BSER Class 6 Sanskrit Chapter 15 Answer | Rajasthan BSER Class 6 Sanskrit Lesson 15 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 15         रघोः उदारता

1. प्रश्न: रघुः कौत्सस्य वार्ता श्रुत्वा किं कथयति?
उत्तर: रघुः कौत्सस्य वार्ता श्रुत्वा कथयति—“हे कौत्स! भवान् अन्यत्र मा गच्छतु। यद्यपि मम पार्श्वे अधुना धनं नास्ति, तथापि अहं गुरुदक्षिणार्थं धनं प्राप्तुं प्रयासं करिष्यामि।”

2. प्रश्न: रघुः कौत्सं किमर्थं स्वयज्ञशालायां निवासं कर्तुं वदति?
उत्तर: रघुः कौत्सं द्विदिवसपर्यन्तं स्वयज्ञशालायां निवासं कर्तुं वदति, यतः सः तस्मै गुरुदक्षिणार्थं धनं व्यवस्थापयितुं इच्छति।

3. प्रश्न: कौत्सः रघोः वचनं श्रुत्वा किं करोति?
उत्तर: कौत्सः रघोः वचनं श्रुत्वा तत्रैव तिष्ठति तथा तस्य प्रतीक्षां करोति।

4. प्रश्न: रघुः कौत्सस्य सहायतायाः उपायं कथं चिन्तयति?
उत्तर: रघुः कौत्सस्य सहायतायाः उपायं चिन्तयति तथा निर्णयं करोति यत् कुबेरस्य धनं प्राप्तुं तस्योपरि आक्रमणं करिष्यति।

5. प्रश्न: रघुः कुबेरस्य विषये किं विचारयति?
उत्तर: रघुः विचारयति यत् कुबेरः धनपतिः अस्ति, अतः तस्योपरि आक्रमणं कृत्वा पर्याप्तं धनं प्राप्तुं शक्नोति।

6. प्रश्न: रघुः कदा कुबेरस्योपरि आक्रमणं कर्तुं निश्चयति?
उत्तर: रघुः प्रातःकाले कुबेरस्योपरि आक्रमणं कर्तुं निश्चयति।

7. प्रश्न: कुबेरः रघोः निश्चयं श्रुत्वा कथं अनुभवति?
उत्तर: कुबेरः रघोः निश्चयं श्रुत्वा अत्यन्तं भीतः भवति।

8. प्रश्न: कुबेरः भयवशात् किं करोति?
उत्तर: कुबेरः भयवशात् रात्रिकाले एव रघोः कोषे सुवर्णवृष्टिं करोति।

9. प्रश्न: प्रातःकाले कोषरक्षकः किं पश्यति?
उत्तर: प्रातःकाले कोषरक्षकः कोषे अत्यधिकं सुवर्णं पश्यति।

10. प्रश्न: कोषरक्षकः ततः अनन्तरं किं करोति?
उत्तर: कोषरक्षकः तत्क्षणमेव रघुं सूचयति।

11. प्रश्न: रघुः सुवर्णं दृष्ट्वा किं करोति?
उत्तर: रघुः तत्क्षणमेव कौत्सम् आह्वयति तथा तस्मै धनं दातुम् इच्छति।

12. प्रश्न: रघुः कौत्साय कियत् धनं दातुम् इच्छति?
उत्तर: रघुः सर्वं सुवर्णं कौत्साय दातुम् इच्छति।

13. प्रश्न: कौत्सः रघोः प्रस्तावं कथं प्रत्याख्याति?
उत्तर: कौत्सः विनयपूर्वकं कथयति यत् सः केवलं गुरुदक्षिणार्थं आवश्यकं धनं एव स्वीकरिष्यति, अधिकं न।

14. प्रश्न: कौत्सः कियत् धनं इच्छति?
उत्तर: कौत्सः चतुर्दशकोटिसुवर्णमुद्राः एव इच्छति।

15. प्रश्न: रघुः कौत्सस्य इच्छां कथं पूरयति?
उत्तर: रघुः कौत्सस्य कृते चतुर्दशकोटिसुवर्णमुद्राः ददाति।

16. प्रश्न: कौत्सः धनं प्राप्त्वा किं करोति?
उत्तर: कौत्सः रघवे आशीर्वादं ददाति तथा स्वगुरोः आश्रमं प्रति गच्छति।

17. प्रश्न: रघोः उदारता कथं प्रकटिता?
उत्तर: रघुः स्वस्य सर्वस्वं दातुम् अपि तत्परः आसीत्, अतः तस्य उदारता स्पष्टा भवति।

18. प्रश्न: कौत्सस्य स्वभावः कथं दृश्यते?
उत्तर: कौत्सः सन्तोषी तथा ईमानदारः अस्ति, यतः सः केवलं आवश्यकं धनं एव गृह्णाति।

19. प्रश्न: कुबेरस्य स्वभावः कथं दृश्यते?
उत्तर: कुबेरः भयभीतः भवति तथा संघर्षं टालयितुं सुवर्णवृष्टिं करोति।

20. प्रश्न: अस्य कथायाः मुख्यसन्देशः कः अस्ति?
उत्तर: अस्य कथायाः मुख्यसन्देशः दानशीलता, संतोष तथा कर्तव्यपरायणता अस्ति।

21. प्रश्न: रघुः कथं आदर्शराजा इति दर्श्यते?
उत्तर: रघुः प्रजाहितं चिन्तयति, वचनं पालनं करोति तथा दानशीलः अस्ति, अतः सः आदर्शराजा इति दृश्यते।

22. प्रश्न: कौत्सः गुरुदक्षिणायाः महत्त्वं कथं दर्शयति?
उत्तर: कौत्सः केवलं गुरुदक्षिणार्थं धनं इच्छति, यत् तस्य कर्तव्यनिष्ठां दर्शयति।

23. प्रश्न: सुवर्णवृष्टिः कथं अभवत्?
उत्तर: कुबेरः भयात् रात्रौ रघोः कोषे सुवर्णवृष्टिं करोति।

24. प्रश्न: कोषरक्षकस्य भूमिका का अस्ति?
उत्तर: कोषरक्षकः सुवर्णं दृष्ट्वा तत्क्षणं रघुं सूचयति।

25. प्रश्न: रघुः किमर्थं कुबेरस्योपरि आक्रमणं चिन्तयति?
उत्तर: रघुः कौत्सस्य गुरुदक्षिणां पूरयितुं धनं प्राप्तुं इच्छति, अतः कुबेरस्योपरि आक्रमणं चिन्तयति।

26. प्रश्न: कौत्सः अधिकं धनं किमर्थं न गृह्णाति?
उत्तर: कौत्सः केवलं आवश्यकं धनं एव गृह्णाति, यतः सः लोभं न करोति।

27. प्रश्न: कथायां कर्तव्यपालनस्य उदाहरणं किम्?
उत्तर: कौत्सः गुरुदक्षिणां दातुं इच्छति तथा रघुः तस्य सहायता कर्तुं प्रयत्नं करोति—एतत् कर्तव्यपालनस्य उदाहरणम्।

28. प्रश्न: रघुः कौत्सस्य प्रति कियत् श्रद्धां दर्शयति?
उत्तर: रघुः कौत्सस्य प्रति अत्यधिकां श्रद्धां दर्शयति तथा तस्य आवश्यकता पूरयितुं सर्वं कर्तुं सिद्धः भवति।

29. प्रश्न: अस्य कथायाः नैतिकशिक्षा का अस्ति?
उत्तर: कथा सिखाती है कि उदारता, संतोष और कर्तव्यपालन जीवन में अत्यन्त महत्वपूर्ण हैं।

30. प्रश्न: कथायाः सारांशं स्वशब्दैः लिखत।
उत्तर: कथा में रघु नामक राजा कौत्स की सहायता के लिए कुबेर से धन प्राप्त करने का निश्चय करता है। कुबेर भयवश स्वर्णवृष्टि करता है। रघु सारा धन देने को तैयार होता है, किन्तु कौत्स केवल आवश्यक धन ही लेता है और गुरु के पास चला जाता है। कथा हमें दान और संतोष का महत्व सिखाती है।