BSER Class 7 Sanskrit Chapter 6 Answer | Rajasthan BSER Class 7 Sanskrit Lesson 6 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 6        स्वास्थ्यम्      

1. प्रश्न: पाठ का नाम क्या है?

उत्तर: अस्य पाठस्य नाम “स्वास्थ्यम्” अस्ति। अस्मिन् पाठे स्वास्थ्यस्य महत्वं, तस्य रक्षणस्य उपायाः च वर्णिताः सन्ति।

2. प्रश्न: स्वास्थ्यम् किम् अस्ति?

उत्तर: स्वास्थ्यम् शरीरस्य चित्तस्य च सम्यक् अवस्था अस्ति, यत्र मनुष्यः शारीरिकतया मानसिकतया च स्वस्थः भवति।

3. प्रश्न: सरलाया: रोगः कः आसीत्?

उत्तर: सरलाया: उदरपीडा आसीत्, येन सा अत्यन्तं पीडिता आसीत्।

4. प्रश्न: सरलाया: कृते औषधयोजनां कः अकरोत्?

उत्तर: एकः वैद्यः सरलाया: कृते औषधयोजनां अकरोत् तथा तस्याः उपचारं कृतवान्।

5. प्रश्न: वैद्यः किम् अवदत्?

उत्तर: वैद्यः सरलां प्रति योगाभ्यासस्य महत्वं अवदत् तथा तस्य नियमिताभ्यासं कर्तुम् उपदिष्टवान्।

6. प्रश्न: शरीरं चित्तं च केन स्वस्थं भवति?

उत्तर: शरीरं चित्तं च योगाभ्यासेन स्वस्थं भवति, यतः योगः शारीरिकमानसिकसन्तुलनं स्थापयति।

7. प्रश्न: योगः किम् वर्धयति?

उत्तर: योगः स्वास्थ्यं, बलं, मानसिकशान्तिं च वर्धयति।

8. प्रश्न: योगाय कः कालः उचितः?

उत्तर: योगाभ्यासाय प्रातःकालः सर्वोत्तमः कालः मन्यते।

9. प्रश्न: प्रातःकाले किं कर्तव्यम्?

उत्तर: प्रातःकाले योगाभ्यासः, प्राणायामः च कर्तव्यौ, येन शरीरं सुदृढं भवति।

10. प्रश्न: प्राणायामः किम् अस्ति?

उत्तर: प्राणायामः श्वासोच्छ्वसनस्य नियन्त्रणं भवति, यः मनः शरीरं च सन्तुलितं करोति।

11. प्रश्न: श्वासोच्छ्वसनं केन नियन्त्रितं भवति?

उत्तर: श्वासोच्छ्वसनं प्राणायामाभ्यासेन नियन्त्रितं भवति।

12. प्रश्न: योगः किमर्थं आवश्यकः?

उत्तर: योगः स्वास्थ्यरक्षणाय, रोगनिवारणाय, मानसिकशान्तये च अत्यावश्यकः अस्ति।

13. प्रश्न: सरलाया: स्थितिः कथम् आसीत्?

उत्तर: प्रारम्भे सरलाया: स्वास्थ्यं सम्यक् न आसीत्, सा रोगपीडिता आसीत्।

14. प्रश्न: वैद्यस्य अभिमतम् किम् आसीत्?

उत्तर: वैद्यस्य अभिमतम् आसीत् यत् योगाभ्यासः स्वास्थ्यस्य सर्वोत्तमः उपायः अस्ति।

15. प्रश्न: औषधं किम् करोति?

उत्तर: औषधं रोगान् नाशयति तथा शरीरस्य स्वास्थ्यं पुनः स्थापयति।

16. प्रश्न: योगाभ्यासः किम् करोति?

उत्तर: योगाभ्यासः शरीरं स्वस्थं, मनः शान्तं च करोति।

17. प्रश्न: क्षुधाभावः किम् अस्ति?

उत्तर: क्षुधाभावः भूकाभावः अस्ति, यत्र मनुष्यः भोजनस्य इच्छा न अनुभवति।

18. प्रश्न: स्वास्थ्यस्य हेतु: कः?

उत्तर: स्वास्थ्यस्य मुख्यः हेतु: योगः, नियमः, स्वच्छता च सन्ति।

19. प्रश्न: कः रोगान् नाशयति?

उत्तर: योगाभ्यासः तथा उचितचिकित्सा रोगान् नाशयतः।

20. प्रश्न: वैद्यः किमर्थं आगच्छति?

उत्तर: वैद्यः रोगिणां उपचारार्थं, तेषां स्वास्थ्यस्य रक्षणार्थं च आगच्छति।

21. प्रश्न: चिकित्सा किम् अस्ति?

उत्तर: चिकित्सा रोगस्य उपचारः अस्ति, येन रोगी स्वस्थः भवति।

22. प्रश्न: स्वास्थ्यं कथं लभ्यते?

उत्तर: स्वास्थ्यं योगाभ्यासेन, स्वच्छतया, नियमेन च लभ्यते।

23. प्रश्न: सरलाया: स्वास्थ्यं कथं अभवत्?

उत्तर: योगाभ्यासेन, वैद्यस्य उपदेशेन च सरलाया: स्वास्थ्यं सुधारितम् अभवत्।

24. प्रश्न: योगः किम् आवश्यकम्?

उत्तर: योगः सर्वेषां जनानां कृते अत्यावश्यकः अस्ति।

25. प्रश्न: प्रातःकाले योगः किमर्थं कर्तव्यः?

उत्तर: प्रातःकाले योगः कर्तव्यः, यतः तदा वातावरणं शुद्धं भवति, शरीरं च ताजगीं प्राप्नोति।

26. प्रश्न: चित्तं कथं स्वस्थं भवति?

उत्तर: चित्तं योगेन, प्राणायामेन, ध्यानेन च स्वस्थं भवति।

27. प्रश्न: शरीरं कथं सुदृढं भवति?

उत्तर: शरीरं नियमितयोगाभ्यासेन, व्यायामेन च सुदृढं भवति।

28. प्रश्न: अस्य पाठस्य शिक्षा का?

उत्तर: अस्य पाठस्य शिक्षा अस्ति यत् योगः स्वास्थ्यस्य मूलम् अस्ति तथा अस्माभिः नित्यं योगः कर्तव्यः।

29. प्रश्न: स्वस्थजीवनं किम् अपेक्षते?

उत्तर: स्वस्थजीवनं योगं, स्वच्छतां, नियमं, सन्तुलितजीवनशैलीं च अपेक्षते।

30. प्रश्न: किम् सर्वेषां आवश्यकम्?

उत्तर: स्वास्थ्यं सर्वेषां मनुष्याणां जीवनस्य मूलभूतम् आवश्यकतत्त्वम् अस्ति।

Answer by Dimpee Bora