BSER Class 7 Sanskrit Chapter 10 Answer | Rajasthan BSER Class 7 Sanskrit Lesson 10 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 10        अमृतबिन्दवः

1. प्रश्न: पाठ का नाम क्या है?

उत्तर: अस्य पाठस्य नाम “अमृतबिन्दवः” अस्ति। अस्मिन् पाठे जीवनोपयोगिनः नैतिकशिक्षाः, सदाचारः, तथा उत्तमजीवनस्य मार्गदर्शनं विस्तरेण वर्णितम् अस्ति।

2. प्रश्न: “अमृतबिन्दवः” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “अमृतबिन्दवः” इत्यस्य अर्थः अमूल्याः शिक्षाः, जीवनस्य हितकराः विचाराः च। एते विचाराः मनुष्यस्य जीवनं श्रेष्ठं कर्तुं सहायं कुर्वन्ति।

3. प्रश्न: बन्धुः कः उच्यते?

उत्तर: बन्धुः भ्राता, स्वजनः वा उच्यते, यः अस्माकं समीपे भवति तथा सुखदुःखे सहायं करोति।

4. प्रश्न: “ब्रूयात्” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “ब्रूयात्” इत्यस्य अर्थः वदेत्, अर्थात् मनुष्येण सदैव उचितं वचनं वक्तव्यम्।

5. प्रश्न: “अनृतम्” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “अनृतम्” इत्यस्य अर्थः मिथ्या अथवा असत्यं। मनुष्येण कदापि अनृतं न वक्तव्यम्।

6. प्रश्न: “निजः” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “निजः” इत्यस्य अर्थः स्वस्य अर्थात् अपना।

7. प्रश्न: “परः” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “परः” इत्यस्य अर्थः अन्यः अर्थात् पराया।

8. प्रश्न: “लघुचेतसाम्” केषां सूचकः?

उत्तर: “लघुचेतसाम्” क्षुद्रचिन्तनशीलजनानां सूचकः अस्ति, ये केवलं स्वार्थं चिन्तयन्ति।

9. प्रश्न: श्रोत्रम् किम्?

उत्तर: श्रोत्रम् कर्णः अस्ति, येन मनुष्यः शब्दान् शृणोति।

10. प्रश्न: पाणिः किम्?

उत्तर: पाणिः हस्तः अस्ति, येन मनुष्यः कार्याणि करोति।

11. प्रश्न: कङ्कणेन किम् भवति?

उत्तर: कङ्कणेन हस्तः शोभते, किन्तु वास्तविकः शोभा ज्ञानेन एव भवति।

12. प्रश्न: “विभाति” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “विभाति” इत्यस्य अर्थः शोभते, अर्थात् सुन्दरं दृश्यते।

13. प्रश्न: पुरुषकारेण किम् सिद्ध्यति?

उत्तर: पुरुषकारेण अर्थात् परिश्रमेण सर्वाणि कार्याणि सफलानि भवन्ति।

14. प्रश्न: “दुष्टस्य” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “दुष्टस्य” इत्यस्य अर्थः खलस्य, अर्थात् बुरे व्यक्ति का।

15. प्रश्न: “शैले” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “शैले” इत्यस्य अर्थः पर्वते।

16. प्रश्न: लज्जा किम्?

उत्तर: लज्जा सङ्कोचः अस्ति, यः मनसि उत्पद्यते तथा मनुष्यं अनुचितकार्येभ्यः निवारयति।

17. प्रश्न: कः सत्यं वदेत्?

उत्तर: प्रत्येकः मनुष्यः सदा सत्यं वदेत्, अनृतं कदापि न वदेत्।

18. प्रश्न: केषां चिन्तनं क्षुद्रं भवति?

उत्तर: लघुचेतसां जनानां चिन्तनं क्षुद्रं भवति, ते केवलं स्वार्थपराः भवन्ति।

19. प्रश्न: उदारचरितानां स्वभावः कः?

उत्तर: उदारचरितानां स्वभावः सर्वेषां हितं चिन्तयितुम्, सर्वान् समदृष्ट्या पश्यितुम् च।

20. प्रश्न: “वसुधैव कुटुम्बकम्” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “वसुधैव कुटुम्बकम्” इत्यस्य अर्थः समस्तं जगत् एकं कुटुम्बं इव अस्ति, सर्वे जनाः परस्परं सम्बन्धिताः सन्ति।

21. प्रश्न: के परोपकारं कुर्वन्ति?

उत्तर: सज्जनाः निःस्वार्थभावेन परोपकारं कुर्वन्ति।

22. प्रश्न: परोपकारस्य महत्त्वं किम्?

उत्तर: परोपकारः समाजस्य कल्याणाय अत्यन्तं आवश्यकः अस्ति, येन सर्वे सुखिनः भवन्ति।

23. प्रश्न: कः पुरुषार्थः आवश्यकः?

उत्तर: जीवनस्य सफलतायै पुरुषार्थः अर्थात् परिश्रमः अनिवार्यः अस्ति।

24. प्रश्न: कः शोभते—कङ्कणेन उत श्रुतेन?

उत्तर: श्रुतेन अर्थात् ज्ञानेन एव मनुष्यः शोभते, न केवलं बाह्याभूषणेन।

25. प्रश्न: कः लज्जां त्यजति?

उत्तर: दुष्टः मनुष्यः लज्जां त्यजति तथा अनुचितकार्यं करोति।

26. प्रश्न: कस्य लज्जा उत्पद्यते?

उत्तर: सज्जनस्य लज्जा उत्पद्यते, यः सदाचारपालनं करोति।

27. प्रश्न: केन मनुष्यः महान् भवति?

उत्तर: मनुष्यः ज्ञानेन, सद्गुणैः, पुरुषार्थेन च महान् भवति।

28. प्रश्न: कः अन्येषां हितं चिन्तयति?

उत्तर: सज्जनः सर्वदा अन्येषां हितं चिन्तयति।

29. प्रश्न: अस्य पाठस्य शिक्षा का?

उत्तर: अस्य पाठस्य शिक्षा यत् मनुष्येण सत्यं वदेत्, परोपकारं कुर्यात्, तथा उदारभावेन जीवनं यापनं कर्तव्यम्।

30. प्रश्न: मनुष्यः कथं श्रेष्ठः भवति?

उत्तर: मनुष्यः सद्गुणैः, ज्ञानेन, परोपकारेण, विनयेन च श्रेष्ठः भवति।

Answer by Dimpee