BSER Class 7 Sanskrit Chapter 8 Answer | Rajasthan BSER Class 7 Sanskrit Lesson 8 Answer 2025-2026 |

 Chapter- 8       आदर्शपरिवारः

1. प्रश्न: पाठ का नाम क्या है?

उत्तर: अस्य पाठस्य नाम “स्वास्थ्यम्” अस्ति। अस्मिन् पाठे स्वास्थ्यस्य महत्वं तथा तस्य रक्षणस्य उपायाः वर्णिताः सन्ति।

2. प्रश्न: स्वास्थ्यम् किम् अस्ति?

उत्तर: स्वास्थ्यम् शरीरस्य चित्तस्य च सम्यक् अवस्था अस्ति, यत्र मनुष्यः शारीरिकतया मानसिकतया च निरोगः भवति।

3. प्रश्न: “ह्यः” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “ह्यः” इत्यस्य अर्थः गतदिनम्, अर्थात् बीता हुआ दिन।

4. प्रश्न: “श्वः” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “श्वः” इत्यस्य अर्थः आगामिदिनम्, अर्थात् आने वाला दिन।

5. प्रश्न: वैद्यः कः अस्ति?

उत्तर: वैद्यः चिकित्सकः अस्ति, यः रोगिणां उपचारं करोति तथा स्वास्थ्यरक्षणे सहायं करोति।

6. प्रश्न: अभिमतम् किम्?

उत्तर: अभिमतम् संस्तुतिः अथवा उचितसलाह अस्ति, या हितकरं मार्गदर्शनं भवति।

7. प्रश्न: “कारयिष्यामि” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “कारयिष्यामि” इत्यस्य अर्थः कर्तुं प्रेरयिष्यामि, अर्थात् किसी से कार्य करवाना।

8. प्रश्न: “उन्मूलयति” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “उन्मूलयति” इत्यस्य अर्थः नाशयति, अर्थात् किसी वस्तु का पूर्णतः नाश करना।

9. प्रश्न: क्षुधाभावः किम् अस्ति?

उत्तर: क्षुधाभावः बुभुक्षायाः अभावः अस्ति, अर्थात् भूख का न लगना।

10. प्रश्न: “सम्यक्” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “सम्यक्” इत्यस्य अर्थः साधु अथवा ठीक प्रकारेण।

11. प्रश्न: चिकित्सा किम् अस्ति?

उत्तर: चिकित्सा रोगस्य उपचारः अस्ति, येन रोगी पुनः स्वस्थः भवति।

12. प्रश्न: “सुकरम्” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “सुकरम्” इत्यस्य अर्थः सरलम्, अर्थात् जो करना आसान हो।

13. प्रश्न: “प्रातरेव” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “प्रातरेव” इत्यस्य अर्थः प्रातःकाले एव, अर्थात् सुबह के समय।

14. प्रश्न: “वैद्येन” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “वैद्येन” इत्यस्य अर्थः चिकित्सकेन, अर्थात् वैद्य के द्वारा।

15. प्रश्न: “मस्तके” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “मस्तके” इत्यस्य अर्थः शिरसि, अर्थात् सिर में।

16. प्रश्न: “अनेकैः” इत्यस्य अर्थः कः?

उत्तर: “अनेकैः” इत्यस्य अर्थः विविधैः, अर्थात् अनेक प्रकार के।

17. प्रश्न: सरलाया: रोगः कः आसीत्?

उत्तर: सरलाया: उदरपीडा आसीत्, येन सा कष्टं अनुभवति स्म।

18. प्रश्न: सरलाया: कृते औषधयोजनां कः अकरोत्?

उत्तर: वैद्यः सरलाया: कृते औषधयोजनां अकरोत् तथा तस्याः उपचारं कृतवान्।

19. प्रश्न: वैद्यः किम् अवदत्?

उत्तर: वैद्यः योगाभ्यासस्य महत्वं कथयित्वा तस्य पालनं कर्तुं उक्तवान्।

20. प्रश्न: शरीरं चित्तं च केन स्वस्थं भवति?

उत्तर: शरीरं चित्तं च योगाभ्यासेन स्वस्थं भवति।

21. प्रश्न: योगः कदा कर्तव्यः?

उत्तर: योगः प्रातःकाले कर्तव्यः, यतः तदा वातावरणं शुद्धं भवति।

22. प्रश्न: योगः किम् करोति?

उत्तर: योगः स्वास्थ्यं वर्धयति, शरीरं सुदृढं मनः शान्तं च करोति।

23. प्रश्न: प्राणायामः किम् अस्ति?

उत्तर: प्राणायामः श्वासोच्छ्वसनस्य नियन्त्रणं अस्ति, येन शरीरमनसः सन्तुलनं भवति।

24. प्रश्न: श्वासोच्छ्वसनं केन नियन्त्रितं भवति?

उत्तर: श्वासोच्छ्वसनं प्राणायामेन नियन्त्रितं भवति।

25. प्रश्न: योगः किमर्थं आवश्यकः?

उत्तर: योगः स्वास्थ्यरक्षणार्थं, रोगनिवारणार्थं च अत्यावश्यकः अस्ति।

26. प्रश्न: औषधं किम् करोति?

उत्तर: औषधं रोगं नाशयति तथा शरीरं पुनः स्वस्थं करोति।

27. प्रश्न: स्वास्थ्यं कथं लभ्यते?

उत्तर: स्वास्थ्यं योगेन, स्वच्छतया, नियमेन च लभ्यते।

28. प्रश्न: क्षुधाभावः किम् सूचयति?

उत्तर: क्षुधाभावः शरीरस्य रोगस्थितिं सूचयति।

29. प्रश्न: अस्य पाठस्य शिक्षा का?

उत्तर: अस्य पाठस्य शिक्षा यत् योगः स्वास्थ्यस्य आधारः अस्ति तथा अस्माभिः नित्यं योगाभ्यासः कर्तव्यः।

30. प्रश्न: किम् सर्वेषां आवश्यकम्?

उत्तर: स्वास्थ्यं सर्वेषां जीवनस्य अत्यन्तं आवश्यकं तत्त्वम् अस्ति।

Answer by Dimpee Bora