BSER Class 7 Sanskrit Chapter 4 Answer | Rajasthan BSER Class 7 Sanskrit Lesson 4 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 4       आदिकविः वाल्मीकिः

1. प्रश्न: पाठ का नाम क्या है?

उत्तर: अस्य पाठस्य नाम “आदिकविः वाल्मीकिः” अस्ति। अस्मिन् पाठे महर्षेः वाल्मीकिः जीवनं, तस्य परिवर्तनं तथा तस्य महान् योगदानं वर्णितम् अस्ति।

2. प्रश्न: आदिकविः कः अस्ति?

उत्तर: वाल्मीकिः आदिकविः अस्ति, यतः सः संस्कृतसाहित्यस्य प्रथमः कविः मन्यते।

3. प्रश्न.: वाल्मीकिः कस्य रचनाकारः अस्ति?

उत्तर: वाल्मीकिः रामायणस्य रचनाकारः अस्ति, यत् एकं प्रसिद्धं महाकाव्यम् अस्ति।

4. प्रश्न: रामायणं किम् अस्ति?

उत्तर: रामायणं एकं महाकाव्यम् अस्ति, यस्मिन् भगवान् श्रीरामस्य जीवनकथा, आदर्शचरित्रं च वर्णितम् अस्ति।

5. प्रश्न: वाल्मीकिः पूर्वं कः आसीत्?

उत्तर: वाल्मीकिः पूर्वं रत्नाकरः नाम डाकुः आसीत्, यः जनान् लुण्ठयित्वा जीवनं निर्वहति स्म।

6. प्रश्न: रत्नाकरः किं करोति स्म?

उत्तर: रत्नाकरः मार्गे गच्छन्तः जनान् लुण्ठयति स्म तथा तेषां धनं हरति स्म।

7. प्रश्न: कः रत्नाकरं उपदिष्टवान्?

उत्तर: महर्षिः नारदः रत्नाकरं उपदिष्टवान् तथा तस्य जीवनस्य मार्गं परिवर्तितवान्।

8. प्रश्न: नारदः रत्नाकरं किम् अवदत्?

उत्तर: नारदः रत्नाकरं पापस्य दुष्परिणामं अवदत् तथा धर्ममार्गे चलितुं प्रेरितवान्।

9. प्रश्न: रत्नाकरः किम् अकरोत्?

उत्तर: रत्नाकरः नारदस्य उपदेशं श्रुत्वा तपस्यां आरब्धवान्।

10. प्रश्न: रत्नाकरः किम् जपति स्म?

उत्तर: रत्नाकरः “मरा-मरा” इति जपति स्म, यत् अनायासेन “राम-राम” इति अभवत्।

11. प्रश्न: “मरा” इति जपात् किं जातम्?

उत्तर: “मरा” इति जपात् “राम” इति पवित्रः शब्दः उत्पन्नः, यः तस्य जीवनं परिवर्तितवान्।

12. प्रश्न: रत्नाकरः कदा वाल्मीकिः अभवत्?

उत्तर: दीर्घतपस्याः अनन्तरं रत्नाकरः महर्षिः वाल्मीकिः अभवत्।

13. प्रश्न: वाल्मीकिः कुत्र निवसति स्म?

उत्तर: वाल्मीकिः आश्रमे निवसति स्म, यत्र सः शिष्यैः सह तपः, अध्ययनं च करोति स्म।

14. प्रश्न: वाल्मीकिः किं पश्यत्?

उत्तर: वाल्मीकिः एकदा क्रौञ्चपक्षिणौ पश्यत्, ये आनन्देन विचरन्तौ आस्ताम्।

15. प्रश्न: क्रौञ्चयोः किम् अभवत्?

उत्तर: तयोः मध्ये एकः क्रौञ्चः व्याधेन हतः, येन अन्यः अत्यन्तं दुःखी अभवत्।

16. प्रश्न: वाल्मीकिः किं उक्तवान्?

उत्तर: एतत् दृश्यं दृष्ट्वा वाल्मीकिः करुणया प्रेरितः प्रथमं श्लोकं उच्चारितवान्।

17. प्रश्न: प्रथमः श्लोकः कथं उत्पन्नः?

उत्तर: प्रथमः श्लोकः वाल्मीकिनः शोकभावात् उत्पन्नः, अतः “शोकात् श्लोकः” इति कथ्यते।

18. प्रश्न: वाल्मीकिः किमर्थं प्रसिद्धः?

उत्तर: वाल्मीकिः रामायणस्य रचनया विश्वप्रसिद्धः अभवत्।

19. प्रश्न: रामायणस्य कथा कस्य विषये अस्ति?

उत्तर: रामायणस्य कथा भगवान् श्रीरामस्य आदर्शजीवनस्य विषये अस्ति।

20. प्रश्न: वाल्मीकिः कः आसीत्?

उत्तर: वाल्मीकिः महान् ऋषिः तथा आदिकविः आसीत्।

21. प्रश्न: “आदिकविः” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “आदिकविः” इत्यस्य अर्थः प्रथमः कविः, यः काव्यरचनायाः आरम्भं कृतवान्।

22. प्रश्न: वाल्मीकिः किम् शिक्षयति?

उत्तर: वाल्मीकिः धर्मं, सत्यं, सदाचारं तथा आदर्शजीवनस्य महत्वं शिक्षयति।

23. प्रश्न: तपः किम् फलति?

उत्तर: तपः ज्ञानं, शुद्धता तथा आत्मविकासं फलति।

24. प्रश्न: रत्नाकरस्य परिवर्तनं कथं अभवत्?

उत्तर: नारदस्य उपदेशेन तथा तपस्यया रत्नाकरस्य पूर्णं परिवर्तनं अभवत्।

25. प्रश्न: वाल्मीकिः किम् रचितवान्?

उत्तर: वाल्मीकिः “रामायणम्” इति महान् महाकाव्यं रचितवान्।

26. प्रश्न: काव्यस्य आरम्भः कथं अभवत्?

उत्तर: वाल्मीकिनः हृदयस्थितशोकात् काव्यस्य आरम्भः अभवत्।

27. प्रश्न: वाल्मीकिः कस्य आदर्शः अस्ति?

उत्तर: वाल्मीकिः तपस्याः, परिवर्तनस्य तथा आदर्शजीवनस्य आदर्शः अस्ति।

28. प्रश्न: अस्य पाठस्य शिक्षा का?

उत्तर: अस्य पाठस्य शिक्षा अस्ति यत् परिश्रमः, तपः, सत्संगः च मनुष्यं महान् कर्तुं शक्नुवन्ति।

29. प्रश्न: कः प्रथमः कविः मन्यते?

उत्तर: वाल्मीकिः एव प्रथमः कविः मन्यते।

30. प्रश्न: वाल्मीकिः कथं महान् अभवत्?

उत्तर: वाल्मीकिः तपस्यया, ज्ञानेन, सदाचारपालनेन च महान् ऋषिः तथा कविः अभवत्।

Answer by Dimpee Bora