस्मिन् सरोवरे दश कमलानि विकसन्ति। एतानि कमलानि अतीव सुन्दराणि सन्ति तथा उद्यानस्य शोभां वर्धयन्ति।

7. प्रश्न: उद्यानस्य पुष्पपादपानां विषये लिखत।
उत्तर: उद्यानस्य सम्मुखे पुष्पपादपानां पङ्क्तिः अस्ति। तत्र अष्ट पुष्पाणि विकसन्ति। एते पुष्पपादपाः उद्यानं सुगन्धितं तथा शोभायुक्तं कुर्वन्ति।

8. प्रश्न: उद्यानस्य द्वाराणि कियन्ति? तेषां महत्त्वं लिखत।
उत्तर: उद्यानस्य त्रीणि द्वाराणि सन्ति। एते द्वाराः जनानां आगमन-निर्गमनाय उपयुक्तानि सन्ति तथा उद्यानस्य व्यवस्थां सुलभां कुर्वन्ति।

9. प्रश्न: उद्यानस्य दृश्यं कथं वर्णनीयम्?
उत्तर: उद्यानस्य दृश्यं अतीव मनोहरम् अस्ति। अत्र वृक्षाः, पुष्पाणि, सरोवरः, विविधाः पक्षिणः तथा जनाः सन्ति। सर्वे मिलित्वा सुन्दरं वातावरणं निर्मान्ति।

10. प्रश्न: उद्यानं कथं आनन्ददायकं भवति?
उत्तर: उद्याने हरितवृक्षाः, पुष्पाणि, पक्षिणः, मयूराः, सरोवरं च सन्ति। जनाः अत्र क्रीडन्ति, वार्तालापं कुर्वन्ति, भ्रमणं च कुर्वन्ति। एतैः सर्वैः कारणैः उद्यानं अत्यन्तं आनन्ददायकं भवति।

11. प्रश्न: उद्याने पक्षिणां क्रियाः विस्तारतः वर्णयत।

उत्तर: उद्याने अनेकाः पक्षिणः सन्ति। द्वे चटके मधुरं कूजतः, यत् श्रवणसुखदं भवति। त्रयः शुकाः अपि तत्र विचरन्ति। कोणे सप्त कपोताः अन्नकणान् खादन्ति। एतेषां पक्षिणां क्रियाः उद्यानस्य वातावरणं रमणीयं कुर्वन्ति।

12. प्रश्न: उद्याने मयूराणां विषये लिखत।

उत्तर: उद्याने वृक्षस्य अधः चत्वारः मयूराः नृत्यन्ति। तेषां नृत्यं अतीव सुन्दरं भवति। मयूराः उद्यानस्य शोभां वर्धयन्ति तथा दर्शकानां मनः आकर्षयन्ति।

13. प्रश्न: उद्यानं बालिकाभिः कथं उपयुज्यते?

उत्तर: उद्याने चतस्रः बालिकाः क्रीडन्ति। ताः आनन्देन विविधाः क्रीडाः कुर्वन्ति। एतत् उद्यानं बालिकानां मनोरञ्जनस्य उत्तमं स्थानं भवति।

14. प्रश्न: उद्याने महिलानां भूमिका वर्णयत।

उत्तर: उद्याने पञ्च महिलाः वार्तालापं कुर्वन्ति। ताः परस्परं संवादं कुर्वन्ति तथा समयं सुखेन यापयन्ति। एतेन उद्यानं सामाजिकमेलस्य स्थानं भवति।

15. प्रश्न: पुरुषाः उद्याने किं कुर्वन्ति?

उत्तर: उद्याने षट् पुरुषाः भ्रमणं कुर्वन्ति। ते स्वास्थ्यार्थं तथा मनोरञ्जनार्थं उद्यानं आगच्छन्ति। तेषां भ्रमणं स्वास्थ्यवर्धकं भवति।

16. प्रश्न: उद्यानस्य चत्वरस्य वर्णनं कुरुत।

उत्तर: उद्यानस्य कोणे एकः चत्वरः अस्ति। तत्र सप्त कपोताः अन्नकणान् खादन्ति। एषः चत्वरः पक्षिणां विश्रामस्थानं इव दृश्यते।

17. प्रश्न: उद्यानस्य प्रवेश-निर्गमनव्यवस्था कथम् अस्ति?

उत्तर: उद्यानस्य त्रीणि द्वाराणि सन्ति। एते द्वाराः जनानां आगमन-निर्गमनं सुलभं कुर्वन्ति। अतः उद्यानस्य व्यवस्था सुचारु रूपेण सञ्चलति।

18. प्रश्न: उद्यानस्य परिवेशे किम् विशेषं दृश्यते?

उत्तर: उद्यानस्य परिवेशे हरितवृक्षाः, पुष्पपादपाः, सरोवरः, पक्षिणः तथा जनाः सन्ति। एते सर्वे मिलित्वा एकं शान्तं तथा सुन्दरं वातावरणं निर्मान्ति।

19. प्रश्न: उद्यानस्य उपयोगिता किम्?

उत्तर: उद्यानं जनानां विश्रान्तये, क्रीडायै, भ्रमणाय च उपयुक्तं स्थानं अस्ति। अत्र जनाः स्वास्थ्यम् रक्षन्ति, आनन्दं प्राप्नुवन्ति तथा प्रकृतेः सौन्दर्यं अनुभवन्ति।

20. प्रश्न: उद्यानं प्रकृतेः सौन्दर्यस्य उदाहरणं कथं अस्ति?

उत्तर: उद्याने वृक्षाः, पुष्पाणि, मयूराः, पक्षिणः तथा सरोवरः सन्ति। एते सर्वे प्रकृतेः सौन्दर्यं प्रदर्शयन्ति। अतः उद्यानं प्रकृतेः रमणीयस्य उत्कृष्टं उदाहरणं अस्ति।

21. प्रश्न: उद्याने वृक्षस्य महत्त्वं कथयत।

उत्तर: उद्याने वटवृक्षः मुख्यः अस्ति। सः छायां ददाति तथा जीवजन्तूनां निवासस्थानं भवति। वानरौ तत्र उपविशतः, पक्षिणः अपि तत्र वसन्ति। अतः वृक्षः अत्यन्तं उपयोगी अस्ति।

22. प्रश्न: उद्याने वानरयोः क्रियाः वर्णयत।

उत्तर: उद्याने वटवृक्षस्य उपरि द्वौ वानरौ उपविशतः। तौ वृक्षे क्रीडतः, विश्रान्तिं च कुरुतः। तयोः उपस्थितिः उद्यानस्य चञ्चलतां वर्धयति।

23. प्रश्न: उद्यानं जनानां स्वास्थ्याय कथं हितकरम् अस्ति?

उत्तर: उद्यानं स्वच्छवायोः स्रोतः अस्ति। अत्र जनाः भ्रमणं कुर्वन्ति, क्रीडन्ति च। एतेन तेषां शरीरं स्वस्थं भवति तथा मनः प्रसन्नं भवति।

24. प्रश्न: उद्यानस्य सामाजिकमहत्त्वं वर्णयत।

उत्तर: उद्यानं सामाजिकमेलस्य स्थानं अस्ति। अत्र महिलाः वार्तालापं कुर्वन्ति, बालिकाः क्रीडन्ति, पुरुषाः भ्रमणं कुर्वन्ति। अतः उद्यानं समाजे मेलमिलापं वर्धयति।

25. प्रश्न: उद्यानस्य सौन्दर्यं केन-केन वर्धते?

उत्तर: उद्यानस्य सौन्दर्यं वृक्षैः, पुष्पैः, मयूरैः, पक्षिभिः तथा सरोवरेण वर्धते। एते सर्वे मिलित्वा उद्यानं अतीव आकर्षकं कुर्वन्ति।

26. प्रश्न: उद्यानस्य शान्तवातावरणं कथं निर्मीयते?

उत्तर: उद्याने हरितवृक्षाः, मधुरकूजनं कुर्वन्तः पक्षिणः, नृत्यन्तः मयूराः तथा सरोवरं सन्ति। एते सर्वे मिलित्वा शान्तं तथा सुखदं वातावरणं निर्मान्ति।

27. प्रश्न: उद्यानस्य रचनायाः वर्णनं कुरुत।

उत्तर: उद्यानस्य त्रीणि द्वाराणि सन्ति। कोणे चत्वरः अस्ति, सम्मुखे पुष्पपादपानां पङ्क्तिः अस्ति। बहिर्भागे द्विचक्रिकाः सन्ति तथा समीपे सरोवरः अस्ति। एषा रचना सुन्दरं दृश्यं निर्माति।

28. प्रश्न: उद्यानस्य समीपवर्ती वस्तूनां वर्णनं कुरुत।

उत्तर: उद्यानस्य बहिर्भागे नव द्विचक्रिकाः सन्ति। समीपे एकः सरोवरः अस्ति, यत्र दश कमलानि विकसन्ति। एते सर्वे उद्यानस्य आकर्षणं वर्धयन्ति।

29. प्रश्न: उद्यानं बालकानां कृते कथं उपयोगी अस्ति?

उत्तर: उद्यानं बालकानां क्रीडास्थानं अस्ति। अत्र ते स्वच्छवायौ क्रीडन्ति, आनन्दं प्राप्नुवन्ति तथा स्वास्थ्यं रक्षन्ति। अतः उद्यानं बालकानां कृते अत्यन्तं उपयोगी अस्ति।

30. प्रश्न: उद्यानस्य सम्पूर्णं चित्रं स्वशब्दैः वर्णयत।

उत्तर: उद्यानं हरितवृक्षैः, पुष्पैः, पक्षिभिः, मयूरैः तथा सरोवरेण युक्तम् अस्ति। अत्र जनाः क्रीडन्ति, भ्रमणं कुर्वन्ति, वार्तालापं च कुर्वन्ति। सर्वत्र आनन्दः, शान्तिः च दृश्यते। अतः उद्यानस्य सम्पूर्णं चित्रं अतीव मनोहरम् अस्ति।

Answer by Dimpee Bora